Nghiêncukhoahcvàñiminidung,phươngphápgingdyñalý
271
ðNHHƯNGVÀGIIPHÁPðIMIPHƯƠNGPHÁPDYHC
VÀKIMTRA,ðÁNHGIÁTRONGMÔNðALÝPHTHÔNG
NGUYNðCVŨ
Trư#ngð&ih)cSưph&mHu/
I.CƠS1TH2CTI3NC4AVI5CðIMI
1.Nh7ngtháchth:cñ<iv>imônð@alýDtrư#ngphEthông
a.Vtrí,vaitròc(amônðalýphthôngtrongth+chi,nm-ctiêugiáod-c
ðalýlàmônhccungcpchohcsinh(HS)nh%ngki'nth)cph*thông,cơ
b.n,c/nthi'tv1Tráiðtvành%ngho5tñ7ngc8aconngư:itrênbìnhdi>nqu@cgia
vàqu@ct',làmcơsAchohìnhthànhth'giBiquankhoahc;giáodDctưtưAngnh
c.mñúngñFn;ñGngth:irènluy>nchoHSckJnănghànhñ7ng,)ngxMphùhOp
vBimôitrư:ngtPnhiên,xãh7i,phùhOpvBiyêuc/uc8añtnưBcvàxuth'c8ath:i
ñ5i.
Mônðalýcòncónhi1ukh.năngbGidưVngchoHSnănglPctưduy(tưduy
kinht',tưduysinhthái,tưduyphêphán,...);trítưAngtưOngvàócthXmmJ;rèn
luy>nchoHSm7ts@kJnăngcóíchtrongñ:is@ngvàs.nxut.CùngvBicácmôn
hckhác,mônðalý gópph/n bGidưVngcho HSý th)ctráchnhi>m,lòngham
hiYubi'tkhoahc,tìnhyêuthiênnhiên,conngư:i,quêhương,ñtnưBc.
VìvZy,ðalàmônhckhôngthYthi'uñưOctrongh>th@ngcácmônhc
c8anhàtrư:ngph*thông,nh[mgópph/novi>cthPchi>nmDctiêugiáodDcph*
thông.
b.Nh/ngkhókhăng2pphitrongquátrìnhñimi
\M7ts@giáoviên(GV)ñalýv]nchưathPcsPthmnhu/nb.ncht,hưBng
vàcáchth)cñ*imBiPPDHñalý;hiYubi'tv1cơsAlýluZn,thPcti`nc8añ*imBi
PPDHcònchưasâusFc.
\ðas@GVv]nchútrngtruy1nthDki'nth)ctheokiYuthuy'ttrìnhxenkc
hdiñáp,nengv1thôngbáo,gi.nggi.iki'nth)c,nhfv1pháthuytínhtíchcPcvà
pháttriYntưduyHS.
\Nhi1uGVlênlBptheokiYud5y"chay",khôngsMdDngb.nñG/OcñGngayc.
trongcti'thccón7idungv1ñalýkhuvPc,qu@cgia,t*qu@cvàñaphương.Vi>c
sMdDngpơngti>nd5yhccònnengv1môt.,minhho5làch8y'u.
\Hìnhth)ct*ch)cd5yhccònñơnñi>u.D5ytheolBplàch8y'u.Cáchình
th)cd5yhccánhân,nhóm,ngoàitr:ichưañưOcthPchi>n,hoecthPchi>nchưacó
hi>uqu..
\CơsAvZtchtphDcvDd5yhcvàcácphươngti>nd5yhccònthi'uvàchưa
ñGngb7.
Khoaðalý650nămxâyd+ngvàpháttri;n
272
2.Nh7ngtiGnñGcơbJncKaviLcñEim>i
a.Chươngtrìnhvàsáchgiáokhoañãcós+ñimicơbn
MDctiêuc8amônðalýhi>nnayñetnengvàovi>chìnhthànhvàrènluy>n
choHScácnănglPcc/nthi'tc8angư:ilaoñ7ngmBi(trưBcñây,mDctiêuchính
c8amônðalýñetnengvàovi>ccungcpchoHScácki'nth)cñakhoahc,có
h>th@ng).ði1uñóñetranh%ngyêuc/uv1ñ*imBisáchgiáokhoa(SGK)vàPPDH
m7tcáchphùhOpnh[mthPchi>ncácmDctiêutrên.
