Gi i pháp nâng cao kh năng c nh tranh c a s n ph m thép Vi t Namả ả ạ ủ ả ẩ ệ
L I M Đ UỜ Ở Ầ
Trong n n kinh t th tr ng, c nh tranh là t t y u khách quan. Đ i v iề ế ị ườ ạ ấ ế ố ớ
m t doanh nghi p, đi u ki n duy nh t duy trì s t n t i và phát tri n là ph iộ ệ ề ệ ấ ự ồ ạ ể ả
có nh ng v trí nh t đ nh, chi m lĩnh nh ng ph n th tr ng nh t đ nh.Mu nữ ị ấ ị ế ữ ầ ị ườ ấ ị ố
v y các doanh nghi p ph i luôn luôn v n đ ng bi n đ i v i t c đ ít nh t làậ ệ ả ậ ộ ế ổ ớ ố ộ ấ
ngang b ng v i đ i th c nh tranh.ằ ớ ố ủ ạ
V n đ này l i càng tr nên gay g t b c thi t h n đ i v i các doanhấ ề ạ ở ắ ứ ế ơ ố ớ
nghi p trong th i kỳ m c a hô nh p kinh t qu c t và đ c bi t là khi V êtệ ờ ở ử ị ậ ế ố ế ặ ệ ị
Nam tham gia AFTA, ti n t i là thành viên c a WTO. S c nh tranh c a cácế ớ ủ ự ạ ủ
doanh nghi p V êt Nam s tr nên khó khăn h n r t nhi u khi mà các rào c nệ ị ẽ ở ơ ấ ề ả
c nh tranh b xoá b và các nhà đ u t n c ngoài vào nhiêug h n.ạ ị ỏ ầ ư ướ ơ
Nh n th c đ c đi u này, tôi th y vi c nghiên c u đ tài c nh tranh cóậ ứ ượ ề ấ ệ ứ ề ạ
ý nghĩa thi t th c và r t c n thi t. Qua vi c nghiên c u này chúng ta có thế ự ấ ầ ế ệ ứ ể
th y đ c th c tr ng và kh năng c nh tranh c a các ngành kinh t cũng nhấ ượ ự ạ ả ạ ủ ế ư
các s n ph m c a V êt Nam, t đó đ a ra các gi i pháp giúp đ y m nh phátả ẩ ủ ị ừ ư ả ẩ ạ
tri n các ngành này.ể
Tuy nhiên đây là m t đ tài r t r ng, đ vi c nghiên c u hi u qu h n,ộ ề ấ ộ ể ệ ứ ệ ả ơ
chúng ta nên đi sâu vào m t ngành, m t s n ph m c th nào đó. Nh chúng taộ ộ ả ẩ ụ ể ư
đã bi t v i m c tiêu sây d ng n c ta thành m t n c công nghi p đ n nămế ớ ụ ự ướ ộ ướ ệ ế
2010, thì s phát tri n c a ngành công nghi p là m t trong nhn g ván đ đ cự ể ủ ệ ộ ữ ề ượ
qua tâm hàng đ u. Trong s các s n ph m công nghi p thì s n ph m thép l iầ ố ả ẩ ệ ả ẩ ạ
đ c coi là m t s n ph m chi n l c trong quá trình CNH – HĐH đ t n c.ượ ộ ả ẩ ế ựơ ấ ướ
Do đó chúng ta c n có nh ng gi i pháp đ v a phát tri n m nh ngành này v aầ ữ ả ể ừ ể ạ ừ
không đ l i nh ng sai l m sau này mà n n kinh t ph i gánh ch u.ể ạ ữ ầ ề ế ả ị
Trong quá trình th c hi n đ tài này, em đã c g ng h t s c đ đ tự ệ ề ố ắ ế ứ ể ạ
đ c k t qu t t. Song ch c ch n s không tránh kh i nh ng khi m khuy t.ượ ế ả ố ắ ắ ẽ ỏ ữ ế ế
