Bài 36: XICLOANKAN tác gi : Đ Duy C ngả ổ ườ
I. C u trúc , đ ng đ ng , danh phápấ ồ ẳ
1.C u trúc phân t c a m t s monoxicloankanấ ử ủ ộ ố
_Xicloankan là nh ng hiđrocacbon no m ch vòngữ ạ
_Xicloankan có m t vòng g i là monoxicloankan, xicloankan có nhi u vòng g i làộ ọ ề ọ
polixicloankan
_Công th c chung c a monoxicloankan : Cứ ủ nH2n (n>=3)
_Tr xiclopropan phan t xicloankan các nguyên t cacbon không cùng n m trên m từ ở ử ủ ằ ộ
m t ph ng.ặ ẳ
Vd :
C c u ph ngơ ấ ẳ C c u l p th ơ ấ ậ ể
Xiclopropan: C3H6
Xiclobutan: C4H8
Xiclopentan: C5H10
2. Đ ng phân và cách g i tên monoxicloankanồ ọ
a) Đánh s sao cho t ng các s ch v trí các m ch nhánh là nh nh tố ổ ố ỉ ị ạ ỏ ấ
S ch v trí – tên nhánh –xiclo + Tên m ch chính + anố ỉ ị ạ
b) ví d ụ
M t s xicloankan dông phân ng v i công th c Cộ ố ứ ớ ứ 6H12
Xiclohexan Metyl xiclopentan
1,1,2-trimetyl xiclopropan
II. Tính Ch t ấ
1. Tính ch t v t líấ ậ
Đi m sôi và t tr ng xicloankan cao h n ankan t ng ng, xicloankan ể ỉ ọ ơ ươ ứ không tan trong
n c .Nh ng tan trong dung môi h u c ít phân c c .ướ ư ữ ơ ự
2. Tính ch t hóa h cấ ọ
a) ph n ng c ng m vòngả ứ ộ ở
Xicloankan vòng , 3,4 cánh có ph n ng c ng m vòng ả ứ ộ ở
_Xicloankan có ph n ng c ng v i Hả ứ ọ ớ 2 , halogen , c axit.ả
+ H2 Ni , 800C CH3-CH2-CH3
+ Br2 CH2Br-CH2-CH2 Br
+ HBr CH3-CH2-CH2Br
_Xicloankan chi co ph n ng c ng v i Hả ứ ộ ớ 2
+ H2 Ni , 1200C CH3-CH2-CH2-CH3
b) Ph n ng thả ứ ế
Ph n ng th xicloankan t ng t nh ankanả ứ ế ở ươ ự ư ở
+ H2 ánh sáng Cl + HCl
+ H2 t0 Br + HBr
c) Ph n ng oxi hóaả ứ
CnH2n + (3n/2) O2 t0 nCO2 + nH2O
C3H6 + (9/2) O2 t0 3CO2 + 3 H2O
III. Đi u ch và ng d ngề ế Ứ ụ
1. Đi u Chề ế
_Tách tr c ti p t quá trình tr ng c t d u mự ế ừ ư ấ ầ ỏ
_Đi u ch t ankan ề ế ừ
CH3[CH2]4 CH4 t0, xt + H2
_Ph n ng đóng vòng các d n xu t đihalogen ( Ph n ng Vuyêc)ả ứ ẫ ấ ả ứ
CH2Br CH2
(CH2)n + 2 Na (CH2)n + 2NaBr
CH2Br CH2
2) ng d ngỨ ụ
Trong thành ph n m t s m d u có ch a m t s lo i xicloankan lo i d u này g i làầ ộ ố ở ầ ứ ộ ố ạ ạ ầ ọ
napten . Đây là ngu n nguyên li u chính đ đi u ch nh ng h p ch t nh Benzen ,ồ ệ ể ề ế ữ ợ ấ ư
toluen.......
_Ngoài ra xicloankan còn đ c dùng làm dung môiượ