1
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Câu 1: Phân tích những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai
cấp công nhân. Ý nghĩa đối với việc xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện
nay?
1.1 Khái niệm:
- Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
+ Sứ mệnh lịch sử của một giai cấp toàn bộ những nhiệm vụ lịch sử giao phó cho
một giai cấp( do địa vị kinh tế - hội khách quan của giai cấp đó quy định) để
thực hiện bước chuyển cách mạng từ một hình thái kinh tế - hội này sang một hình
thái kinh tế - xã hội khác.
+ Trong mỗi thời chuyển biến cách mạng từ hình tái kinh tế- hội này sang hình
thái kinh tế - xã hội khác.
+ Nội dung:
+) Xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, chế độ người bóc lột người
+) Giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại
+) Xây dựng chế độ xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh.
1.2 Những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công
nhân:
C. Mác P. Ăngghen đã nêu rõ: “Cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, chính
cái nền tảng trên đó GCTS đã sản xuất chiếm hữu sản phẩm của nó, đã bị phá sập
dưới chân GCTS. Trước hết, GCTS sản sinh ra những người đào huyệt chôn chính nó.
Sự sụp đổ của GCTS và thắng lợi của GCVS đều là tất yếu như nhau”.
Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân.
- Địa vị của GCCN trong LLSX TBCN:
+ yếu tố quan trọng nhất, cách mạng nhất trong lực lượng sản xuất bản chủ
nghĩa.
+ Lực lượng lao động chính sản xuất ra của cải vật chất cho hội. Chính GCCN sẽ
phá vỡ nền tảng QHSX TBCN.
- Địa vị của GCCN trong QHSX TBCN:
+ Không có tư liệu sản xuất.
+ Bị lệ thuộc vào quá trình sản xuất.
+ Bị lệ thuộc trong quá trình phân phối kết quả lao động.
GCCN đấu tranh lật đổ GCTS, tiến hành xây dựng chế độ mới.
B2D9 T03
2
- Địa vị GCCN trong hội TBCN: lực lượng đông đảo trong hội, tầng lớp dưới
cùng của xã hội. GCCN không có sở hữu về TLSX, bị GCTS bóc lột nặng nề. Dẫn đến
đấu tranh tầng lớp.
Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân.
con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân được những phẩm
chất của một giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng.
- GCCN giai cấp tiên tiến nhất họ đại biểu cho LLSX tiên tiến, gắn liền với
những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại. Đó là giai cấp được trang bị bởi một
lý luận khoa học, cách mạng và luôn luôn đi đầu trong mọi phong trào cách mạng theo
mục tiêu xóa bỏ xã hội cũ lạc hậu, xây dựng xã hội mới tiến bộ, nhờ đó có thể tập hợp
được đông đảo các giai cấp, tầng lớp khác vào phong trào cách mạng.
- GCCN ý thức tổ chức kỉ luật cao GCCN lao động trong nền sản xuất đại công
nghiệp với hệ thống sản xuất mang tính dây chuyền nhịp độ làm việc khẩn trương
buộc giai cấp này phải tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật lao động; cùng với cuộc sống đô
thị tập trung đã tạo nên tính tổ chức kỷ luật cao. Giai cấp ng nhân không ý thức
tổ chức kỷ luật cao thì không thể giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống lại
giai cấp tư sản và xây dựng chế độ xã hội mới.
- GCCN có tinh thần cách mạng triệt để( xóa bỏ chế độ tư hữu, không chỉ giải phóng
mình mà còn giải phóng toàn xã hội). GCCN bị GCTS bóc lột, có lợi ích cơ bản đối
lập trực tiếp với lợi ích của GCTS. Điều kiện sống, điều kiện lao động trong chế độ tư
bản chủ nghĩa đã chỉ cho họ thấy: họ chỉ có thể được giải phóng bằng cách giải phóng
toàn xã hội khỏi chế độ tư bản chủ nghĩa.
- GCCN có bản chất quốc tế( do địa vị kinh tế- xã hội giống nhau, do tư sản là một lực
lượng quốc tế).
Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, giai cấp tư sản là một lực lượng quốc tế. Giai cấp tư
sản không chỉ bóc lột giai cấp công nhân ở chính nước họ mà còn bóc lột giai cấp công
nhân ở các nước thuộc địa. Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản
xuất, sản xuất mang tính toàn cầu hóa. Tư bản của nước này có thể đầu tư sang nước
khác là một xu hướng khách quan. Nhiều sản phẩm không phải do một nước sản xuất
ra mà là kết quả lao động của nhiều quốc gia. Vì thế, phong trào đấu tranh của giai cấp
công nhân không chỉ diễn ra đơn lẻ ở từng doanh nghiệp, ở mỗi quốc gia mà ngày
càng phải có sự gắn bó giữa phong trào công nhân các nước, có như vậy, phong trào
công nhân mới có thể giành được thắng lợi. V.I.Lenin chỉ rõ: "... không có sự ủng hộ
của cách mạng quốc tế của thế giới thì thắng lợi của cách mạng vô sản là không thể có
B2D9 T03
3
được", "Tư bản là một lực lượng quốc tế. Muốn thắng nó, cần phải có sự liên minh
quốc tế".
Tựu chung lại, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được thực hiện bởi giai
cấp công nhân – giai cấp cách mạng, đại biểu cho lực lượng sản xuất hiện đại, cho
phương thức sản xuất tiên tiến thay thế phương thức sản xuất TBCN. GCCN là giai
cấp đại biểu cho tương lai, cho xu thế đi lên của tiến trình phát triển lịch sử. Đây là đặc
tính quan trọng, quyết định bản chất cách mạng của GCCN.
1.3 Ý nghĩa đối với việc xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay:
+ Nâng cao nhận thức, kiên định quan điểm GCCN là giai cấp lãnh đạo cách mạng
thông qua đội tiền phong là ĐCS VN.
+ Xây dựng GCCN lớn mạnh gắn kết hữu cơ với xây dựng, phát huy sức mạnh của
liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức dưới sự lãnh
đạo của Đảng, của tất cả các giai cấp, các tầng lớp xã hội trong khối đại đoàn kết dân
tộc – động lực chủ yếu của sự phát triển đất nước; đông thời tăng cường quan hệ đoàn
kết, hợp tác quốc tế với GCCN trên toàn thế giới.
+ Thực hiện chiến lược xây dựng GCCC lớn mạnh, gắn kết chặt chẽ với chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế.
Xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công
bằng xã hội và chăm lo xây dựng GCCN; đảm bảo hài hòa lợi ích giữa công nhân,
người sử dụng lao động, Nhà nước và toàn xã hội; không ngừng nâng cao đời sống vật
chất, tinh thần của công nhân, quan tâm giải quyết kịp thời những vấn đề bức xúc, cấp
bách của GCCN.
+ Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho công nhân, không ngừng tri
thức hóa giai cấp công nhân là một nhiệm vụ chiến lược. Đặc biệt quan tâm xây dựng
thế hệ công nhân trẻ, có học vấn, chuyên môn và kĩ năng nghề nghiệp cao, ngang tầm
khu vực và quốc tế, có lập trường giai cấp và bản lĩnh chính trị vững vàng, trở thành
bộ phận nòng cốt của giai cấp công nhân.
+ Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị,
của toàn xã hội và sự nỗ lực vươn lên của bản thân mỗi người công nhân, sự tham gia
đóng góp tích cực của người sử dụng lao động. Sự lãnh đạo của Đảng và quản lí của
Nhà nước có vai trò quyết định, công đoàn có vai trò quan trọng trực tiếp trong chăm
B2D9 T03
4
lo xây dựng GCCN. Xây dựng GCCN lớn mạnh phải gắn liền với xây dựng Đảng
trong sạch,vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, xây dựng tổ chức
công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản HCM và các tổ chức chính trị - xã hội khác
trong GCCN.
+ Tiếp tục hoàn thiện Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp theo hướng tăng cường thu
hút đầu tư gắn liền với việc bảo vệ lợi ích người lao động.
+ Đại hội XIII đã nêu: “Xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh; nâng cao
bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công
nghiệp, kỉ luật lao động thích ứng cới cuộc cách mạng lần 4.
Câu 2: Phân tích quy luật hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản. Ý nghĩa
của nó đối với công tác xây dựng Đảng ở nước ta hiện nay.
2.1 Khái quát về ĐCS
ĐCS là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ
mệnh lịch sử của mình. ĐCS đội tiên phong của GCCN ra đời đảm nhận vai trò
lãnh đạo cuộc cách mạng dấu hiệu về sự trưởng thành vượt bậc của GCCN với
cách giai cấp cách mạng. Sự xuất hiện của ĐCS cho thấy cuộc đấu tranh giai cấp
của GCCN đã đạt đến trình độ cao của đấu tranh chính trị, GCCN phải trở thành một
giai cấp thống trị, thành lực lượng thống trị trong dân tộc đã được đặt ra một cách trực
tiếp như C. Mác Ph. Ăngghen xác định trong Tuyên ngôn của ĐCS (1848). Chính
đảng cách mạng của GCCN ra đời để lãnh đạo giai cấp dân tộc trong cuộc cách
mạng giành quyền lực về tay GCCN và quần chúng lao động.
