Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường
1
BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
––––––––––––––––
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
XÁC ĐỊNH NỘI HÀM HỆ THỐNG THUẬT NGỮ VỀ CÁC LOẠI
VÀ THỂ LOẠI VĂN BẢN HÌNH THÀNH TRONG HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRUNG ƯƠNG
VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2000-2010
Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Cảnh Đương
Hà Nội, năm 2012
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường
2
BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
––––––––––––––––
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
XÁC ĐỊNH NỘI HÀM HỆ THỐNG THUẬT NGỮ VỀ CÁC LOẠI
VÀ THỂ LOẠI VĂN BẢN HÌNH THÀNH TRONG HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRUNG ƯƠNG
VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2000-2010
Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Cảnh Đương
Thành viên tham gia: Nguyễn Mạnh Cường
Trần Thị Hạnh
Nguyễn Thị Thuý Hằng
Trần Văn Quang
Hà Nội, năm 2012
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường
3
BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
Cơ quan
CQ
Định nghĩa
Đn
Khoa học - Công nghệ
KHCN
Quy phạm pháp luật
QPPL
Tài liệu
TL
Tổ chức
TC
Văn bản quản lý nhà nước
VBQLNN
Việt Nam
VN
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường
4
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, trong việc dạy - học ở Trường Đại học Nội vụ Hà Nội nói riêng
cũng như ở các cơ sở đào tạo khác về các chuyên ngành mà trong chương trình
đào tạo bắt buộc có học phần, nội dung liên quan đến công tác như: soạn thảo,
ban hành, quản lý và sử dụng văn bản quản lý nhà nước chưa có một công trình
nghiên cứu nào có tính toàn diện và chuyên sâu để xác định nội hàm các thuật
ngữ về các loại và thể loại văn bản quản lý nhà nước được hình thành trong hoạt
động của các cơ quan nhà nước Việt Nam.
Nguyên nhân cơ bản của tình hình nêu trên là do thiếu tính cập nhật các
văn bản qui phạm pháp luật hiện hành và chưa có sự tổng kết cần thiết về thành
tựu đã có về hướng nghiên cứu này ở trong cũng như ngoài nước. Ví dụ, ngay
một số công trình nghiên cứu gần đây nhất, khi giải thích thuật ngữ cơ bản có
liên quan đến nội dung của hướng nghiên cứu của đề tài như thuật ngữ “Tài
liệu” vẫn chưa phân tích sự khác biệt của nó với thuật ngữ “Văn bản”, đặc biệt
là còn nhấn mạnh tới phương diện vật mang tin với tư cách là một phương diện
chủ yếu trong các nội hàm của hai thuật ngữ này. Trong khi đó, ở thế giới,
phương diện này đang dần dần được coi là thứ yếu do xu hướng điện tử hóa,
hiện đại hóa quá trình soạn thảo, bản hành, giải quyết và quản lý văn bản trong
các cơ quan quản lý nhà nước. Thậm chí có một số tác giả, đó đây, còn chưa
chuẩn xác khi giải thích nội hàm một số thuật ngữ về một số thể loại văn bản.
Trong khi đó, công cuộc cải cách toàn diện và sâu rộng nền hành chính
nước ta theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế đòi hỏi phải chuẩn xác hóa, nhất
thể hóa, thống nhất hóa, đặc biệt là phải qui chuẩn hóa và công khai hóa các thủ
tục hành chính, trong đó có thủ tục văn thư với nội dung cơ bản là soạn thảo,
ban hành, giải quyết và quản lý văn bản hình thành trong quá trình hoạt động
quản lý nhà nước nói chung và ở các cơ quan quản lý văn bản hành chính nhà
nước ở Trung ương nói riêng. Đến lượt mình, việc ban hành và tổ chức thực
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường
5
hiện thủ tục văn thư một cách có hiệu quả không thể không nghiên cứu để chuẩn
hóa và thống nhất cách giải thích nội hàm hệ thống thuật ngữ về loại và thể loại
văn bản hình thành trong quá trình hoạt động quản lý nhà nước nói chung và ở
các cơ quan quản lý văn bản hành chính nhà nước ở Trung ương nói riêng. Như
vậy, xét về mặt lý luận cũng như thực tiễn, việc nghiên cứu để xác định nội hàm
hệ thống thuật ngữ về các loại và thể loại văn bản hình thành trong hoạt động
của các cơ quan quản lý nhà nước ta hiện nay là tối cần thiết và rất cấp bách.
Xuất phát từ những lý do nêu trên tác giả đã đề xuất và được Hiệu trưởng
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội cho phép triển khai nghiên cứu đề tài cấp
Trường với tên gọi: “Xác định nội hàm hệ thống thuật ngữ về các loại và thể
loại văn bản hình thành trong hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước
trung ương Việt Nam giai đoạn từ năm 2000-2010”.
2. Lịch sử nghiên cứu
Trước hết là tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Theo kết quả nghiên cứu
của chúng tôi, cơ quan nghiên khoa học chuyên ngành về văn thư - lưu trữ là
Trung tâm Khoa học và Công nghệ Văn thư - Lưu trữ của Cục Văn thư và Lưu
trữ nhà nước, các cơ nghiên cứu khoa học khác ở nước ta và các cơ sở đào tạo
về chuyên ngành văn thư - lưu trữ như: Khoa lưu trữ học và Quản trị văn phòng
(Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội),
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội cũng như Học viện Hành chính thuộc Học viên
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - nơi có đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật xây
dưng văn bản quản lý nhà nước, đều chưa thực hiện công trình nghiên cứu nào
về đề tài này, có chăng chỉ trong một số công trình nghiên cứu có đề cập một
cách sơ lược, chưa toàn diện về nội dung của đề tài này. Cụ thể là, các công
trình tiêu biểu như: “Từ điển thuật ngữ Lưu trữ Việt Nam” (1992), Đề tài nghiên
cứu khoa học cấp Bộ với tên gọi “Xây dựng hệ thống thuật ngữ Văn thư Việt
Nam” (năm 2008) do tác giả Trần Quốc Thắng - Phó Cục trưởng Cục Văn Thư
và Lưu trữ Việt Nam thực hiện hoặc Đề tài cấp Bộ với tên gọi “Xây dựng hệ