Quántri>tnh%ngñ*imBitrongmDctiêu,chươngtrìnhb7mônðalýAtrư:ng
THPTñưOcthi'tk'thànhbam.nglBncóquanh>chetchcvBinhau,gGm:ðalý
ñ5icương(lBp10),ðalýth'giBi(lBp11),ðalýVi>tNam(lBp12).Cácb7phZn
cơb.nnàyc8achươngtrìnhmDcñíchcungcpchoHScácki'nth)cph*thông,
cơb.n,mangtínhh>th@ngv1:
+Tráiðt\Môitrư:ngs@ngc8aconngư:i(cácthànhph/ncut5ovàtác
ñ7ngqual5igi%achúng,m7ts@quyluZtc8amôitrư:ngtPnhiêntrênTráiðt);dân
cưvàcácho5tñ7ngc8adâncưtrênTráiðt;m@iquanh>gi%adâncư,ho5tñ7ng
s.nxutvàmôitrư:ng.
+ðecñiYmc8an1n kinht'th'giBiñươngñ5i.ðecñiYmtPnhiên,dâncư,
kinht'\xãh7ic8am7ts@khuvPc,qu@cgiatrênth'giBi.
+ðecñiYmtPnhiên,tàinguyênthiênnhiên,dâncư,kinht'vành%ngvnñ1
ñetrañ@ivBitPnhiên,dâncư,kinht'\xãh7ic8añtnưBc,c8acácvùngvàña
phươngnơiHSñangs@ng.
\Sáchgiáokhoalàtàili>uthYhi>nchươngtrình,làsPcDthYhóanh%ngquy
ñnhc8achươngtrìnhv1mDctiêumônhc,v1ph5mvi,s@lưOngvàm)cñ7c8a
cácñơnvn7idung.PhùhOpvBichươngtrìnhmBi,sáchgiáokhoañưOcbiênso5n
theohưBngt5oñi1uki>nñYGVt*ch)cchoHShctZpm7tcáchtPgiác,tíchcPc,
ñ7clZp.Bênc5nhvi>ccungcpki'nth)c,sáchgiáokhoamBichútrngthYhi>n
quátrìnhd]nñ'nki'nth)c,cáchth)clàmvi>c,cáchìnhth)cho5tñ7ngñYtPkhám
phá,lĩnhh7icácki'nth)cñó.N7idungbàivi'tñPOcbiênso5ntheotinhth/nt5o
nênnhi1unhhu@ng,thôngtinñãñưOclPachnkJñYGVcóthYt*ch)c,hưBng
d]nHStZpphântích,xMlýchúng,t5oñi1uki>nchoHStrongquátrìnhhctZp,vpa
ti'pnhZnki'nth)c,vparènluy>nkJnăng.Nhi1un7idungc8acácbàikhôngñưOc
trìnhbàym7tcáchtrnvfnmàcónh%ngph/nñYtr@ng(dưBihìnhth)ccâuhdigi%a
bài),dànhchosPthamgiab*sungtrPcti'pc8aHSthôngquacácho5tñ7nghctZp
ñad5ngdưBisPhưBngd]nc8aGV.Doñóbu7cHSph.isuynghĩ,ph.ilàmvi>c
thPcsP,t5oñi1uki>nthuZnlOichovi>cñ*imBiPPDH.
Có thY nói, vi>c ñ*i mBi n7i dung và cách thY hi>n n7i dung c8a sách giáo
khoamBim7tmett5oñòihdiph.iñ*imBiPPDHðalý,metkhácl5igópph/nñY
giáoviênthPchi>nthànhcôngquátrìnhñ*imBinày
Nghiêncukhoahcvàñiminidung,phươngphápgingdyñalý
273
b.Nh?nthcc(agiáoviênvàhcsinhñãcós+thayñi.
