Đái tháo đường trên
người xơ gan
Khá nhiều bệnh nhân chưa hề bị đái tháo đường (ĐTĐ), nhưng ngay
khi và sau khi mắc những bệnh lý mạn tính ở gan (xơ gan, viêm gan
mạn) thì được phát hiện tăng đường huyết.
Tăng đường huyết do đâu?
Nếu không tìm thấy những yếu tố nguy cơ của bệnh ĐTĐ và tăng đường
huyết mới xuất hiện thì có thể nghĩ đó là ĐTĐ do gan. Hiện nay y học chưa
có xét nghiệm có tính quyết định để phân biệt ĐTĐ type 2 với ĐTĐ do gan.
Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ và Tổ chức y tế thế giới không công nhận
ĐTĐ do gan là một dạng đặc biệt của ĐTĐ. Tuy nhiên, trong trường hợp
này điều quan trọng là phải điều chỉnh đường huyết.
Hạ đường huyết bằng cách nào?
Việc điều hòa đường huyết trên người ĐTĐ xơ gan được xem xét trên từng
người bệnh cụ thể. Chế độ ăn và tập luyện vẫn được xem là một liệu pháp an
toàn áp dụng đầu tiên cho những người bị tăng đường huyết. Tuy nhiên
nhiều bệnh nhân xơ gan ăn uống kém có thể bị suy dinh dưỡng, dẫn đến đạm
máu thấp gây khó khăn cho điều trị và ảnh hưởng đến tiên lượng bệnh xơ
gan. Thuốc hạ đường huyết uống đều có thể ảnh hưởng (nhẹ) đến gan. Đối
với người bệnh xơ gan, mà chức năng gan đã suy giảm, chỉ cần một tác động
nhẹ có hại cho gan cũng có thể trở thành nguy hiểm. Ngược lại rối loạn chức
năng gan thường dẫn đến đáp ứng quá mức đối với liều điều trị thông
thường, làm tăng nguy cơ tác dụng phụ đối với những thuốc chuyển hóa qua
gan (sulfonylurea, metformin, repaglinide, thiazolidinedions).
Do đó với người xơ gan, bác sĩ thường dùng insulin để ổn định đường huyết
– khi ấy nguy cơ hạ đường huyết phải luôn được lưu ý; vì bệnh nhân xơ gan
luôn bị giảm dự trữ đường và đáp ứng kém với glucagon – một hormon làm
tăng đường huyết (được phóng thích khi bị hạ đường huyết).
Người xơ gan có đái tháo đường thời gian sống trung bình ngắn hơn bệnh
nhân xơ gan không đái tháo đường. Song họ chết chủ yếu vì những biến
chứng của bệnh xơ gan như xuất huyết tiêu hóa hơn là chết do biến chứng
của đái tháo đường. Sự xuất hiện của tăng đường huyết làm mức độ suy gan
nặng thêm, nguy cơ nhiễm trùng (nguyên nhân tử vong thường gặp trên
người xơ gan) gia tăng. Những bệnh nhân đang chờ đợi ghép gan và người
còn hy vọng sống nhiều năm sẽ giảm được nguy cơ nhiễm trùng nếu bệnh
đái tháo đường được điều trị tốt.
