Đánh giá mức độ sẵn sàng cung cấp dịch vụ quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại tuyến y tế cơ sở tỉnh Thừa Thiên Huế: phân tích dữ liệu WHO-SARA năm 2018 và 2024

Tăng huyết áp (THA) và đái tháo đường (ĐTĐ) đang trở thành gánh nặng sức khỏe toàn cầu đáng kể, đặc biệt tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc bệnh ngày càng gia tăng do lối sống thay đổi và các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, khả năng cung cấp dịch vụ quản lý và điều trị hai bệnh lý này tại tuyến y tế cơ sở vẫn còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh chính sách y tế và cơ chế tài chính thay đổi mạnh mẽ, việc đánh giá sự sẵn sàng của các cơ sở y tế ban đầu là cần thiết. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu đánh giá những thay đổi trong mức độ sẵn sàng của các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu trong việc quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam, giữa năm 2018 và 2024, từ đó cung cấp bằng chứng thực tiễn để định hướng chính sách nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở.

Các nhà hoạch định chính sách y tế, quản lý y tế, các nhà nghiên cứu về y tế công cộng, các chuyên gia y tế, và các tổ chức quốc tế quan tâm đến hệ thống y tế cơ sở và quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam.

Nghiên cứu này đã thực hiện một phân tích toàn diện về sự thay đổi mức độ sẵn sàng dịch vụ (Service readiness) cho quản lý tăng huyết áp (THA) và đái tháo đường (ĐTĐ) tại 141 cơ sở y tế tuyến xã, phường, thị trấn ở tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam, trong giai đoạn 2018-2024. Bằng cách sử dụng dữ liệu WHO-SARA và phân tích hồi quy tuyến tính tổng quát (generalized linear model analysis), nghiên cứu đã đánh giá sự thay đổi theo thời gian và sự khác biệt giữa các khu vực địa lý (đô thị, nông thôn, miền núi). Kết quả cho thấy tỷ lệ các trạm y tế đạt mức sẵn sàng ≥ 70% đã giảm đáng kể đối với cả THA (từ 46,8% xuống 30,5%) và ĐTĐ (từ 9,2% xuống 5,0%). Đặc biệt, khả năng sẵn sàng về thuốc điều trị cho THA và ĐTĐ đã suy giảm nghiêm trọng, nhất là ở khu vực đô thị, trong khi xét nghiệm chẩn đoán ĐTĐ cũng giảm đáng kể. Ngược lại, đào tạo chuyên môn và hướng dẫn lâm sàng lại có sự cải thiện. Mặc dù có một số cải thiện nhỏ ở vùng miền núi cho THA và ở khu vực nông thôn cho thuốc ĐTĐ, sự bất bình đẳng y tế và thách thức về nguồn lực vẫn còn tồn tại. Phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết phải ưu tiên đảm bảo quyền tiếp cận các loại thuốc thiết yếu và dịch vụ xét nghiệm tại các cơ sở chăm sóc ban đầu, đồng thời tiếp tục đầu tư bền vững vào đào tạo và phát triển chuyên môn. Điều này là vô cùng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý các bệnh không lây nhiễm (non-communicable diseases) và giảm thiểu healthcare disparities.