H/uh'tGVðalýñ1uhiYuñưOccùngvBiñ*imBimDctiêu,n7idungchương
trìnhvàsáchgiáokhoa,vi>cñ*imBiPPDHlànhânt@quantrngnht,quy'tñnh
nhtñ'nvi>cnângcaochtlưOngd5yhcðalý.M7tkhichươngtrìnhvàsách
giáokhoañãñ*imBithìvi>cñ*imBiPPDHlàm7ttty'u.
c.GVñãñưAcbBidưCngvDñimi.
Trongm7ts@nămg/nñây,côngtácbGidưVngthư:ngxuyênGV(tr.iquaba
chukỳ)ñãgópph/nquantrngt5onnh%ngthayñ*itrongnhZnth)cc8agiáo
viênv1ñ*imBiPPDH.Ngoàivi>cnângcaonhZnth)cvàtrìnhñ7lýluZnd5yhc
chogiáoviên,chươngtrìnhbGidưVngthư:ngxuyêncòntăngcư:ngñưOcnănglPc
thPcthicácphươngphápd5yhctiênti'nvàsMdDngcácphươngti>nd5yhchi>n
ñ5ic8aGVtrongthPcti`nd5yhcñalýATHPT.
d.VDñ2cñi;mtâmsinhlýhcsinh.
Ngoàikh.năngphânch,t*nghOp,sosánh,trputưOnghoá,kháiquáthóa
ngày càngñưOc phát triYn, HS l)atu*i này không thích chp nhZn m7t cáchñơn
gi.nnh%ngnh%ngápñetc8agiáoviên.CácemthíchtranhluZn,thíchbàytdnh%ng
ýki'nriêngbi>tc8acánhânmìnhv1nh%ngvnñ1lýthuy'tvàthPcti`n.ðâylà
m7tthuZnlOicơb.ntrongvi>cthPchi>nñ*imBiPPDHñalý.
ñ.CơsEv?tchFtkGthu?tph-cv-chovi,cdyvàhcñalýñãñưActăngcưHng.
Trong các gi: hc ña lý, h/u h't hc sinh trong m7t lBp ñ1u có sách giáo
khoa.H>th@ngb.nñGgiáokhoatreotư:ngñãpháttriYnv1mets@lưOngvàcht
lưOng. M7t s@ tZp b.n ñG vàAtlat ñã ñưOc xut b.n. M7t lo5t sách tham kh.o,
hưBng d]n phương pháp d5yhc và mA r7ng n7idung ki'nth)c trong sách giáo
khoadànhchogiáoviênñãñưOcbiênso5n.H>th@ngvAbàitZpñalýñãñưOcso5n
th.ophùhOpvBin7idunghctZp.M7ts@nghìnhphDcvDbGidưVnggiáoviên
vàphDcvDd5yhcñalýñãñưOcxâydPng.Cácthi'tbkJthuZtngtrongd5y
hcñalýngàycàngñưOcsMdDngr7ngrãi.
II.ðNHHƯNGðIMIPHƯƠNGPHÁPDYHCVÀKIMTRA,
ðÁNHGIÁTRONGMÔNðALÝPHTHÔNG
1.MMcñíchñEim>i
Nh[mngcaoñưOcchtlưOngd5yhcñalýATHPT.CDthYlành[mlàm
chohcsinhti'pthubài t@t hơn, nFmki'nth)cña lýv%ngchFchơn,vZndDng
ñưOccácki'nth)ctrongthPct'cóhi>uqu.hơn;cáckJnăngthPchànhvàtrítu>
ñPơchìnhthànhvàphát triYncaohơn;cácphXmcht,các giátrquantrngc8a
ngư:ihcsinhñưOchìnhthành,c8ngc@vàpháttriYnm7tcáchm5nhmchơn.
