TRƢỜNG ĐẠI HC KINH T - ĐI HỌC ĐÀ NẴNG
466
GII PHÁP PHÁT TRIN DU LCH MICE THÀNH PH ĐÀ NẴNG
SOLUTIONS FOR DEVELOPMENT OF MICE TOURISM IN DA NANG CITY
PGS.TS. Nguyn Thanh Liêm, ThS Nguyễn Văn Long
Trường Đại hc Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
ntliem2002@gmail.com, nvlong2009@gmail.com
TÓM TT
Đà Nẵng thành ph ven bin Min Trung, hội đủ tiềm năng cũng như hội để phát trin loi hình du lch
MICE nhưng hiện nay vic phát trin loi hình này cũng còn nhiu hn chế và chưa xng tm. Nhn thc rằng đây là
mt loi hình du lịch đem lại giá tr kinh tế cao song làm thế nào để khai thác tt nó li không d dàng. Du lch MICE
yêu cầu đặc thù riêng để phát trin, nên ch nhng trung tâm du lch, nhng thành ph ln của nước ta mới đáp
ứng được đòi hỏi "cao cp" ca loi hình này. Nghiên cu gii pháp mang tm nhìn chiến lược dài hn nhm
nâng cao hiu qu t chức kinh doanh cũng như kh năng cạnh tranh trong lĩnh vc du lch MICE trong xu thế
hi nhp kinh tế thế gii. Phát trin du lch MICE thành ph trên phương diện tng th nhm thu hút khách MICE ni
địa và từng bước thâm nhp th trường thế gii.
T khoá: Các cuc hi hp; du lch khích lệ/ khen thưởng; hi tho; hi ngh; s kin; trin lãm.
ABSTRACT
Da Nang is a coastal city in the Middle Central with potentials as well as the opportunities to develop MICE
tourism, but now the development of this type are still limited and do not match. This is a type of tourism creating the
high economic value but how to exploit it is not easy. MICE tourism has its own specific requirements for
development, only the tourist center and the major cities of our country could meet the "high-end" demand of this
kind. Finding solutions with long-term strategic vision is to enhance organizational effectiveness and business as well
as competitiveness in the field of MICE tourism in the trend of world economic integration. MICE tourism
development in terms of the overall city attracts domestic MICE and gradually penetrates the world market.
Key words: Meetings; Incentives; Conferences; Conventions; Events; Exhibitions
1. Mở đầu
Theo thng kê t T chc du lch thế gii giá tr thu đƣợc t th trƣng du lch MICE trên toàn thế
gii hằng năm khoảng 300 t USD mi quan h với lĩnh vực kinh tế khác to ra tr giá gn 5.490 t
USD, chiếm hơn 10% GDP thế giới. Đà Nẵng sở h tng nhng cảnh đẹp đạt chun, một địa
điểm rất lý tƣởng cho s phát trin ca du lịch MICE. Thêm vào đó Đà Nẵng lại đƣợc chọn là nơi tổ chc
cuc thi pháo hoa quc tế, hoa hu Vit Nam, rt nhiu s kin mang tm c quc tế khác. Điều này
góp phn qung hình nh Đà Nẵng đến bn trên khp thế gii khẳng định tên tui ca mình
trong vic t chc các s kin ln. Nhìn chung Thành ph Đà Nẵng hội đủ tiềm năng cũng nhƣ cơ hội để
phát trin loi hình du lịch MICE nhƣng hiện nay vic phát trin loại hình này cũng còn nhiều hn chế
chƣa xứng tm. Nhà làm chính sách nhn thy rằng đây một loi hình du lịch thu đƣợc giá tr kinh tế
cao song làm thế nào để khai thác tt nó li không d dàng. Du lch MICE có yêu cầu đặc thù v sở h
tng, h thng các dch v đi kèm cũng nhƣ các dịch v khác nhƣ: ăn uống, vui chơi, mua sắm... vy,
nhng trung tâm du lịch cũng nhƣ thành phố ln mới đáp ứng đƣợc đòi hi "cao cp" ca loi hình này.