Mong các th y cô và các b n đóng góp ý ki n đ em đ t đ c k t qu t t h nầ ạ ế ể ạ ượ ế ả ố ơ
và em chân thành c m n các th y cô đã nhi t tình h ng d n em th c hi nả ơ ầ ệ ướ ẫ ự ệ
đ tài này, đ c bi t là th y giáo: GS.TS. Nguy n K Tu n ề ặ ệ ầ ễ ế ấ
1
CH NG 1ƯƠ
KHÁI QUÁT V C NH TRANH VÀ C NH TRANH S NỀ Ạ Ạ Ả
PH MẨ
1.1. Khái quát v c nh tranhề ạ
1.1.1. Khái ni m c nh tranh ệ ạ
Trong th i đ i ngày nay ng i ta luôn đ t ra nh ng câu h i v c nhờ ạ ườ ặ ữ ỏ ề ạ
tranh trong kinh t nh t i sao l i có kh năng c nh tranh cao hay th p? T iế ư ạ ạ ả ạ ấ ạ
sao l i thành công hay th t b i trong kinh doanh? C nh tranh đã tr thành m tạ ấ ạ ạ ở ộ
trong nh ng v n đ đ c quan tâm nh t c a các Chính ph và n n côngữ ấ ề ượ ấ ủ ủ ề
nghi p m i qu c gia.ệ ở ọ ố
Tuy nhiên, không th d dàng đ có th th ng nh t đ c m t khái ni mể ễ ể ể ố ấ ượ ộ ệ
c nh tranh nh m đánh giá chung cho t t c các doanh nghi p, các ngành cácạ ằ ấ ả ệ
doanh nghi p, các qu c gia… , nh ng góc đ xem xét khác nhau thì các m cệ ố ở ữ ộ ụ
c b n đ t ra khác nhau. Trong khi đ i v i m t doanh nghi p m c tiêu chơ ả ặ ố ớ ộ ệ ụ ủ
y u là duy trì s t n t i và tìm ki m l i nhu n trên c s canh tranh qu c giaế ự ồ ạ ế ợ ậ ơ ở ố
hay qu c t , thì đ i v i m t qu c gia m c tiêu là nâng cao m c s ng và phúcố ế ố ớ ộ ố ụ ứ ố
l i cho nhân dân.ợ
Kh năng c nh tranh tr c tiên là m t khái ni m đ c dùng h n chả ạ ướ ộ ệ ượ ạ ế
trong ph m vi doanh nghi p. M t doanh nghi p đ c coi là có kh năng c nhạ ệ ộ ệ ượ ả ạ
tranh và đ c đánh giá là có th đ ng v ng cùng v - các nhà s n xu t khác,ượ ể ứ ữ ơ ả ấ
v i các s n ph m thay th ho c b ng cánh đ a ra các s n ph m t ng t v iớ ả ẩ ế ặ ằ ư ả ẩ ươ ự ớ
m c giá th p h n cho s n ph m cúng lo i, ho c b ng cách cung c p các s nứ ấ ơ ả ẩ ạ ặ ằ ấ ả
ph m t ng t v i các đ c tính v ch t l ng d ch v ngang b ng hay caoẩ ươ ự ớ ặ ề ấ ượ ị ụ ằ
2
Gi i pháp nâng cao kh năng c nh tranh c a s n ph m thép Vi t Namả ả ạ ủ ả ẩ ệ
h n. nói chung khi xác đ nh tính c nh tranh ( kh năng canh tranh ) c a m iơ ị ạ ả ủ ỗ
doanh nghi p c a m t ngành c n xét đ n ti m năng s n xu t m t hàng hoáệ ủ ộ ầ ề ề ả ấ ộ
hay dich v m c giá ngang b ng hay th p h n m c giá ph bi n mà khôngụ ở ứ ằ ấ ơ ứ ổ ế
