Đề án Thạc sĩ: Xây dựng chương trình giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho học sinh trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, sự giao thoa văn hóa toàn cầu đặt ra thách thức không nhỏ đối với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đặc biệt, thế hệ trẻ đang đứng trước nguy cơ bị mai một các giá trị truyền thống cốt lõi, dẫn đến sự suy giảm trong nhận thức và hành vi liên quan đến di sản văn hóa. Giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong nhà trường do đó đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ bồi dưỡng nhân cách mà còn kiến tạo nền tảng cho công dân Việt Nam thời kỳ mới. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy hoạt động giáo dục này còn rời rạc, thiếu hệ thống và chưa được thiết kế phù hợp với đặc thù từng địa phương. Đề án này ra đời nhằm xây dựng một chương trình giáo dục giá trị văn hóa truyền thống khoa học, bài bản, dành riêng cho học sinh trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, góp phần cụ thể hóa các định hướng giáo dục và văn hóa quốc gia.

Các nhà quản lý giáo dục, hoạch định chính sách văn hóa, giáo viên, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục và văn hóa, và phụ huynh học sinh quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Đề án "Xây dựng chương trình giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho học sinh trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc" giải quyết thực trạng giáo dục văn hóa còn rời rạc và thiếu tính hệ thống tại địa phương. Mục tiêu chính là thiết kế một chương trình toàn diện, có tính khả thi cao, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục văn hóa học đường và bồi dưỡng ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống cho học sinh từ năm 2026 đến 2030. Nghiên cứu áp dụng cách tiếp cận liên ngành từ Quản lý văn hóa, Giáo dục học, Tâm lý học và Xã hội học, kết hợp linh hoạt các phương pháp định tính và định lượng. Các phương pháp cụ thể bao gồm khảo sát thực địa tại Trường THCS Vĩnh Yên thông qua phiếu điều tra (115 phiếu hợp lệ), phỏng vấn bán cấu trúc (13 đối tượng), quan sát tham gia các hoạt động ngoại khóa, lễ hội. Bên cạnh đó, đề án tiến hành phân tích và tổng hợp tài liệu lý luận, chương trình giáo dục hiện hành, chính sách liên quan, đồng thời so sánh với các chương trình tương tự để rút ra kinh nghiệm. Chương trình tập trung vào hai giá trị cốt lõi là tinh thần yêu nước - yêu quê hương và tinh thần đoàn kết - ý thức cộng đồng, được thiết kế theo hướng tích hợp liên môn và tăng cường trải nghiệm, gắn với di sản, lễ hội, làng nghề và truyền thống hiếu học của tỉnh Vĩnh Phúc. Đề án không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống bằng cách đưa nội dung này vào chương trình chính khóa, mà còn nâng cao nhận thức, hình thành hành vi và thái độ tích cực ở học sinh. Đặc biệt, nghiên cứu đề xuất một mô hình triển khai thực tiễn, có tính ứng dụng cao, khả thi, dựa trên việc biên soạn tài liệu chuyên đề riêng cho cấp THCS, tăng cường sự tham gia của gia đình và cộng đồng, khai thác hiệu quả nguồn lực địa phương, đảm bảo tính bền vững và khả năng nhân rộng trên toàn tỉnh Vĩnh Phúc.