Định giá cổ phiếu: Yếu tố ban lãnh
đạo doanh nghiệp
Hầu hết các nhà đầu tư đều nhận thấy tầm quan trọng của một
ban lãnh đạo tốt trong các doanh nghiệp. Do vậy, yếu tố các nhà
quản trị doanh nghiệp được xem là một trong những yếu tố rất
đáng quan tâm khi xem xét đầu tư vào một cổ phiếu nào đó. Rõ
ràng là nhà đầu tư không thể luôn luôn chắc chắn và quyết định
đầu tư chỉ dựa vào các báo cáo tài chính. Thế nhưng vấn đề định
giá ban lãnh đạo doanh nghiệp thật sự là một việc làm rất khó.
Bởi có thể nói rằng yếu tố con người nhất là các vị trí quản trị cấp
cao được xem là tài sản vô hình lớn nhất của doanh nghiệp. Như
chúng ta đã biết, vấn đề định giá tài sản vô hình luôn luôn là một
việc không hề đơn giản. Không có một công thức chung nào cho
việc định giá ban lãnh đạo, nhưng có một số yếu tố mà chúng ta
nên chú ý khi xem xét một doanh nghiệp.
Công việc của ban lãnh đạo
Một ban lãnh đạo tài năng được xem như là xương sống của bất
kỳ một doanh nghiệp thành công nào. Lãnh đạo có tài sẽ đưa
doanh nghiệp có thể vượt qua khó khăn, đạt được những thành
tựu được xã hội ghi nhận. Nói như thế không có nghĩa là vai trò
của các nhân viên bình thường khác không quan trọng. Nhưng
vai trò của ban lãnh đạo trong doanh nghiệp thật sự là hết sức
quan trọng, bởi họ luôn là người đưa ra các quyết định mang tính
chiến lược, thành công hay thất bại của một doanh nghiệp cũng
bắt đầu xuất phát từ những quyết định như vậy. Chúng ta có thể
nghĩ về ban lãnh đạo doanh nghiệp giống như thuyền trưởng của
một con tàu vậy. Mặc dù không trực tiếp lái tàu, nhưng thuyền
trưởng biết cách nhìn nhiều yếu tố, biết cách hướng dẫn các thuỷ
thủ để có được một chuyến đi an toàn.
Lý thuyết mà nói, nhiệm vụ của ban lãnh đạo trong một doanh
nghiệp cổ phần , chính là việc tạo ra giá trị cho các cổ đông, làm
sao để dưới sự điều hành của mình, doanh nghiệp có thể tạo ra
được càng nhiều giá trị kinh tế cho các cổ đông càng tốt. Dĩ nhiên
là không phải lúc nào ban lãnh đạo cũng hành động vì lợi ích của
cổ đông. Ban lãnh đạo, họ cũng là những con người, cũng giống
như những con người khác, luôn luôn tìm kiếm lợi ích cho bản
thân. Vấn đề sẽ trở nên nghiêm trọng khi ban lãnh đạo thực hiện
những quyết định chiến lược mà động lực vì lợi ích cá nhân, nói
khác đi, lợi ích cá nhân ban lãnh đạo và lợi ích của các cổ đông
không đồng nhất. Đây là vấn đề rất dễ xảy ra, lý thuyết tài chính
đã gọi nó là “lý thuyết đại diện”(agency theory). Lý thuyết này nói
rằng mâu thuẫn lợi ích sẽ xảy ra trừ khi quyền lợi của các nhà
quản trị được cột chặt theo một tỷ lệ nào đó với những giá trị tăng
thêm mà họ tạo ra cho các cổ đông.
Yếu tố quản trị không phải luôn luôn ảnh hưởng đến giá cổ
phiếu
Một số nhà đầu tư tranh luận rằng các yếu tố mang tính định tính
như thế thì cũng không có ý nghĩa nhiều, bởi vì giá trị thật sự của
ban lãnh đạo sẽ bị ảnh hưởng thông qua kết quả hoạt động kinh
doanh và đặc biệt là giá cổ phiếu. Vâng! quả là đôi khi đúng như
thế thật, nhưng chỉ là trong dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, một
sự thể hiện cho thấy hoạt động của doanh nghiệp rất tốt không
đồng nghĩa với việc đảm bảo rằng doanh nghiệp ấy đang có một
ban lãnh đạo tốt. Hãy nhìn lại các doanh nghiệp trong khủng
hoảng dotcom! Có một thời gian, mọi người, mọi nhà đều nói về
các doanh nghiệp dotcom mới thành lập đang thay đổi dần các
nguyên tắc kinh doanh thông thường. Gía cổ phiếu tăng cao như
một sự khẳng định hướng đi thành công. Thế nhưng,trong ngắn
hạn thị trường luôn cư xử một cách lạ lùng . Hãy nhìn vào thị
trường chứng khoán Việt Nam trong khoảng thời gian từ cuối
năm 2006 cho đến những tháng đầu năm 2007, chúng ta dễ thấy,
ngay cả với những doanh nghiệp làm ăn không thật sự hiệu quả
nhưng giá cổ phiếu vẫn cứ tăng vùn vụt. Do vậy, một mình giá cổ