ph i có tr c pả ợ ấ
Nhi u đ nh nghĩa v c nh tranh đã đ c các t ch c kinh t , nhi uề ị ề ạ ượ ổ ứ ế ề
cu c h p bàn v kinh t đ a ra. Trong đó có m t đ nh nghĩa mà nó ph n ánhộ ọ ề ế ư ộ ị ả
đ c khái ni m c nh tranh qu c gia n m trong m i liên h tr c ti p v i c nhượ ệ ạ ố ằ ố ệ ự ế ớ ạ
tranh c a các doanh nghi p, và l i th c nh tranh tr thành m t nhân t quanủ ệ ợ ế ạ ở ộ ố
tr ng trong h at đ ng kinh doanh kinh t , xác đ nh c m c thu nh p, vi c làmọ ọ ộ ế ị ả ứ ậ ệ
và m c s ng. Đó là đ nh nghĩa do di n đàn cao c p v c nh tranh công nghi pứ ố ị ễ ấ ề ạ ệ
t ch c h p tác và phát tri n kinh t OECD đ a ra, n i dung đ nh nghĩa: “ Khổ ứ ợ ể ế ư ộ ị ả
năng c a các doanh nghi p, ngành, qu c gia, và vùng vi c t o ra vi c làm vàủ ệ ố ệ ạ ệ
thu nh p cao h n trong nh ng đi u ki n c nh tranh qu c t ”. ậ ơ ữ ề ệ ạ ố ế
Nh ng c nh tranh cũng có th hi u theo nghĩa c th h n, trong m tư ạ ể ể ụ ể ơ ộ
ph m vi h p là s ganh đua gi a các doanh nghi p trong vi c giành l y m tạ ẹ ự ữ ệ ệ ấ ộ
nhân t s n xu t, m t khách hàng nh m nâng cao v th c a mình trên thố ả ấ ộ ằ ị ể ủ ị
tr ng, đ có th đ t đ c m t m c tiêu kinh doanh c th nào đó mà doanhườ ể ể ạ ượ ộ ụ ụ ể
nghi p đã đ t ra.ệ ặ
Song đ hi u rõ h n v c nh tranh chúng ta c n th y đ c vai trò c aể ể ơ ề ạ ầ ấ ượ ủ
c nh tranh cũng nh nh ng tiêu c c mà nó gây ra. T đó hi u đ c s c nạ ư ữ ự ừ ể ượ ự ầ
thi t c a c nh tranh trong c ch th tr ng.ế ủ ạ ơ ế ị ườ
1.1.2. Nh ng tích c c do c nh tranh t o raữ ự ạ ạ
C nh tranh có th đ a đ n l i ích cho ng i này và thi t h i cho ng iạ ể ư ế ợ ườ ệ ạ ườ
khác song xét d i góc đ toàn xã h i c nh tranh lhôn có tác đ ng tích c c. Nóướ ộ ộ ạ ộ ự
là năng l c phát tri n kinh t th tr ng.ự ể ế ị ườ
Đ i v i n n kinh t , c nh tranh đ m nh n m t s ch c năng quanố ớ ề ế ạ ả ậ ộ ố ứ
tr ng. T ng t nh nh ng nh n đ nh trong lý thuy t v bàn tay vô hình c aọ ươ ự ư ữ ậ ị ế ề ủ
3
nhà kinh t h c AdamSmit. T m quan tr ng c a nh ng ch c năng này có thế ọ ầ ọ ủ ữ ứ ể
thay đ i theo t ng th i kỳ.ổ ừ ờ
C nh tranh đi u ch nh cung c u hàng hoá trên th o tr ng. Khi cung c aạ ề ỉ ầ ị ườ ủ
hàng hoá nào đó l n h n c u, c nh tranh gi a nh ng ng i bán làm cho giá cớ ơ ầ ạ ữ ữ ườ ả
