Đề án Thạc sĩ: Bảo tồn và phát huy giá trị trang phục truyền thống của dân tộc Dao Quần Chẹt trên địa bàn huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc

Việt Nam, với sự đa dạng văn hóa của 54 dân tộc anh em, sở hữu kho tàng di sản văn hóa phong phú, trong đó trang phục truyền thống đóng vai trò quan trọng. Mỗi bộ trang phục không chỉ là hiện thân của đời sống vật chất mà còn là sự kết tinh giá trị tinh thần, thẩm mỹ và bản sắc độc đáo của từng cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa và toàn cầu hóa đang đặt ra nhiều thách thức, dẫn đến nguy cơ mai một của các kỹ thuật chế tác và giá trị văn hóa gắn liền với trang phục. Do đó, việc nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị trang phục truyền thống, đặc biệt là của dân tộc Dao Quần Chẹt tại huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa bền vững.

Các nhà nghiên cứu về văn hóa, dân tộc học, quản lý văn hóa; cán bộ quản lý văn hóa và du lịch tại địa phương; cộng đồng dân tộc thiểu số, đặc biệt là dân tộc Dao Quần Chẹt; các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn văn hóa và du lịch cộng đồng.

Đề án tập trung vào việc bảo tồn và phát huy giá trị trang phục truyền thống của dân tộc Dao Quần Chẹt tại huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, một phần quan trọng của di sản văn hóa phi vật thể đang đứng trước nguy cơ mai một do các tác động của hiện đại hóa và sự giảm sút trong việc truyền dạy, sử dụng. Nghiên cứu thực hiện đánh giá thực trạng mai một kỹ năng may thêu truyền thống, sự hạn chế trong việc sử dụng trang phục hàng ngày, và nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa này. Về phương pháp, đề án sử dụng phân tích tài liệu để tổng hợp các nghiên cứu trước, điền dã dân tộc học tại thôn Thành Công, xã Lãng Công để thu thập thông tin định tính từ nghệ nhân và chính quyền địa phương, cùng với điều tra xã hội học bằng bảng hỏi để khảo sát định lượng về mức độ lưu giữ, sử dụng và nhu cầu bảo tồn của cộng đồng. Đề án đề xuất những đóng góp lý luận và thực tiễn quan trọng, bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng và chính quyền về giá trị của trang phục, xây dựng mô hình thực hành bảo tồn tại chỗ như tổ chức lớp truyền dạy may thêu và thành lập câu lạc bộ. Đặc biệt, nghiên cứu còn đề xuất các giải pháp gắn bảo tồn với phát triển sinh kế và du lịch địa phương, nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành lợi ích kinh tế, tạo tính bền vững và môi trường thuận lợi để trang phục truyền thống tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong đời sống đương đại.