UBND tỉnh Quảng Trị - Trường Đại học Khoa học Tự
nhiên, ĐHQGHN
§¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng « nhiÔm nguån níc do nu«i
trång thuû s¶n, vÊn ®Ò x©m nhËp mÆn tØnh Qu¶ng TrÞ
vµ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ
x· héi vµ b¶o vÖ m«i trêng
Hà Nội - 2007
4
Danh s¸ch c¸n bé tham gia ®Ò tµi
1. TS. NguyÔn TiÒn Giang, §HKHTN, §HQG Hµ Néi – Chñ tr× ®Ò tµi
2. TS. TrÇn Ngäc Anh, §HKHTN, §HQG Hµ Néi – Th ký ®Ò tµi
3. TS. NguyÔn Thanh S¬n, §HKHTN, §HQG Hµ Néi
4. TS. NguyÔn Thä S¸o, §HKHTN, §HQG Hµ Néi
5. TS. TrÇn Anh TuÊn, §HKHTN, §HQG Hµ Néi
6. ThS. NguyÔn Huy Ph¬ng, ViÖn Quy ho¹ch Thñy lîi Hµ Néi
7. CN. Ng« ChÝ TuÊn,§HKHTN, §HQG Hµ Néi
8. ThS. NguyÔn H÷u Nam, Së Tµi nguyªn M«i trêng tØnh Qu¶ng TrÞ
9. NCS. NguyÔn §øc H¹nh, ,§HKHTN, §HQG Hµ Néi
10. NCS. TrÇn Anh Ph¬ng, ,§HKHTN, §HQG Hµ Néi
10.NCS. TrÇn Thanh Hµ, ViÖn ViÖt Nam häc vµ Ph¸t triÓn bÒn v÷ng
11.CN. Lª Quèc Huy, ,§HKHTN, §HQG Hµ Néi
13.CN. NguyÔn Thanh Tïng, ViÖn Khoa häc KTTV vµ M«i trêng
14. CN NguyÔn Träng H÷u, Së Tµi nguyªn M«i trêng tØnh Qu¶ng TrÞ
15. CN Hoµng ViÖt ThÞnh, Së Tµi nguyªn M«i trêng tØnh Qu¶ng TrÞ
5
Môc lôc
Më ®Çu
Ch¬ng1. §Æc ®iÓm ®Þa lý tù nhiªn, tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ
ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tØnh qu¶ng trÞ...................10
1.1. §Æc ®iÓm ®Þa lý tù nhiªn.............................................................................. 10
1.1.1. VÞ trÝ ®Þa lý ........................................................................................................... 10
1.1.2. §Þa h×nh, ®Þa m¹o................................................................................................. 10
1.1.3. §Þa chÊt, thæ nhìng............................................................................................ 12
1. §Þa chÊt.....................................................................................................12
2. Thæ nhìng...............................................................................................12
1.1.4. Th¶m thùc vËt...................................................................................................... 13
1.1.5. KhÝ hËu................................................................................................................. 14
1. Ma...........................................................................................................14
2. NhiÖt ®é kh«ng khÝ ....................................................................................15
3. §é Èm t¬ng ®èi........................................................................................16
4. Bèc h¬i......................................................................................................16
5. Sè giê n¾ng...............................................................................................16
6. Giã vµ b·o.................................................................................................16
1.1.6. Thuû v¨n .............................................................................................................. 18
1.2. Tµi nguyªn thiªn nhiªn TØnh qung TrÞ............................................... 20
1.2.1. Tµi nguyªn ®Êt ..................................................................................................... 20
1.2.2. Tµi nguyªn níc................................................................................................... 26
1.2.3. Tµi nguyªn thuû h¶i s¶n....................................................................................... 28
1.3. ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tØnh qu¶ng trÞ .................... 30
1.3.1. Vµi nÐt vÒ ®Æc ®iÓm kinh tÕ x· héi tØnh Qu¶ng TrÞ............................................. 30
1. D©n sè.......................................................................................................30
2. C¬ cÊu kinh tÕ cña tØnh..............................................................................31
3. N«ng - l©m nghiÖp.....................................................................................31
4. Thuû s¶n ...................................................................................................32
5. C«ng nghiÖp..............................................................................................32
6. Y tÕ - Gi¸o dôc ..........................................................................................32
7. C¸c ngµnh kh¸c ........................................................................................33
1.3.2. ChiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tØnh Qu¶ng TrÞ.......................................... 34
ch¬ng2. §iÒu tra hiÖn tr¹ng, quy ho¹ch nu«i trång thuû s¶n
vµ x©m nhËp mÆn tØnh qu¶ng trÞ................................................................37
