Đánh giá sự đáp ứng của chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cấp trung học cơ sở với mục tiêu hình thành, phát triển năng lực đặc thù cho học sinh

Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 đánh dấu một sự chuyển dịch nền tảng trong giáo dục Việt Nam, với trọng tâm là phát triển năng lực cho học sinh. Trong bối cảnh này, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (HĐTN, HN) đóng vai trò then chốt trong việc hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi. Nghiên cứu này tập trung đánh giá sự đáp ứng của chương trình HĐTN, HN cấp THCS với mục tiêu hình thành và phát triển ba năng lực đặc thù quan trọng. Việc phân tích này không chỉ làm rõ hiệu quả của thiết kế chương trình mà còn cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp tối ưu hóa triển khai trong thực tiễn giáo dục, hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện.

Nhà hoạch định chính sách giáo dục, các nhà phát triển chương trình, cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên cấp THCS giảng dạy Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, và các nhà nghiên cứu giáo dục.

Nghiên cứu này thực hiện đánh giá toàn diện về sự đáp ứng của chương trình Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (HĐTN, HN) cấp THCS đối với mục tiêu phát triển ba năng lực đặc thù: năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, và năng lực định hướng nghề nghiệp, theo khuôn khổ của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Bằng phương pháp phân tích nội dung và lập ma trận đối chiếu, nghiên cứu đã rà soát hệ thống Yêu cầu cần đạt từ lớp 6 đến lớp 9. Kết quả chỉ ra rằng chương trình có cấu trúc logic, tuyến tính, đảm bảo sự phát triển kế thừa và nâng cao qua các khối lớp, thể hiện ở các lộ trình phát triển rõ ràng của các năng lực. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra các hạn chế như nội dung còn dàn trải, mức độ tăng dần về độ khó chưa đều, thiếu chiều sâu trong một số lĩnh vực, tính lý tưởng hóa của một số hoạt động và sự thiếu rõ ràng về cách đánh giá. Dựa trên những phát hiện này, bài báo đề xuất các kiến nghị quan trọng bao gồm việc ban hành văn bản hướng dẫn đánh giá, phát triển học liệu, và tăng cường chính sách liên kết nhà trường – xã hội. Những đề xuất này nhằm nâng cao hiệu quả triển khai chương trình HĐTN, HN trong thực tiễn, góp phần phát triển toàn diện học sinh.