Du lch MICE hiện nay cũng đã phát triển nhƣng nhìn chung vẫn còn nhiu hn chế và khai thác chƣa
tt. Mt s c trên thế giới đã khác thác rt tt ngành này thu v giá tr kinh tế chng hn nhƣ:
Singapore, Thái Lan, Malaysia….Đặc biệt đối với Đà Nẵng du lịch MICE cũng còn loại hình khá mi
m, thế xác định yếu t tìm gii pháp phát trin MICE là cn thiết. Hin nay thành ph chƣa đội
ngũ nguồn nhân lực đủ trình độ chuyên môn v loại hình này hay chƣa đủ khu ăn uống, mua sm,
vui chơi… đt tiêu chun quc tế. Trong những năm tới, nếu nhƣ những khó khăn trên đƣợc ci thin
sm, ttrin vọng thu hút khách MICE đến Đà Nẵng s rt kh quan. Phát trin du lch MICE cn
HI THO KHOA HC - QUN TR VÀ KINH DOANH (COMB-2015)
467
thiết ý nghĩa đối vi phát trin ngành du lch thành ph, vy bài o tập trung: ―GIẢI PHÁP
PHÁT TRIN DU LCH MICE THÀNH PH ĐÀ NẴNG‖
2. Lý thuyết và kinh nghiệm du lịch MICE
MICE là thut ng viết tt: M (Meetings: các cuc hi hp) bao gm hình thc hình thc hi hp
của các cơ quan hoc hi hp doanh nghip; I: (Incentives: du lch khích lệ, khen thƣởng) bao gm hình
thức khen thƣởng hình thc du lch khích l; C: (Conventions/ Congresses/ Conferences: hi tho,
hi ngh); E: (Events/Exhibitions: s kin, triển lãm) trong đó triển lãm bao gm hình thc trin lãm
thƣơng mại trin lãm tiêu dùng, s kin bao gm hình thc s kin doanh nghip s kiện đặc bit.
Loi hình du lch MICE chính s kết hp gia các yếu t cu thành các dch v du lịch đem li s
hng khi, tham gia ca du khách thông qua phong cách giao tiếp vi nhà t chc tour du lch, giúp cho
du khách hiểu hơn tính cách văn hóa hội, định hƣớng phát trin kinh tế ca tng vùng, tng min du
khách đến tham d MICE.
2.1. Cấu trúc của một ngành du lịch MICE
Hình 1: Cấu trúc của một ngành du lịch MICE
Nguồn: Horner & SwarBrooke (Business Travel & Tourism, 2001, p.7)
2.2. Đặc điểm về loại hình MICE
MICE là sn phm du lch tng hp ca nhng sn phm du lịch đơn lẻ kết hp vi s t chc
h tầng cơ sở nhất định. Du lch MICE to doanh thu ln cho ngành du lch ca một nƣớc, nh đối tƣợng
khách nhiu, tp trung chi tiêu cao. So với khách đi lẻ, khách đi nhóm, thì khách du lch ca MICE
đƣợc xem khách hng sang, ch yếu các thƣơng nhân, chính khách... sẵn sàng chi để thƣởng thc
nhng dch v cao, tin ích tt sn phẩm đắt tin. Du lịch MICE đòi hỏi tính chuyên nghip nh
năng động rất cao, vì đây là loại hình du lịch đặc bit với đối tƣợng du khách là các công ty, các tp đoàn
lớn, các doanh nhân thành đạt t các nơi trên thế giới cũng nhƣ trong c.Vic t chức đòi hỏi phi
phòng hp sc cha lớn, đầy đủ các trang thiết b hi ngh, hi thảo đạt tiêu chun quc tế nhƣ hệ
thng âm thanh, thông tin liên lc, phiên dch,...Mt s kin thuc MICE phải đƣợc chun b t 6 - 12
tháng vi tng chi tiết nh nht, t vic chun b logo, tài liệu cho đến chƣơng trình, âm thanh, ánh sáng,
sân khấu, đặt phòng, t chức đi lại, ăn uống… Chƣa kể đến nhng tình hung bt trc th xảy ra nhƣ
kt xe, cháy n, khng bố… Các đoàn khách MICE thƣờng vài trăm khách đc bit mc chi tiêu cao
hơn khách đi tour bình thƣờng (do đó Ban tổ chc các hi ngh quc tế bao gi cũng đặt phòng cho khách
khách sn 4 - 5 sao, dch v cao, tour sau hi ngh phi thiết kế chuyên bit theo yêu cầu…). thể
nhận định mt cách tổng quát nhƣ sau: (1)thị trƣờng MICE nội địa là th trƣờng mà nơi xuất phát các yêu
cu là t các công ty, tr s đặt ti Việt Nam và nơi quyết định và thc hin t hình thc, tính cht ca s
TRƢỜNG ĐẠI HC KINH T - ĐI HỌC ĐÀ NẴNG
468
kin thanh toán cho toàn b s kin là các công ty, tr s ti Vit Nam. Thành phn tham gia vào các
cuc hi hp, s kiện đa số ngƣời Vit Nam, có thmt s ngƣời nƣớc ngoài nhƣng ch là thiu s;
(2)th trƣờng MICE quc tế s th trƣờng nơi xuất phát các công ty, tr s tại nƣớc ngòai, tt c các
yêu cu quyết định v hình thc dch v, chất lƣợng , giá c, thanh toán... do công ty ti nuc ngoài
quyết định và thc hin.