2.1. HiÖn tr¹ng nu«i trång thuû s¶n............................................................. 37
2.1.1. §èi tîng nu«i trång thuû s¶n............................................................................ 37
2.1.2. HiÖn tr¹ng sö dông ®Êt cho môc ®Ých nu«i trång thuû s¶n ................................ 38
1. DiÖn tÝch nu«i trång thuû s¶n níc ngät....................................................38
2. DiÖn tÝch nu«i trång thuû s¶n níc mÆn, lî ...............................................40
6
2.1.3. S¶n lîng nu«i trång thuû sn............................................................................. 44
1. S¶n lîng nu«i theo c¸c lo¹i h×nh mÆt níc..............................................45
2. S¶n lîng nu«i theo c¸c huyÖn thÞ ..........................................................45
2.1.4. T×nh h×nh dÞch bÖnh vµ c¸ch phßng trõ trong nu«i trång thuû s¶n trªn ®Þa bµn
tØnh Qung TrÞ............................................................................................................... 46
2.1.5. C¬ së h¹ tÇng vïng nu«i ...................................................................................... 47
2.1.6. DÞch vô hËu cÇn cho NTTS.................................................................................. 48
1. S¶n xuÊt vµ cung øng gièng......................................................................48
2. S¶n xuÊt vµ cung øng thøc ¨n...................................................................50
2.1.7. Mét sè m« h×nh nu«i ®îc ¸p dông trªn ®Þa bµn tØnh Qu¶ng TrÞ...................... 51
1. M« h×nh nu«i thuû s¶n níc ngät ..............................................................51
2. M« h×nh nu«i trång thuû s¶n níc mÆn, lî ................................................53
2.1.8. H×nh thøc tæ chøc vµ qu¶n lý ho¹t ®éng nu«i thuû sn níc lî trªn ®Þa bµn tØnh
Qu¶ng TrÞ ...................................................................................................................... 59
2.1.9. §¸nh gi¸ chung hiÖn tr¹ng nu«i trång thuû s¶n tØnh Qu¶ng TrÞ ....................... 60
2.2. quy ho¹ch nu«i trång thuû s¶n TØnh Qu¶ng trÞ ®Õn 2020 ........... 61
2.2.1. C¬ së x©y dùng quy ho¹ch nu«i trång thuû s¶n.................................................. 61
1. §Þnh híng chiÕn lîc ph¸t triÓn ngµnh nu«i trång thuû s¶n tØnh Qu¶ng TrÞ
®Õn n¨m 2020...............................................................................................61
2. TiÒm n¨ng diÖn tÝch nu«i trång thuû s¶n ...................................................62
3. V¨n b¶n ph¸p lý vÒ qu¶n lý m«i trêng vïng nu«i thuû sản tËp trung......63
4. Quan ®iÓm qui ho¹ch nu«i trång thñy s¶n níc lî vµ níc mÆn...............66
2.2.2. Quy ho¹ch nu«i trång thñy s¶n ®Õn n¨m 2010 vµ 2020...................................... 67
1. Quy ho¹ch ®Õn n¨m 2010.........................................................................67
2. Qui ho¹ch ®Õn n¨m 2020..........................................................................68
2.3. HiÖn tr¹ng x©m nhËp mÆn trªn c¸c hÖ thèng s«ng chÝnh tØnh
Qu¶ng TrÞ................................................................................................................... 69
2.3.1 T×nh h×nh chung.................................................................................................... 69
2.3.2. BiÕn ®æi ®é mÆn vïng h¹ lu s«ng theo thêi gian............................................... 70
3. BiÕn ®æi ngµy cña ®é mÆn.........................................................................74
2.3.3 BiÕn ®æi ®é mÆn vïng h¹ lu s«ng theo kh«ng gian............................................ 75
1. BiÕn ®æi ®é mÆn theo ®é s©u thñy trùc......................................................75
2. BiÕn ®æi ®é mÆn däc s«ng vµ theo hÖ thèng s«ng ....................................76
2.4. Quy ho¹ch ph¸t triÓn nguån níc ®Èy mÆn h¹ du ®Õn 2020....... 80
2.4.1. C¸c c«ng tr×nh ng¨n mÆn ................................................................................... 80
1. Trªn hÖ thèng s«ng BÕn H¶i .....................................................................80
2. Trªn hÖ thèng s«ng Th¹ch H·n ................................................................82
2.4.2. Quy ho¹ch nguån níc, gãp phÇn ®Èy mÆn h¹ du............................................. 83
1. Lu vùc s«ng BÕn H¶i...............................................................................83
2. Lu vùc s«ng Th¹ch H·n ..........................................................................86
ch¬ng3. §¸nh gi¸ tµi nguyªn níc phôc vô nu«i trång thñy
s¶n vµ ®Èy mÆn h¹ du .........................................................................................90
3.1. TÝnh to¸n lîng níc phôc vô nu«i trång thñy s¶n vµ ®Èy
mÆn h¹ du.................................................................................................................. 90