th tr ng gi m xu ng, ch nh ng t ch c kinh doanh nào đ kh nan g c iị ườ ả ố ỉ ữ ổ ứ ủ ả ư ả
ti n công ngh , trang b k thu t, ph ng th c qu n lý và h đ c giá bánế ệ ị ỹ ậ ươ ứ ả ạ ượ
s n ph m m i có th t n t i. do đó, c nh tranh là đ ng l c thúc đ y vi c ngả ẩ ớ ể ồ ạ ạ ộ ự ẩ ệ ứ
d ng khoa h c tiên ti n trong s n xu t.ụ ọ ế ả ấ
Ng c l i khi cung m t hàng hoá nào đó trên th tr ng th p h n c uượ ạ ộ ị ườ ấ ơ ầ
c a hàng háo thì hàng hoá đó tr nên khan hi m trên th tr ng, giá c tăng lênủ ở ế ị ườ ả
t o ra l i nhu n cao h n m c bình quân. Khi đó ng i kinh doanh s đ u tạ ợ ậ ơ ứ ườ ẽ ầ ư
v n xây d ng thêm c s s n xuât m i ho c nâng cao năng l c s n xu t c uố ự ơ ở ả ớ ặ ự ả ấ ả
nh ng c s s n xu t s n có. Đó là đ ng l c quan tr ng nh t làm tăng thêmữ ơ ở ả ấ ẵ ộ ự ọ ấ
l ng v n đ u t cho s n xu t kinh doanh nâng cao năng l c s n xu t trongượ ố ầ ư ả ấ ự ả ấ
toàn xã h i. Đi u quan tr ng là đ ng l c đó hoàn toàn t nhiên. Không theo vàộ ề ọ ộ ự ự
không c n b t c m t m nh l nh hành chinh nào c c a c quan nhà n c.ầ ấ ứ ộ ẹ ệ ả ủ ơ ướ
C nh tranh bu c các ch th kinh doanh luôn luôn quan tâm đ n c iạ ộ ủ ể ế ả
ti n công ngh , trang b s n xu t và ph ng th c qu n lý nh m nâng cao ch tế ệ ị ả ấ ươ ứ ả ằ ấ
l ng s n ph m h n giá thành và trên c s đó h giá bán c a hàng hoáượ ả ẩ ạ ơ ở ạ ủ
Trong c nh tranh t t y u s có doanh nghi p ngày càng l n m nh nhạ ấ ế ẽ ệ ớ ạ ờ
làm ăn có hi u qu , đông th i có nh ng doanh nghi p b phá s n. Nh ng đ iệ ả ờ ữ ệ ị ả ư ố
v i xã h i phá s n doanh nghi p khôn hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu c c vì cácớ ộ ả ệ ự
ngu n l c c a xã ho i s đ c chuy n sang cho các nhà kinh doanh khác ti pồ ự ủ ọ ẽ ượ ể ế
t c s d ng m t cách hi u qu h n. vì v y phá s n không ph i là s hu di tụ ử ụ ộ ệ ả ơ ậ ả ả ự ỷ ệ
hoàn toàn mà làa s hu di t sáng t o. Vi c duy trì các doanh nghi p kém hi uự ỷ ệ ạ ệ ệ ệ
q a còn gây ra nhi u lãng phí cho xã h i h là phá s n. ủ ề ộ ơ ả
Do v y, c nh tranh h ng vi c s d ng các ngu n l c vào nh ng n iậ ạ ướ ệ ử ụ ồ ự ữ ơ
có hi u qu nh t. Đ ng th i c nh tranh tác đ ng m t cách tích c c đên phânệ ả ấ ồ ờ ạ ộ ộ ự
4
Gi i pháp nâng cao kh năng c nh tranh c a s n ph m thép Vi t Namả ả ạ ủ ả ẩ ệ