2.3. Đặc điểm về khách MICE
Khách MICE đa số là các nhân vt thành tích, v trí trong các t chc, h là những ngƣời
đƣợc mời, đƣợc nhng nhà t chc quan tâm một cách chu đáo. Khách MICE là những khách s dng
nhng dch v cao cp và nhng yêu cầu mang tính đa dng bao gm yêu cu c li ích kinh tế ca t
chc ln lợi ích hƣởng thnhân. Yêu cu v li ích kinh tế yêu cu sau chuyến đi, nhà tổ chc phi
đạt đƣợc mục đích kinh tế ca chuyến đi. Yêu cầu v lợi ích hƣởng th nhân yêu cầu đƣợc gia tăng
kiến thc, kinh nghim sng thông qua vic khám phá những nét đặc trƣng về con ngƣời, phong cách
sng, cách làm vic, phong tc tập quán, các món đặc sn của địa phƣơng. Đây yêu cầu đƣợc tri qua
nhng cm xúc mi l ti những địa hình, phong cnh thiên nhiên riêng bit của điểm đến đƣợc săn
sóc phc v chu đáo về tâm sinh sau nhng chuyến đi mệt mi. th phân nhóm khách th trƣờng
MICE làm 2 nhóm: (1)nội địa; (2)quc tế.
2.4. Các yếu tố bảo đảm sự thành công của du lịch MICE
Theo Thái Sơn & Nam Khánh Giao (2014), đm bo s thành công du lịch MICE đòi hỏi
các yếu t: (1)Tính d tiếp cn: địa điểm t chc các cuc hi ngh phi gn các sân bay quc tế, có nhiu
chuyến bay đi các nƣớc trên thế gii; (2)Tính chuyên nghip: các cuc hi hp, hi ngh phải đảm bo
tính chuyên nghip cao v mt t chc t lúc đăng ký, nhận phòng, tài liu, l khai mc, gii thiu, ánh
sáng, âm thanh, m thc, l bế mạc; (3)Địa điểm: nơi tổ chc hi ngh phải đƣợc trang hoàng rc r, tin
nghi đầy đủ trang thiết b nhƣ máy chiếu, micro, phiên dch, máy quay phim, nhc nền, thƣ ký…;
(4)Các khách sạn đƣợc chn càng gần địa điểm t chc hi ngh càng tt; (5)Mức độ tin tƣởng: đây
điều quan trng cho các nhà t chc hi ngh trong vic la chọn địa điểm t chức; (6)Tính đa dạng: nơi
đăng cai phải có phong cảnh đẹp, văn hóa đa dạng, đặc sc, nhiều khu vui chơi giải trí, trung tâm thƣơng
mi.