3.1.1. Sè liÖu phôc vô tÝnh to¸n ..................................................................................... 90
1. Sè liÖu bèc h¬i ..........................................................................................90
7
2. Sè liÖu ma...............................................................................................91
3.1.2. TÝnh to¸n nhu cÇu níc lî cho 1 ha nu«i ............................................................ 92
3.1.3. TÝnh nhu cÇu níc cho c¸c thêi kú...................................................................... 93
3.1.4. TÝnh to¸n lîng níc ngät ®Èy mÆn h¹ du ........................................................ 95
1. HiÖn tr¹ng .................................................................................................95
2. Sau khi c¸c c«ng tr×nh thñy lîi ®îc quy ho¹ch ........................................96
3.2. ChÊt lîng níc c¸c khu vùc nu«i trång thñy s¶n ..................... 97
3.2.1. Mét sè ¶nh hëng cña NTTS nuíc mÆn, lî ®Õn m«i trêng níc...................... 97
3.2.2. §¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng « nhiÔm m«i trêng níc do nu«i trång thuû s¶n t¹i vïng
h¹ lu BÕn H¶i vµ Th¹ch H·n...................................................................................... 99
1. §¸nh gi¸ chÊt lîng níc th¶i cña mét sè khu vùc nu«i t«m ....................99
2. §¸nh gi¸ sù thay ®æi chÊt lîng níc s«ng theo kh«ng gian, thêi gian do
¶nh hëng cña níc th¶i tõ c¸c ao nu«i......................................................101
3. §¸nh gi¸ ¶nh hëng cña mét sè lÜnh vùc kh¸c ngoµi nu«i t«m lªn chÊt
lîng níc s«ng..........................................................................................107
3.2.3. §¸nh gi¸ ¶nh hëng hiÖn tr¹ng m«i trêng níc lªn NTTS níc lî ............... 112
1. C¬ chÕ t¸c ®éng cña m«i trêng níc lªn ho¹t ®éng nu«i t«m ...............112
2. C¸c yÕu tè khÝ tîng, thñy v¨n vµ m«i trêng ¶nh hëng ®Õn sù ph¸t triÓn
cña t«m só (Black tiger shrimp – Penaeous monodon)...............................113
3. §¸nh gi¸ ¶nh hëng chÊt lîng níc mÆt ®Õn ho¹t ®éng nu«i t«m ......116
3.2.4. §¸nh gi¸ ¶nh hëng cña nu«i t«m níc mÆn, lî ®Õn chÊt lîng níc ngÇm .. 120
1. §é mÆn ...................................................................................................123
2. Clo- .........................................................................................................123
3. Coliform...................................................................................................124
4. Kim lo¹i nÆng ..........................................................................................124
3.2.5. §¸nh gi¸ ¶nh hëng cña nu«i t«m níc mÆn, lî ®Õn chÊt lîng níc biÓn ven
bê.................................................................................................................................. 124
3.2.6. NhËn xÐt ............................................................................................................. 125
ch¬ng4. « nhiÔm nguån níc do nu«i trång thñy s¶n vµ x©m
nhËp mÆn h¹ du – dù b¸o vµ gi¶i ph¸p ....................................................127
4.1. C¥ Së Lý THUYÕT CñA M¤ H×NH Dù B¸O X¢M NHËP MÆN Vµ LAN
TRUYÒN ¤ NHIÔM..................................................................................................... 127
4.1.1 Tæng quan ........................................................................................................... 127
4.1.2 C¬ së lý thuyÕt m« h×nh MIKE 11...................................................................... 128
1. Giíi thiÖu chung ......................................................................................128
3. Ph¬ng ph¸p gi¶i ....................................................................................131
4. §iÒu kiÖn biªn vµ ®iÒu kiÖn ban ®Çu .......................................................133
5. §iÒu kiÖn æn ®Þnh ....................................................................................133
4.2 X¢Y DùNG M¤ H×NH TÝNH TO¸N Vµ Dù B¸O X¢M NHËP MÆN trªn hÖ
thèng s«ng tØnh Qu¶ng TrÞ............................................................................. 133
4.2.1 ThiÕt lËp m¹ng thñy lùc...................................................................................... 133
1. Tµi liÖu ®Þa h×nh.......................................................................................134
2. Tµi liÖu c«ng tr×nh....................................................................................135
3. Tµi liÖu thñy v¨n......................................................................................136
4.2.2 §iÒu kiÖn ban ®Çu vµ ®iÒu kiÖn biªn .................................................................. 137
4.2.3 KiÓm ®Þnh m« h×nh............................................................................................. 139