ph i thu nh p, nó h n ch hành vi bóc l t trên c s quy n l c th tr ng vàố ậ ạ ế ộ ơ ở ề ự ị ườ
vi c hình thành thu nh p không t ng x ng v i năng su t. Và là đ ng l c thúcệ ậ ươ ứ ớ ấ ộ ự
đ y đ i m i.ẩ ổ ớ
Tuy nhiên bên c nh nh ng tích c c đó, c nh tranh cũng gây ra nhi u h nạ ữ ự ạ ề ạ
ch khó khăn.ế
1.1.3. Nh ng h n ch do c nh tranh gây raữ ạ ế ạ
Nh chúng ta đã nh n th y trên, c nh tranh có r t nhi u tác đ ng tíchư ậ ấ ở ạ ấ ề ộ
c c đ n kinh t – xã h i. Không ph i ng u nhiên mà h u h t các n c đ u cự ế ế ộ ả ẫ ầ ế ướ ề ố
g ng duy trì c ch c nh tranh trong n n kinh t . Có th coi c nh tranh làắ ơ ế ạ ề ế ể ạ
đ ng l c thúc đ y tăng tr ng và ti n b k thu t. Do v y, c nh tranh t oộ ự ẩ ưở ế ộ ỹ ậ ậ ạ ạ
đi u ki n đ tăng tr ng, đ có cu c s ng khá h n.M t này chúng ta khôngề ệ ể ưở ể ộ ố ơ ặ
th ph nh n và không th đ c lo i b . Nh ng m t khác, c nh tranh cũngể ủ ậ ể ượ ạ ỏ ư ặ ạ
gây ra nhi u tác đ ng tiêu c c. C th , có nh ng tác đ ng chính sau:ề ộ ự ụ ể ữ ộ
C nh tranh là c n tr m c tiêu công b ng xã h i . c nh tranh là đi uạ ả ở ụ ằ ộ ạ ề
ki n đem l i hi u qu c a h at đ ng kinh t . Mà nâng cao hi u qu h atệ ạ ệ ả ủ ọ ộ ế ệ ả ọ
đ ng kinh t là ph ng sách t t nh t đ giúp c i thi n cu c s ng. Nh ngộ ế ươ ố ấ ể ả ệ ộ ố ư
không ph i vì th mà không quan tâm đên xây d ng công b ng xã h i. B i vì,ả ế ự ằ ộ ở
xét cho cùng s n xu t nói chung, tăng tr ng nói riêng là nh m m c đích t iả ấ ưở ằ ụ ố
vao ph c v cu c s ng con ng i theo h ng t t đ p h n. M i s tăngụ ụ ộ ố ườ ướ ố ẹ ơ ọ ự
tr ng không ch cùng muc tiêu ph c v con ng i, s m hay mu n cũng bưở ỉ ụ ụ ườ ớ ộ ị
lo i b . L ch s c a các cu c chi n tranh và di n bi n đàm phán vũ khí h tạ ỏ ị ử ủ ộ ế ễ ế ạ
nhân hi n nay là nh ng ví d hùng h n ch ng minh đi u đó. Trong khi đó,ệ ữ ụ ồ ứ ề
c nh tranh nmang b n ch t là k m nh th ng k y u, ng i may m n th ngạ ả ấ ẻ ạ ắ ẻ ế ườ ắ ắ
k r i ro, ng i thông minh th ng k kh kh o… C nh tranh đ i l p v i sẻ ủ ườ ắ ẻ ờ ạ ạ ố ậ ớ ự
h p tác giúp đ , do v y c ch c nh tranh khong dung hòa trong nó s côngợ ỡ ậ ơ ế ạ ự
b ng cho nh ng k có th l c, đi m xu t phát và l i th khác nhau. Chính vìằ ữ ẻ ế ự ể ấ ợ ế
th các n c T B n phát tri n, Nhà n c m t m t khuy n khích c nhế ở ướ ư ả ể ướ ộ ặ ế ạ
5