2.5. Những bài học kinh nghiệm rút ra
Th nht, cần quan quản lý chuyên trách v du lch MICE, các quc gia khai thác th trƣờng
này đu một quan xúc tiến du lịch MICE nhƣ: Japan Congress and Convention Bureau, Singapore
Convention Bureau, Malaysia Covention Bureau, HongKong Convention and Incentive Travel Bureau,
Shanghai Convention Bureau, Thailand Incentive and Convention Bureau. Th hai, quan quản nhà
nƣớc đóng vai trò lớn trong vic thu hút các d án đầu tƣ thông qua việc ng h, tr giúp các chính sách
phù hp. Chng hạn, năm 2007, Chính phủ Thái Lan đã "h tr" 50% giá tour cho mi du khách, với hơn
14,5 triệu du khách thì đây qu là mt con s khng lồ. Nhƣng Thái Lan không hề l các dch v mua
sắm, vui chơi... s đắp li khon thiếu ht này. Bên cnh vic ổn định, sp xếp li trt t hi, v
sinh môi trƣờng nhm xây dng một môi trƣờng thông thoáng, an toàn thân thin. Th ba, du lch
MICE là loi hình du lịch đòi hỏi phi mt h thng sở h tng hiện đại. Cn phi có mt h thng
khách sn 4-5 sao vi các trang thiết b hi ngh, hi thảo đạt chun quc tế. Thêm vào đó là những trung
tâm hi họp đủ tiêu chuẩn để t chc các s kin hi ngh, hi tho, trin lãm sc cha t vài nghìn
ngƣời tr lên, mang tm vóc quc tế. Đặc bit chúng ta không th thiếu đƣợc các trung tâm mua sm,
khu vui chơi giãi trí …để phc v cho s tiêu xài ca du khách MICE- du khách s chi tiêu cao. Th
tƣ, khách hàng của MICE thƣng là nhng công ty, tập đoàn đa quc gia, nhng t chc quc tế ln trên
HI THO KHOA HC - QUN TR VÀ KINH DOANH (COMB-2015)
469
thế gii nên cn phi có nhng nhà t chc chuyên nghiệp đứng ra đảm nhiệm để cho vic t chc các s
kiện MICE đƣợc thành công. Th năm, quan nhà nƣớc quản MICE đƣợc thiết kế mt cách chuyên
nghiệp và điều hành tt s ―chìa khoá‖ cho sự thành công ca ngành du lịch địa phƣơng. ―Tổng cc du
lịch Singapore‖ bao gồm nhiu phòng ban và mi phòng ban va có nhng nhim v riêng, va có nhng
h tr cho toàn ngành du lch. Th sáu, chúng ta nên đầu một cách đồng b chuyên u, đầu
mạnh để khai thác nhng thế mnh của mình, qua đó tạo nên một ―điểm tựa‖ thúc đẩy s phát trin ca
toàn ngành du lch ch không nên dàn tri dẫn đến kém hiu qu. Th by, xây dựng đƣợc cho mình mt
hình ảnh đặc bit ấn tƣợng để qung bá rng khp cho du khách mọi nơi biết. Chính vì thế vic xây dng
hình nh rt cn thiết thêm vào đó s liên kết vi các trung tâm MICE ni tiếng để hc hi kinh
nghim ca những chuyên gia đồng tn dng thế mnh ca mi khu vc.
3. Giới thiệu sơ lƣợc về thành phố Đà Nẵng
3.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên
Địa hình: bao gm vùng núi phía Tây - Tây Bắc và vùng đng bng ven bin, tạo điều kin phát
trin nhiu loi hình du lch. Khí hu: bao gm hai mùa rt, thun li cho hoạt động du lch sut 12
tháng, mùa khô: tháng 1 - tháng 7 mùa mƣa: tháng 8 - tháng 12. B bin: có tng chiu dài khong 30
km vi nhiu bãi biển đẹp, cát trng trải dài nhƣ: bãi biển Nam Ô, bãi bin Thanh Bình, bãi bin Xuân
Thiu, bãi bin M Khê, bãi bin Bc M An, bãi biển Non Nƣớc... Sông ngòi: ngn và dc, bt ngun t
phía Tây - Tây Bc thành ph Đà Nẵng t tnh Qung Nam, hai con sông chính sông Hàn dài
khoảng 204 km song Cu Đê dài khong 38 km. Rng: tp trung ch yếu phía Tây huyn Hòa Vang,
mt s ít tp trung các qun: Liên Chiểu, Sơn Trà Ngũ Hành Sơn; thiên nhiên cũng ƣu đãi cho Đà
Nng nhng khu bo tồn thiên nhiên đặc sắc nhƣ: khu bảo tn thiên nhiên Bà Nà, khu bo tn thiên nhiên
