Đề án Thạc sĩ: Xây dựng cơ sở dữ liệu về hoa văn trên trang phục của người Mông và ứng dụng vào thực tiễn

Trong bối cảnh chuyển đổi số và toàn cầu hóa hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là văn hóa các dân tộc thiểu số, trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hoa văn trên trang phục truyền thống của người Mông là một kho tàng văn hóa phi vật thể vô giá, phản ánh sâu sắc bản sắc, lịch sử và thế giới quan của cộng đồng. Tuy nhiên, di sản này đang đứng trước nguy cơ mai một nghiêm trọng do sự thay đổi thói quen, thiếu hụt truyền dạy kỹ thuật và tình trạng lạm dụng văn hóa. Đề án "Xây dựng cơ sở dữ liệu về hoa văn trên trang phục của người Mông và ứng dụng vào thực tiễn" ra đời nhằm giải quyết những thách thức này, thông qua việc số hóa, hệ thống hóa và khai thác các hoa văn truyền thống, góp phần bảo tồn bền vững và tạo giá trị kinh tế cho cộng đồng.

Các nhà nghiên cứu văn hóa, quản lý di sản, thiết kế sáng tạo, và cộng đồng người Mông quan tâm đến bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống thông qua công nghệ.

Đề án tập trung vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của hoa văn trên trang phục truyền thống của người Mông, một di sản văn hóa đang đứng trước nguy cơ mai một. Bằng cách xây dựng một cơ sở dữ liệu (CSDL) khoa học và dễ tiếp cận sử dụng Google Sheets, đề án sẽ tiến hành sưu tầm, số hóa và hệ thống hóa thông tin chi tiết về các mẫu hoa văn, bao gồm ý nghĩa, nguồn gốc, kỹ thuật chế tác và vùng miền. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ mà còn hướng tới ứng dụng thực tiễn, giúp ngăn chặn sự lãng quên và tình trạng đánh cắp văn hóa. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích tài liệu để thu thập thông tin về văn hóa trang phục Mông và đối chiếu với kho dữ liệu hiện có của Quỹ Văn hóa Mông. Đồng thời, phương pháp điền dã dân tộc học sẽ được triển khai tại các cộng đồng Mông, đặc biệt là tại xã Sin Suối Hồ, Lai Châu, để điều tra, nghiên cứu, sưu tầm và thử nghiệm ứng dụng các mẫu hoa văn vào sản phẩm lưu niệm. Đề án cũng sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để đánh giá tiềm năng thị trường, và đặc biệt là phương pháp kỹ thuật số hóa để chuyển đổi các họa tiết sang định dạng vector, đảm bảo chất lượng và khả năng tái sử dụng trong thiết kế sản phẩm. Giá trị ứng dụng của đề án rất lớn, CSDL sẽ là nền tảng vững chắc cho việc bảo tồn lâu dài, tra cứu hiệu quả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các hoa văn Mông. Qua đó, các nhà thiết kế thời trang, thủ công mỹ nghệ có thể khai thác CSDL này để sáng tạo ra các sản phẩm mới (trên các chất liệu như gốm, gỗ, kim loại), không chỉ góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho cộng đồng người Mông mà còn lan tỏa giá trị văn hóa độc đáo này đến với công chúng, thúc đẩy du lịch cộng đồng và phát triển bền vững.