Đề án Thạc sĩ: Tác động của cạnh tranh đến sự ổn định của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam

Ngành ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch trong sự phát triển kinh tế Việt Nam, đồng thời đối mặt với áp lực cạnh tranh gia tăng từ hội nhập quốc tế và sự phát triển của công nghệ tài chính. Mức độ tác động của cạnh tranh đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng, đặc biệt là sự khác biệt giữa các nhóm ngân hàng, vẫn chưa được nghiên cứu toàn diện. Do đó, nghiên cứu này là cấp thiết, nhằm đánh giá một cách sâu sắc tác động của cạnh tranh đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại Việt Nam, qua đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và chiến lược quản trị hiệu quả. Mục tiêu là tìm kiếm sự cân bằng giữa thúc đẩy cạnh tranh và duy trì ổn định tài chính, đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

Các nhà hoạch định chính sách ngành ngân hàng, lãnh đạo và quản lý các ngân hàng thương mại (đặc biệt là ngân hàng có sở hữu nhà nước), và các nhà nghiên cứu tài chính, ngân hàng.

Nghiên cứu này khảo sát tác động của cạnh tranh đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2023, sử dụng dữ liệu bảng từ 30 ngân hàng với 522 quan sát. Để xử lý các vấn đề nội sinh, phương sai thay đổi và tự tương quan, nghiên cứu áp dụng phương pháp System GMM, đồng thời sử dụng chỉ số Z-score để đo lường sự ổn định ngân hàng và chỉ số Lerner để định lượng mức độ cạnh tranh. Kết quả cho thấy cạnh tranh có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê cao đến sự ổn định ngân hàng, với hệ số -1,5902 (p<0,01), phù hợp với quan điểm "cạnh tranh - bất ổn". Bên cạnh đó, các yếu tố như quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, hiệu quả hoạt động, tăng trưởng GDP và lạm phát cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, nghiên cứu phát hiện mối quan hệ phi tuyến dạng chữ U giữa cạnh tranh và sự ổn định, với điểm cực tiểu tại mức Lerner khoảng 0,203. Đồng thời, các ngân hàng có sở hữu nhà nước chịu tác động tiêu cực từ cạnh tranh mạnh hơn gấp ba lần so với ngân hàng tư nhân. Các kiểm định Arellano-Bond và Hansen xác nhận độ vững chắc của kết quả. Từ những phát hiện này, luận văn đề xuất các hàm ý quản trị quan trọng cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng có sở hữu nhà nước, nhằm cân bằng giữa việc thúc đẩy cạnh tranh và đảm bảo sự ổn định tài chính trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính.