Đầu tư trực tiếp nước ngoài, năng lượng tái tạo và phúc lợi xã hội tại Việt Nam

Việt Nam đang ở ngưỡng cửa của quá trình chuyển đổi quan trọng, hướng tới phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Trong bối cảnh này, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và năng lượng tái tạo (NLTT) được xem là hai trụ cột chiến lược, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn kỳ vọng góp phần nâng cao phúc lợi xã hội. FDI đã là động lực chính cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong khi NLTT là chìa khóa cho an ninh năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, mối quan hệ tương tác giữa ba yếu tố này – FDI, NLTT và phúc lợi xã hội – đặc biệt là ở Việt Nam, vẫn còn là một khoảng trống nghiên cứu cần được làm rõ. Nghiên cứu này nhằm mục đích lấp đầy khoảng trống đó, bằng cách phân tích một cách hệ thống mức độ đóng góp của FDI và NLTT vào phúc lợi xã hội tại Việt Nam, cả trong ngắn hạn và dài hạn, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết sách phát triển bền vững.

Các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách, nhà kinh tế và sinh viên quan tâm đến phát triển bền vững, năng lượng tái tạo, FDI và phúc lợi xã hội tại Việt Nam.

Nghiên cứu này đã khám phá mối quan hệ phức tạp giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), năng lượng tái tạo (NLTT) và phúc lợi xã hội tại Việt Nam trong giai đoạn 1991-2021, sử dụng mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL) để đánh giá tác động trong cả ngắn hạn và dài hạn. Phương pháp này cho phép phân tích linh hoạt các biến với các bậc tích hợp khác nhau và xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn thông qua mô hình hiệu chỉnh sai số động. Kết quả nghiên cứu cho thấy những phát hiện bất ngờ: năng lượng tái tạo có tác động tiêu cực đáng kể đến phúc lợi xã hội cả trong ngắn hạn và dài hạn. Tương tự, FDI không có tác động thống kê ý nghĩa trong ngắn hạn, nhưng lại có tác động tiêu cực trong dài hạn. Những phát hiện này được củng cố bởi phân tích tương quan, cho thấy mối quan hệ tiêu cực mạnh mẽ giữa phúc lợi xã hội và năng lượng tái tạo, cũng như mối quan hệ tiêu cực nhẹ với FDI. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở để tối ưu hóa chính sách phát triển. Các hàm ý chính sách nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện cơ chế hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực tiềm tàng, cải thiện phúc lợi xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam. Nghiên cứu giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về các thách thức và cơ hội để chuyển đổi sang nền kinh tế xanh hiệu quả.