Khoaðalý650nămxâyd+ngvàpháttri;n
274
2.MMctiêuñEim>i
ThPchi>nñưOccáchd5yhctheohưBngpháthuytínhtíchcPchctZpc8a
HS.CDthYlà:giáoviênñóngvaitròt*ch)c,hưBngd]n,chuñ5o,ñi1ukhiYn;hc
sinhtíchcPc,tPgiác,ch8ñ7nglàmvi>cvBicácnguGntrith)cdưBisPchuñ5oc8a
giáoviên.
3.ð@nhhư>ngñEim>iphươngphápd&yh)cvàkiUmtra, ñánhgiátrong
mônð@alýtrungh)cphEthông
a.ðnhhưngchung
Nghquy'tTƯ2(khóaVIII)nêurõ:*imBim5nhmcphươngphápgiáo
dDcvàñàot5o,khFcphDcl@itruy1nthDm7tchi1u,rènly>nn'ptưduysángt5oc8a
ngư:ihc.TpngbưBcápdDngcácphươngpháptiênti'nvàphươngti>nhi>nñ5i
vàotrongquátrìnhd5yhc,b.oñ.mñi1uki>nvàth:igiantPhc,tPnghiênc)u
chohcsinh,nhtlàsinhviênñ5ihc."
ði1u 24.2. LuZtGiáo dDc quyñnh: "Phương pháp giáodDc ph*thôngph.i
pháthuytínhtíchcPc,tPgiác,ch8ñ7ngc8ahcsinh;phùhOpvBiñecñiYmc8a
tpnglBphc,mônhc;bGidưVngphươngpháptPhc,rènluy>nkJnăngvZndDng
ki'nth)cvàothPcti`n;tácñ7ngñ'ntìnhc.m,ñeml5ini1mvui,h)ngthúhctZp
chohcsinh."
Chi'nlưOcpháttriYngiáodDc2001\2100(BanhànhkèmtheoQuy'tñnhs@
201/2001/Qð\TTgngày28tháng12năm2001c8aTh8tưBngChínhph8),AmDc
5.2.ghirõ:*imBivàhi>nñ5ihóaphươngphápgiáodDc.ChuyYntpvi>ctruy1n
thDtrith)cthDñ7ng,th/ygi.ng,tròghisanghưBngd]nngư:ihcch8ñ7ngtưduy
trongquátrìnhti'pcZntrith)c;d5ychongư:ihcphươngpháptPhc,tPthunhZn
thôngtinm7tcáchcóh>th@ngvàcótưduyphântích,t*nghOp;pháttriYnnănglPc
c8am|icánhân;tăngcư:ngtínhch8ñ7ng,tínhtPch8c8ahcsinh,sinhviêntrong
quátrìnhhctZp,..."
DPavàotrên,vi>cñ*imBiphươngphápd5yhcAtrư:ngtrunghcph*thông
ñưOcdi`nratheob@nhưBngch8y'u:+PháthuytínhtíchcPc,tPgiác,ch8ñ7ngc8a
hc sinh;+ BGi dưVng phương pháp tPhc; + Rèn luy>nkJ năng vZn dDngki'n
th)cvàothPcti`n;+Tácñ7ngñ'ntìnhc.m,ñeml5ini1mvui,h)ngthúhctZpcho
hcsinh.Trongñó,hưBngpháthuytínhtíchcPc,tPgiác,ch8ñ7ngc8ahcsinhlà
cơb.n,ch8y'u,chiph@iñ'nbahưBngsau.
b.ðnhhưngc-th;
\ð*imBitoàndi>ncácy'ut@c8aquátrìnhd5yhc
Quátrìnhd5yhcñưOct5othànhtpcácy'ut@:mDcñích,n7idung,th/y
ho5tñ7ngd5y(phươngpháp,hìnhth)c),tròvàho5tñ7nghc(phươngpháp,hình
th)c),phươngti>n,k'tqu..Ttc.cácy'ut@nàytGnt5itrongm@iliênh>h%ucơ
chetchcvBinhau,trongñómDcñíchquy'tñnhñ'nn7idungvàphươngpháp,n7i
Nghiêncukhoahcvàñiminidung,phươngphápgingdyñalý
275
dungquy'tñnhñ'nphươngpháp,phươngti>nvàñ'nlưOtmình,phươngpháp
phươngti>nd5yhccótácñ7ngtíchcPc(haytiêucPc)ñ'nthPchi>nmDcñíchvà
n7idungd5yhc.Vi>cñ*imBiPPDHc/nph.iñưOcxemxétAttc.cácy'ut@c8a
quátrìnhgiáodDc,d5yhctrongm7tchunhthYth@ngnhtliênquanchetchcvBi
nhau.