2.2. Quy luật hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản
- Quy luật hình thành và phát triển của ĐCS: Đảng Cộng sản ra đời là sản phẩm của sự
kết hợp chủ nghĩa Mác- Lenin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước.
- Đảng cộng sản xuất hiện trên cơ sở phong trào công nhân.
+ áp bức giai cấp thì đấu tranh giai cấp. Ngay từ khi mới ra đời giai cấp công
nhân đã tiến hành những cuộc đấu tranh chống áp bức, bóc lột của giai cấp sản.
Những cuộc đấu tranh ban đầu chỉ diễn ra lẻ tẻ và mang tính tự phát vì mục đích kinh
tế , do thiếu lý tưng cách mạng và một tổ chức tiên phong lãnh đạo nên điều thất bại.
Chính sự phát triển của phong trào công nhân đặt ra đòi hỏi phải luận tiên tiến
B2D9 T03
5
dẫn đường để tổ chức, giáo dục, giác ngộ giai cấp công nhân về sứ mệnh lịch sử của
mình, để vạch cho giai cấp công nhân đường lối và phương pháp cách mạng khoa học.
Chủ nghĩa Mác- Lênin ra đời đã đáp ứng được đòi hỏi của phong trào công nhân.
- Muốn cho đảng cộng sản có thể ra đời, chủ nghĩa Mác cần thâm nhập vào phong trào
công nhân.
+ Chủ nghĩa Mac- Lenin ra đời đã nhanh chống thâm nhập vào phong trào công
nhân, trở thành hệ tư tưởng, vũ khí lí luận của giai cấp công nhân. Mặt khác thông qua
phong trào công nhân chủ nghĩa Mác- Leenin được kiểm nghiệm, b sung phát triển
và ngày càng hoàn thiện.
Khi chủ nghĩa Mac ra đời một bphận ưu nhất của giai cấp công nhân tiếp thu
được nó. Bộ phận này đã tích cực truyền chủ nghĩa Mác phong trào công nhân
giáo dục, giác ngộ tổ chức công nhân đấu tranh. ĐCS ra đời từ quá trình hoạt động
cụ thể ấy.
- Vai trò của nhân tố chủ quan đối với sự ra đời của Đảng: Đảng Cộng sản nhân tố
quyết định trước tiên trong việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
+ Trong lịch sử chưa có giai cấp nào giành được địa vị thống trị, giữ vai trò lãnh đạo
hội không tạo ra được trong hàng ngũ của mình một đảng chính trị, lực lượng
tiên phong để lãnh đạo toàn bộ cuộc đấu tranh. Trong cuộc đấu tranh chống giai cấp
sản, chừng nào và chỉ khi nào giai cấp công nhân tự tổ chức ra chính đảng của mình để
lãnh đạo cuộc đấu tranh thì mới đảm bảo giành được thắng lợi trọn vẹn, hoàn thành
được sứ mệnh lịch sử của mình. Nếu không chính đảng lãnh đạo, giai cấp công
nhân chỉ thể đấu tranh tự phát , đấu tranh mục đích kinh tế, chứ không phải
cuộc đấu tranh tự giác, đấu tranh mục đích chính trị. Chính vậy, Đảng Cộng sản
nhân tố quyết định hàng đầu đảm bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh
lịch sử của mình.
+ Với một Đảng Cộng sản chân chính thì sự lãnh đạo của Đảng chính là sự lãnh đạo
của giai cấp công nhân. Đảng với giai cấp thống nhất, nhưng Đảng trình độ
luận tổ chức cao nhất để lãnh đạo giai cấp công nhân toàn thể dân tộc thực hiện
sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Để làm tròn vai trò đó, Đảng Cộng sản phải là
một đảng kiểu mới, một đảng mácxít – lêninnít.
- Quy luật ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam:
+Từ ngày 6/1 đến 7-2-1930, Hội nghị hợp nhất ba tổ chức Cộng sản họp tại Cửu Long
(Hương Cảng, Trung Quốc) dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc. Hội nghị
nhất trí thành lập Đảng thống nhất, lấy tên Đảng Cộng sản Việt Nam, thông qua
Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt Điều lệ vắn tắt của
Đảng, Điều lệ tóm tắt của các hội quần chúng... đó một mốc lớn đánh dấu bước
ngoặt trọng đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Do hoàn cảnh của Việt Nam là một
B2D9 T03