1
Biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ thông khắc phục bỏ
học ở các trường trung học phổ thông thuộc
chương trình 135 tỉnh Kiên Giang
I. PHẦN MỞ ĐẦU
Trong xu thế phát triển và hội nhập, giáo dục và đào tạo luôn giữ vai trò vô
cùng quan trọng đối với sự phát triển của xã hội nói chung và sự phát triển của mỗi cá
nhân nói riêng. Vì vậy, Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Đổi
mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã
hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”. Để đạt được mục tiêu đề ra, ngành giáo dục
và đào tạo có vai trò vô cùng quan trọng và nhu cầu phát triển giáo dục là bức thiết.
Vì vậy, mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2010- 2020 là:
“Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.
Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra
theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục
lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo,
kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội. Xây dựng đội ngũ
giáo viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Đề cao trách nhiệm của gia
đình và xã hội, phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ. Tiếp tục phát
triển và nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các cơ sở giáo dục và đào tạo. Đầu tư hợp
lý, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục, đào tạo đạt trình độ quốc tế ”. Chủ
trương của Đảng và Nhà nước ta về phát triển giáo dục và đào tạo là nhằm thực hiện
2
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo
cơ hội học tập ngày càng tốt hơn cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là ở các vùng còn
nhiều khó khăn.
Từ mục tiêu trên, vấn đề phát triển giáo dục và đào tạo ở những vùng được coi
là “Trũng về giáo dục” như đồng bằng sông Cửu Long là một trong những nhiệm vụ
hết sức khó khăn của ngành giáo dục và đào tạo toàn vùng. Trong đó quan trọng nhất
là những năm qua, các tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long có tỷ lệ học sinh
bỏ học khá cao so với các tỉnh thuộc khu vực khác trong cả nước. Vấn đề này xuất
phát từ đặc điểm giáo dục của vùng là do địa bàn hiểm trở, dân cư thưa thớt đã ảnh
hưởng rất lớn đến việc quy hoạch phát triển mạng lưới trường, lớp học; quan trọng hơn
là ảnh hưởng đến việc huy động trẻ đến trường, giảm tỷ lệ học sinh lưu ban và bỏ học.
Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ở vùng này còn thấp so với những vùng
miền khác trong nước… làm cho giáo dục và đào tạo trong vùng chậm phát triển.
Xuất phát từ thực tế trên, nhằm phát triển giáo dục và đào tạo vùng đồng bằng
sông Cửu Long, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 20/2006/QĐ-TTG ngày
20/01/2006 về phát triển giáo dục, đào tạo và dạy nghề vùng đồng bằng sông Cửu
Long đến 2010 với mục tiêu là:
- Nâng cao dân trí và chất lượng nguồn nhân lực của đồng bằng sông Cửu Long để
phát huy sức mạnh của vùng, tạo bước đột phá trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội
và đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá; xây dựng đồng bằng sông Cửu
Long phát triển toàn diện, bền vững, trở thành một vùng kinh tế trọng điểm của cả nước
với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao.
3
- Phấn đấu đến năm 2010 chỉ số phát triển giáo dục, đào tạo và dạy nghề của đồng
bằng sông Cửu Long ngang bằng chỉ số trung bình của cả nước.
Trong năm 2011, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định số
1033/QĐ-TTg ngày 30/6/2011 về phát triển giáo dục, đào tạo và dạy nghề vùng đồng
bằng sông Cửu Long giai đoạn 2011-2015 với mục tiêu là: Phát triển giáo dục, đào tạo
và dạy nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2011-2015 nhằm tạo bước đột
phá để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho
phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững của vùng và cả nước.
Thực hiện chủ trương của Thủ tướng Chính phủ , ngành giáo dục các tỉnh đồng
bằng sông Cửu Long trong đó có tỉnh Kiên Giang đã áp dụng nhiều giải pháp nhằm
khắc phục tình trạng học sinh bỏ học, tạo điều kiện thuận lợi cho người học có cơ hội
học tập trong những hoàn cảnh tự nhiên, xã hội thuận lợi, góp phần thực hiện thắng lợi
mục tiêu giáo dục, hạn chế lãng phí sự đầu tư của nhà nước và nhân dân do tình trạng
học sinh bỏ học gây ra, từng bước nâng dần chất lượng giáo dục ngang bằng các tỉnh,
thành khác trong cả nước.