Sơn Trà khu văn hóa - lch s môi trƣờng Nam Hi Vân. Núi: ni tiếng nhất Đà Nẵng Ngũ Hành
Sơn bao gồm năm ngọn: Kim Sơn, Mộc Sơn, Thủy Sơn, Hỏa Sơn và Thổ Sơn với h thống hang động
nhng ngôi chùa c trên núi, Thủy Sơn ngọn núi ln nht thu hút khách du lịch đến tham quan
nhiu nht
3.2. Tài nguyên du lịch nhân văn
Di tích lch s - văn hóa: bao gm h thng di tích lch s - văn hóa cấp quc gia; h thng bo
tàng; h thống sở tín ngƣỡng; nhng làng ngh truyn thng; nhng khu vui chơi - gii trí. H thng
di tích lch s - văn hóa cấp quc gia: bia chùa Long Thủ; đình Đồ Bản; đình Nại Nam; đình Túy Loan;
lăng mộ Ông Ích Khiêm; thành Điện Hi... H thng bo tàng: bảo tàng điêu khắc Chăm; bảo tàng Đà
Nng; bo tàng Khu 5; bo tàng H Chí Minh (chi nhánh quân khu 5). H thốngsở tín ngƣỡng: chùa
Linh Ứng (Ngũ Hành Sơn); chùa Quán Thế Âm; chùa Tam Thai; chùa Linh Ứng (Bà Nà, Sơn Trà); chùa
Pháp Lâm; chùa Ph Đà; chùa Tam Bảo; nhà th Ln (nhà th Con Gà); hi thánh Tin Lành; hi thánh
truyền giáo Cao Đài. Nhng làng ngh truyn thng: làng đá mỹ ngh Non Nƣc; làng chiếu Cm Nê;
làng bánh khô Cm L. Những khu vui chơi - gii trí: khu du lch sinh thái Suối Lƣơng; khu du lch
sinh thái Hills. L hi truyn thng: bao gm nhng l hội tín ngƣỡng nhng l hội đình làng
đƣợc t chức hàng năm. L hội n ngƣỡng: l hi cầu ngƣ; l hi Quán Thế Âm... L hội đình làng: l
hội đình làng An Hải; l hội đình làng Hòa Mỹ; l hội đình làng Túy Loan.
3.3. Cơ sở hạ tầng
Đƣng b: Đà Nẵng h thống giao thông đƣờng b h thng vn chuyển hành khách đƣờng
b rt phát trin. H thống giao thông đƣng b: có hai quc l chy qua là quc l 1A và quc l 14B;
có các con đƣờng ni th chính nhƣ đƣờng Bạch Đằng, đƣờng Điện Biên Phủ, đƣờng Nguyn Tt Thành,
TRƢỜNG ĐẠI HC KINH T - ĐI HỌC ĐÀ NẴNG
470
đƣờng Hoàng Sa - Trƣờng Sa (đƣờng Sơn Trà - Đin Ngọc cũ), đƣờng Phạm Văn Đồng...; h thng
cu hiện đại bc qua sông Hàn gm cu Thun Phƣớc, cu sông Hàn, cu Rng, cu Trn Th Lý, cu
Tuyên Sơn, cầu Cm L, cu Hòa Xuân... H thng vn chuyền hành khách đƣờng b: v vn chuyn
hành khách du lịch, có trên 40 đơn vị và hàng trăm tƣ nhân tham gia hoạt động vn chuyn du lch vi s
ng gần 400 xe tƣơng đƣơng 8000 ghế đƣợc trang b đầy đ tiện nghi đạt tiêu chun v thm m
cũng nhƣ về k thut; v vn chuyn hành khách công ba bến xe ti s 31-33-35 đƣờng Điện Biên
Ph, qun Thanh Khê, có các tuyến xe đi khắp ni - ngoi thành và các tnh thành trong c nƣớc, đặc bit
tuyến xe đến tnh Savanakhet (Lào). Đƣng thy: cng Đà Nng nm v trí 16o17‘33‘‘ độ Bc,
108o20‘30‘‘ độ kinh Đông trong vịnh Đà Nẵng. Cảng Đà Nẵng bao gm hai khu vc cng bin Tiên Sa
khu vc cng sông Hàn: Cảng Tiên Sa đây cảng biển nƣớc sâu t nhiên, độ sâu ln nht 12
mét nƣớc, chiu dài cu bến là 965 mét, thun li trong việc lƣu thông quốc tế; Cng Sông Hàn nm h
lƣu sông Hàn trong nội vi thành ph Đà Nẵng, chiu dài cu bến là 528 mét, thun li trong việc lƣu
thông nội địa. Đƣng st: thành ph Đà Nẵng có h thống đƣờng st quc gia đi ngang qua, tuyến đƣờng
st huyết mch Bc - Nam chy dc thành ph vi tng chiu dài khong 30 km. Trên địa bàn thành ph
hiện nay năm ga: ga Đà Nng, ga Thanh Khê, ga Kim Liên, ga Hi Vân Nam ga L Trch. Hin
nay, ga Đà Nẵng thuc vào loi ln tt nht khu vc min Trung Tây Nguyên. Đƣng hàng
không: sân bay quc tế Đà Nẵng nm ngay gia lòng thành phố, đây là một trong ba sân bay ln nht c
nƣớc, kh năng cho hạ cánh ct cánh các loi máy bay hiện đại nhƣ: B747, B767, A320, A321...
