Thành phố thông minh ở Nhật Bản hiện nay

Sự phát triển của đô thị hiện đại đặt ra nhiều thách thức phức tạp, khiến việc hình thành các thành phố thông minh trở thành một xu hướng tất yếu toàn cầu nhằm nâng cao chất lượng sống và hiệu quả quản lý. Trong bối cảnh đó, Nhật Bản nổi lên như một quốc gia tiên phong trong việc kiến tạo các mô hình đô thị thông minh, tận dụng tiềm năng của Kỹ thuật số và hướng tới mục tiêu Xã hội 5.0. Bài viết này trình bày tổng quan về các đặc điểm, thành tựu và thách thức trong quá trình phát triển thành phố thông minh tại Nhật Bản, từ đó cung cấp những bài học kinh nghiệm quý báu cho các quốc gia khác, đặc biệt là Việt Nam, trong hành trình xây dựng và đổi mới đô thị.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý đô thị, chuyên gia công nghệ, và nghiên cứu sinh quan tâm đến phát triển thành phố thông minh, đặc biệt tại Việt Nam và Nhật Bản.

Nghiên cứu này khảo sát sự phát triển thành phố thông minh ở Nhật Bản, một quốc gia đi đầu trong ứng dụng Kỹ thuật số để giải quyết các vấn đề đô thị hiện đại và hướng tới Xã hội 5.0. Bài viết phân tích khái niệm thành phố thông minh qua nhiều lăng kính, từ cách tiếp cận tập trung vào công nghệ đến quan điểm rộng hơn về phát triển bền vững dựa trên vốn con người và xã hội. Các đặc điểm nổi bật của mô hình này tại Nhật Bản bao gồm việc ứng dụng sâu rộng các công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và Metaverse trong mọi lĩnh vực, từ quản lý năng lượng, an ninh, y tế đến phòng chống thiên tai. Đặc biệt, các thành phố này được định vị là môi trường thử nghiệm cho mục tiêu Xã hội 5.0, nơi công nghệ và con người hòa quyện để tạo ra một xã hội siêu thông minh. Cơ chế hợp tác công-tư mạnh mẽ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy các dự án, từ đó xây dựng các cụm dân cư nhỏ ưu tiên năng lượng sạch và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đối mặt với nhiều thách thức như vấn đề bảo mật thông tin, yêu cầu về khung pháp lý và ngân sách chưa đủ đáp ứng. Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, bài viết gợi ý cho Việt Nam ba bài học quan trọng: xây dựng quy hoạch tổng thể chiến lược, chú trọng áp dụng các ứng dụng thông minh và công nghệ tiên tiến phù hợp với nhu cầu thực tế, cùng với việc tập trung phát triển các thành phố thông minh quy mô vừa và nhỏ để tạo ra các mô hình kiểu mẫu trước khi mở rộng.