1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
NGUYỄN PHƯƠNG NHUNG
CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ
LIÊN QUAN TRÊN BỆNH NHÂN XƠ GAN ĐIỀU TRỊ
TẠI TRUNG TÂM BỆNH NHIỆT ĐỚI, KHOA TIÊU
HÓA – BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Chuyên ngành: ĐIỀU DƯỠNG
Mã số : 8720301
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI 2020
1
A. GIỚI THIỆU LUẬN VĂN
ĐẶT VẤN ĐỀ
Xơ gan là một bệnh thường gặp ở nhiều nước trên thế giới cũng
như ở Việt Nam. Tỷ lệ xơ gan ở Việt Nam thuộc tốp cao của thế giới
và đang có xu hướng gia tăng gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm.
Xơ gan là hậu quả của rất nhiều tổn thương mạn tính ở gan dẫn tới
hủy hoại tế bào gan, tăng sinh tổ chức xơ, tăng sinh hạt tái tạo từ tế
bào gan lành, do đó làm đảo lộn hoàn toàn cấu trúc của gan, các tế
bào gan không còn mối liên hệ bình thường với mạng lưới mạch
máu, đường mật nên gan không còn đảm bảo được chức năng bình
thường của nó[7]. Theo thống kê của WHO Việt Nam là nước có tỷ
lệ người dân mắc bệnh xơ gan khá cao chiếm 5% dân số. Trong đó
xơ gan do virus chiếm trên 40% và xơ gan do rượu chiếm khoảng
18%[7]. Viêm gan do rượu bia có thể gây tử vong, nhất là với những
người đã bị viêm gan từ trước. Ở những người bị viêm gan siêu vi C,
rượu có thể đẩy mạnh quá trình xơ hóa trong gan. Những người bị xơ
gan vì bất cứ lý do gì nếu uống rượu sẽ làm gan suy yếu nhanh và
nặng hơn. Các chuyên gia và bác sỹ Việt Nam khuyến cáo: “Viêm
gan và xơ gan đang thật sự là vấn đề sức khỏe đáng báo động tại Việt
Nam”. Xơ gan nguyên nhân tử vong hàng đầu ở Việt Nam. Số ca tử
vong về xơ gan ở Việt Nam chiếm đến 3% trong tổng số ca tử vong
do bệnh tật gây ra. Và trong số các nguyên nhân dẫn đến xơ gan,
viêm gan do virus và viêm gan do rượu được coi là 2 nguyên nhân
hàng đầu. Trong khi đó, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ
người nhiễm virus viêm gan tương đối cao (khoảng 10% - 20% dân
số nhiễm virus viêm gan B và 9,4% nhiễm virus viêm gan C).
Song song với các phương pháp điều trị thể chất , việc chăm sóc
sức khỏe tinh thần và xã hội là hết sức cần thiết. Muốn cải tiến được
2
chất lượng chăm sóc cho bệnh nhân thì việc phát hiện những vấn đề tâm
lý mà họ đang phải trải qua và những yếu tố liên quan đến tình trạng đó
đóng một vai trò quan trọng. Tuy nhiên, tại Việt Nam các nghiên cứu về
vấn đề trên vẫn còn rất hạn chế. Chính vì thế, chúng tôi thực hiện đề tài:
“Chất lượng cuộc sống và một số yếu tố liên quan trên bệnh
nhân xơ gan điều trị tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, khoa Tiêu
hóa – Bệnh viện Bạch Mai” với hai mục tiêu:
1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân
xơ gan tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, khoa Tiêu hóa- bệnh viện
Bạch Mai
2. Phân tích mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với
đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, lo âu, trầm cảm và chăm sóc của
điều dưỡng.