trong điều kin thi tiết cho phép. Tuy nhiên, bên cnh các đƣờng bay nội địa đến các thành ph ln ca
Vit Nam, sân bay quc tế Đà Nẵng ch có mt s đƣờng bay quc tế nhƣ Singapore, Taipei, Guangzhou,
Hongkong Osaka. Đƣờng bay nội đa: Nội, Đà Nng, Ban Thuột, Pleiku, Đà Lạt, Cam Ranh,
H Chí Minh, Vinh.
4. Giải pháp phát triển du lịch MICE thành phố Đà Nẵng
4.1. Giải pháp thu hút vốn đầu tư xây dựng các địa điểm
Vic những khu vui chơi, giải trí hay các khu dch v cao cp nhm phc v cho loi hình
MICE còn ít. Cn phi có ngun vốn để đầu tƣ, thu hút vốn đầu tƣ vào thành phố Đà Nẵng nên chú trong
mt s gii pháp: (1)V mt tài chính cn mt s ƣu đãi cho các công ty tham gia vào loại hình này
nhƣ: giảm hoc min thuế trong thời gian đầu hoạt động ca d án. Bên cạnh đó, trong việc xây dựng đối
vi các nguyên vt liu phi nhp t nƣớc ngoài cũng cn phi nhng khung thuế ƣu đãi nhất định để
cho loại hình đầu dạng này điều kin phát triển nhanh hơn nhiều nhà đầu hơn. Ngoài ra,
chính quyn thành ph cũng cần năng động hơn trong việc thẩm định các d án dng này nhằm đảm bo
cho vic phát trin bn vng ca thành ph; (2)V gii phóng mt bng cho các d án đầu tƣ, đây vấn
đề nan gii ca các d án do giấy phép cũng ch thi hạn trong vài năm, thế chính quyn cn
chính ch nhm đảm bo cho vic gii phóng mt bằng cách nhanh chóng hơn. Biện pháp th nhc
đến đây là chính quyền nên minh bch trong việc đền bù (nếu có), không nên cƣỡng ép nếu chƣa thật s
cn thiết. Ngay c trong thành ph H Chí Minh, cũng không ít dự án không th thc hiện đƣợc do
chƣa thể gii phóng mt bng và vấn đề giá c vn là mt nguyên nhân sâu xa cho vic này. Trong vấn đề
này, chính quyn cn mm do trong vic gii thích nhng li ích mang li cho thành ph ngƣời dân
s đƣợc hƣởng. Khó khăn hơn tạo niềm tin giúp ngƣời dân tin nhận ra đƣợc s quan tâm ca chính
quyn hp tác cùng chính quyn; (3)Cn một phƣơng tiện nhằm đƣa những chính sách đó đến tay
nhà đầu tƣ, th có những nhà đầu rất quan tâm đến Đà Nẵng, h t tìm đến xin đầu tƣ. Nhƣng
nhng v khách nhƣ vậy không nhiu, ch yếu xây mi, ít chú trọng đến vic tôn to lại các đa
điểm đã xuống cp. Chính thế, ngoài việc dùng các phƣơng tin truyn thông nhƣ e-mail, các trang
web ca thành phố, các công văn mời đẩu tƣ,… cũng nên một ―ngày hội đầu tƣ‖ ca thành ph nhm