BJng1.ðEim>icácy/ut<cKaquátrìnhd&yh)cñ@alý
Cácy/ut<
d&yh)c Cáchd&yh)ccũ chd&yh)cm>i
1.MDctiêu C8agiáoviên("Quabài
hcnày,giúpcho
HS........."
\C8ahcsinh("Saubàihcnày,HS
ph.i........")
\Churõs.nphXmmàHSc/nph.iñ5tñưOcsau
bàihc.
2.N7idung \Dàntr.i,ñ1u,m7ts@xa
r:ithPcti`n,ítcóíchcho
HS
\Nengv1ki'nth)c,nhfv1kJ
năng
\Tinhgi.n,v%ngchFc,thi'tthPc,vìlOiíchc8a
HS
\Coitrngc.ki'nth)c,kJnăng
3.Phương
phápd5y
hc
Truy1nth@ng,theokiYu
gi.ithích\minhha:
+Giáoviên:Truy1nthD
m7tchi1uki'nth)cñã
chuXnbs•n
+Hcsinh:ThônghiYu,
ghinhB(nengv1ghinhB
máymóc),táihi>n.
\Cácphươngpháptruy1nth@ngñưOcsMdDng
theohưBngtíchcPchóaho5tñ7nghctZpc8a
hcsinh(thuy'ttrìnhcósPthamgiatíchcPc
c8ahcsinh,ñàmtho5igOimA,...)
\Phươngphápgi.iquy'tvnñ1ñưOcsMdDng
nhi1u.
\M7ts@phươngphápd5yhcmBi,thíchhOp
(th.oluZn,tranhluZn,ñi1utra,báocáo,ñóng
vai,ñ7ngnão,dPán,...)ñưOcsMdDngnhi1u
hơn.
4.Hìnhth)c
t*ch)cd5y
hc
TheolBp,ñGnglo5t.Ngoài
ra,r.iráccóngo5ikhóa,
thPchànhtìmhiYuña
phương.
ðad5ng:
+TrênlBp:cánhân,nhóm,lBp.
+NgoàilBp:Hcngoàitr:i,thamquan,kh.o
sátñaphương
+Ngo5ikhóa:t*ñalý,d5h7iñalý,câul5c
b7ñalý,ñ@vui,tròchơihctZp,thôngtinña
lý,...
5.Phương
ti>nd5yhc
\Truy1nth@ng

\SMdDngch8y'utheo
kiYuminhha
\Truy1nth@ng,hi>nñ5i(máychi'uquañ/u,
bănghìnhvideo,vitínhvàprojector,power
point,...)
\SMdDngch8y'utheohưBngnguGntrith)c
(hưBngd]nHSkhaitháctrith)ctpchínhcác
phươngti>nd5yhc)
6.KiYmtra,
ñánhgiá
\Hìnhth)cñơnñi>u:tP
luZn,hdimi>ng
\N7idung:ch8y'uki'n
th)c,nengv1táihi>n.
\GVñ7cquy1nñánhgiá.
\Hìnhth)cñad5ng:tPluZn,hdimi>ng,trFc
nghi>mkháchquan,bàitZp,..
\N7idung:c.ki'nth)cl]nkJnăng,chútrng
suyluZn.N'ucótáihi>nthìyêuc/ughinhBlô
gic.
\GVk'thOpvBiHS,t5oñi1uki>nchoHS
ñánhgiánhau.
7.ði1uki>n
B.ngñen,phntrFng \B.ngñen,phntrFng,bàngh'thuZnti>ncho