B. NỘI DUNG LUẬN VĂN
1.1. Đại cương về xơ gan
Xơ gan là hậu quả của tình trạng tế bào gan bị thoái hóa, hoại
tử, ngược lại tổ chức xơ phát triển rất mạnh. Gan xơ rất cứng, mặt lần
sần da cóc (nhân xơ), màu gan vàng nhạt, loang lổ, khối lượng gan
nhỏ lại có khi chỉ còn 200-300gam.[9]
1.1.1 Dịch tễ học xơ gan
Xơ gan là một bệnh thường gặp ở Việt Nam cũng như ở các
nước trên thế giới. Những năm gần đây và dự báo trong thời gian tới,
bệnh có khuynh hướng tăng lên do việc nhiễm các virus viêm gan
B,C và tình trạng sử dụng rượu bia tăng lên ở nhiều khu vực. Ở Việt
Nam, trong các bệnh nhân xơ gan điều trị tại bệnh viện Bạch Mai, có
đến 27,7% tử vong tại bệnh viện nếu tính cả các bệnh nhân rất nặng,
tiên lượng xấu, gia đình xin về thì tỷ lệ tử vong còn cao hơn nữa.
1.1.2 Các nguyên nhân dẫn tới xơ gan
Hiện nay có nhiều nguyên nhân dẫn tới xơ gan, trong đó nhiều
trường hợp chưa rõ căn nguyên hoặc căn nguyên còn tranh cãi:
• Viêm gan virusB, C và D
3
• Rượu
Đây là những nguyên nhân chính chiếm trên 90% các trường
hợp xơ gan.
1.1.3. Lâm sàng bệnh nhân xơ gan
Bệnh cảnh lâm sàng của xơ gan khá đa dạng, phụ thuộc vào
nguyên nhân gây bệnh, giai đoạn gây bệnh, tiến triển, diễn biến và
biến chứng của bệnh
1.1.3.1. Xơ gan còn bù: triệu chứng lâm sàng không nhiều, người
bệnh thường vẫn làm việc được:
• Các triệu chứng cơ năng:
- Mệt mỏi, chán ăn, giảm cân, đau hạ sườn phải
- Có các đợt chảy máu mũi hay các đám bầm tím dưới da
- Khả năng làm việc cũng như hoạt động tình dục suy giảm
• Thực thể:
- Có thể có vàng da hoặc sạm da
- Giãn mao mạch dưới da - thường thấy ở cổ, mặt, lưng, ngực
dưới dạng tĩnh mạch chân chim hoặc sao mạch
- Gan có thể to, mật độ chắc hoặc cứng, bờ sắc, lách mấp mé
bờ sườn[9]
1.1.3.2 Xơ gan mất bù: Giai đoạn này, triệu chứng rất đa dạng và
phong phú với hai hội chứng chính là: hội chứng suy tế bào gan và
hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa
a. Hội chứng suy tế bào gan: phụ thuộc vào số lượng tế bào gan bị
phá hủy
• Dấu hiệu toàn thân:
- Mệt mỏi, sức khỏe giảm sút: không đặc hiệu nhưng hằng định
- Chán ăn, khó tiêu
- Da
b. Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa:
4
• Lâm sàng:
- Lách to: mấp mé bờ sườn đến vài cm dưới bờ sườn, ấn
không đau.
- Tuần hoàn bàng hệ:
o Dạng cửa chủ
o THBH quanh rốn (do tồn tại TM quanh rốn)
- Cổ trướng: dịch thấm, thường vừa phải khi không có suy tế
bào gan
- Xuất huyết tiêu hóa: do giãn vỡ TMTQ, TM phình vị (thường
phát hiện khi nội soi hoặc khi bệnh nhân bị nôn máu nhiều)
- Có thể có các rối loạn về thần kinh và tâm thần: run tay,
chậm chạp, mất nghủ
c. Cổ trướng:
Là hậu quả của cả suy tế bào gan và tăng áp lực TM cửa
• Triệu chứng:
- Cổ trướng các mức độ từ ít tới nhiều
- Bụng chướng căng, rốn lồi, ở tư thế nằm, bụng bè sang hai
bên, gõ đục vùng thấp
1.4. Cận lâm sàng
1.1.4.1. Xét nghiệm đánh giá chức năng gan
a. Sinh hóa máu:
- Protein toàn phần giảm
- Albumin máu giảm, tỷ lệ A/G đảo ngược, gamaglobulin tăng,
IgG, IgM tăng
- Chlesterol máu giảm
- Tỷ lệ Prothrombin giảm:
b. Công thức máu:
- Thường có thiếu máu nhược sắc
- Giảm cả 3 dòng khi có hiện tượng cường lách