Đồng thời trong bối cảnh kinh tế - xã hội của các tỉnh đồng bằng sông Cửu
Long đang phát triển đi lên, thì nhu cầu nguồn nhân lực ngày càng lớn. Trong khi đó
giáo dục trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long còn phát triển chưa tốt, hiện tượng
học sinh bỏ học càng nhiều, học sinh đến trường ít. Qua thực tiễn học sinh bỏ học
trong tỉnh, cũng như qua công tác quản lý giáo dục thời gian qua, tôi đã đúc kết được
một số kinh nghiệm trong việc phòng, chống học sinh bỏ học ở các xã thuộc chương
trình 135 của tỉnh. Những kinh nghiệm này xin được trình bày qua sáng kiến kinh
4
nghiệm có tên: “Biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ thông khắc phục bỏ
học ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135 tỉnh Kiên Giang”.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Sáng kiến này nhằm mục đích nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quá trình giáo
dục học sinh trung học phổ thông khắc phục tình trạng bỏ học ở tỉnh Kiên Giang, đặc
biệt ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135. Trên cơ sở đó, có
những biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ thông ở các trường trung học phổ
thông thuộc chương trình 135 khắc phục tình trạng bỏ học hiện nay được tốt hơn.
Khách thể nghiên cứu là quá trình giáo dục học sinh trung học phổ thông khắc
phục bỏ học, đối tượng nghiên cứu là các biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ
thông khắc phục bỏ học ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135 tỉnh
Kiên Giang.
Bằng lý luận và thực tiễn giáo dục tôi cho rằng việc giáo dục học sinh trung học
phổ thông trong khắc phục bỏ học ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình
135 tỉnh Kiên Giang thời gian qua đã có những kết quả nhất định, song còn nhiều hạn chế.
Nếu đề xuất được những biện pháp phù hợp thì sẽ nâng cao giáo dục học sinh trung học
phổ thông khắc phục bỏ học ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135
tỉnh Kiên Giang. Phạm vi của sáng kiến này nhằm thực hiện 3 nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
- Nghiên cứu thực trạng học sinh trung học phổ thông bỏ học và thực trạng các
5
biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ thông trong việc khắc phục học sinh bỏ học
ở các trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135 tỉnh Kiên Giang.
- Đề xuất các biện pháp khắc phục bỏ học của học sinh trung học phổ thông ở các
trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135 tỉnh Kiên Giang.
Vì điều kiện và khả năng có hạn, nên sáng kiến kinh nghiệm này chỉ nghiên cứu
trong một số trường trung học phổ thông thuộc chương trình 135 tỉnh Kiên Giang. Sáng
kiến kinh nghiệm thực hiện dựa trên các phương pháp nghiên cứu sau:
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nhóm phương pháp này nhằm nghiên
cứu lý luận của đề tài bằng phân tích, tổng hợp, khái quát hóa những tài liệu, văn kiện,
văn bản của Đảng và Nhà nước, của ngành, của địa phương có liên quan đến đề tài.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Gồm phương pháp quan sát bằng
cách đi xuống địa phương, trường học quan sát các hiện tượng liên quan đến học sinh
bỏ học và các biện pháp giáo dục học sinh trung học phổ thông. Phương pháp tổng kết
kinh nghiệm giáo dục, phương pháp này nhằm tổng kết tình trạng bỏ học, cũng như
những biện pháp giáo dục học sinh khắc phục bỏ học đã có ở các trường và địa
phương cần nghiên cứu.
- Phương pháp điều tra bằng An- két: Phương pháp này được tiến hành bằng
cách xây dựng những câu hỏi kín và câu hỏi mở cho các đối tượng được nghiên cứu
như: Thầy cô giáo, cha mẹ học sinh, học sinh và các nhà quản lý giáo dục.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Phương pháp này chúng tôi xin ý kiến các
chuyên gia giáo dục, các chuyên gia xã hội học… để rút ra những kết luận cho đề tài.
Ngoài hai nhóm phương pháp nghiên cứu trên, chúng tôi còn sử dụng phương
pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu đã thu thập được.
