TIỂU LUẬN:
Một số giải pháp nhăm góp phần
tăng kim ngạch xuất khẩu gạo trong
năm 2001 và một vài năm tới
Lời mở đầu
Sau một thời gian thực hiện chính sách đổi mới, Việt Nam đã tham gia trở lại
thị trường gạo thế giới với tư cách là một nước xuất khẩu gạo đứng hàng đầu trên
thế giới. Trong 11 năm qua (1990- 2000), Việt Nam đã xuất khẩu 28,83 triệu tấn
gạo đạt kim ngạch khoảng 6,0 tỷ USD. Tình hình sản xuất và kinh doanh lúa gạo
trên thế giới đang có những thách thức lớn, thị trường luôn bất ổn, sản lượng xuất
khẩu tăng giảm không đều, xu hướng cạnh tranh của các nước mới xuất khẩu ngày
càng ác liệt, thị trường nhập khẩu biến động không ngừng. Do đó, để đối phó với
những thách thức nhằm duy trì động lực cao khuyến khích nông dân tập trung đầu
tư thâm canh phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh doanh lúa gạo, cần có
một hệ thống chính sách đồng bộ, trong đó chính sách thị trường là nòng cốt, việc
chọn lựa thị trường mục tiêu là rất quan trọng. Kết cấu của đề án sẽ gồm 4 phần:
I.Những vấn đề chung về xuất khẩu gạo.
II.Thực trạng về xuất khẩu gạo trong những năm qua.
III. Một số giải pháp nhăm góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu gạo trong
năm 2001 và một vài năm tới.
VI. Kết luận.
Gạo là một thế mạnh của đất nước và nó sẽ mãi mãi là một thế mạnh của đất
nước. Do đó, vấn đề làm tăng kim ngạch xuất khẩu gạo vẫn là bài toán muôn thủa
của chúng ta và con cháu chúng ta. Vì vậy, bài viết nhỏ này sẽ không tránh khỏi
những khiếm khuyết, rất mong các thầy cô, các bạn và tất cả những người quan
tâm cùng giúp đỡ tôi để bài viết sau hoàn thiện hơn bài viết trước.
I . Những vấn đề chung về xuất khẩu gạo.
1.Khái niệm chung về xuất khẩu gạo.
Xuất khẩu gạo hiểu theo nghĩa đơn giản là việc các cá nhân, tổ chức, chính
phủ nước này chuyển giao gạo cho các cá nhân, tổ chức, Chính phủ nước kia để
thu một lượng ngoại tệ nhất định hoặc một lượng vật chất có giá trị tương đương.
2. Vai trò của xuất khẩu gạo trong đời sống xã hội và trong chiến lược
xuất khẩu của đất nước.
1.1. Vai trò của xuất khẩu gạo trong đời sống xã hội.
Trên thế giới, lúa xếp hàng thứ hai sau lúa mì về diện tích gieo trồng, nhưng
đứng trên quan điểm dinh dưỡng mà xét thì lúa gạo đã cung cấp số calo tính trên
đơn vị héc- ta lúa gạo có thể nuôi sống 5,7 người trong một năm, so với 5,3 đối
với ngô và 4,1 đối với lúa mì. Trong các khẩu phần dinh dưỡng của các nước châu
á, kể cả Việt Nam, gạo đã cung cấp 40-80% lượng calo và đã cung cấp được ít
nhất là 40% lượng Protein , Protein của lúa gạo có giá trị dinh dưỡng cao vi tính
cân bằng của các amimôacid không thể thay thế (essentilaminoacids) và vì độ tiêu
hoá của protein này rất cao (có thể lên tới 100%).
Còn xét về mặt xã hội thì nghề trồng lúa và công nghệ sản xuất lúa gạo, kể cả
công nghệ sau thu hoạch, đã tạo công ăn việc làm cho một cộng đồng lớn nhất của
nhân dân trong vùng nông thôn trên hành tinh của chúng ta. Khoảng 80-100 triệu
người tằng thêm hàng năm yêu cầu được cung cấp lương thực, phần lớn lại ở
những nước kém phát triển và nghèo. Theo Tiến Sĩ Lampe, nguyên Tổng giám đốc
Viện lúa Quốc tế IRRI, trong 30 năm tới dự đoán mỗi năm sẽ cần khoảng 870 triệu
tấn thóc chưa xay tăng hơn hiện nay 70%.
2.2. vai trò của xuất khẩu gạo trong chiến lược xuất khẩu của đất nước.
Giống như bao loại hình xuất khẩu hàng hoá khác, ngoài những vai trò chung
của mình, xuất khẩu gạo có những vai trò riêng biệt của nó trong bối cảnh của nền
kinh tế nước ta hiện nay.
Kim ngạch xuất khẩu gạo hàng năm tăng đều trong những năm gần đây, điều
đó đưa tỷ trọng kim ngạch ngoại thương trong tổng sản phẩm quốc dân của mỗi
quốc gia ngày càng lớn, thể hiện mức độ mở cửa gia tăng của nền kinh tế mỗi
quốc gia ra thị trường thế giới.
Tăng nhanh tỷ trọng gạo xuất khẩu chất lượng cao so với gạo thô, điều đó
minh chứng một điều là sản phẩm công nghiệp chế biến đạt tỷ trọng tăng cao, và
nó còn minh chứng cho chính sách đối ngoại của Đảng và nhà nước ta là đúng
đắn. Chiến lược “phát huy thế mạnh của đất nước” trong chiến lược xuất khẩu của
đất nước phù hợp với nhu cầu khách quan của thế giới.
II. Thực Trạng xuất khẩu gạo trong thời gian qua và dự báo về xuất
khẩu gạo trong những năm tới.
1.Thực trạng về xuất khẩu gạo trong thời gian qua.
1.1.Chất lượng gạo xuất khẩu.
Hiện nay,chất lượng của lượng thực thực phẩm, nói chung và chất lượng của
lúa gạo nói riêng, là vấn đề đặt ra hàng đầu và hết sức bức thiết trong các hoạt
động khoa học và công nghệ cũng như trong các hoạt động kinh tế – xã hội. Chúng
được xem là sợi chỉ đỏ của ngành công nghiệp hiện đại. Nếu như khoảng 20 năm
trước đây, tiêu chuẩn để đánh gía trình độ phát triển ngành nông nghiệp của một
nước là số cân phân đạm tính trên đầu người, thì ngày nay một trong những tiêu
chí quan trọng là các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm nông nghiệp và số ngoại tệ
mạnh trên đầu người do chất lượng các sản phẩm nông nghiệp mang lại. Từ đó ta
dễ dàng hiểu rằng vì sao nhiều nước đã lấy khẩu hiệu chất lượng trước hết (first
quality) làm thước đo cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thị trường, phân
phối, lưu thông, xuất nhập khẩu…
Những năm gần đây, Việt Nam đã đứng vào hàng những nước xuất khẩu gạo
hàng đâu thế giới. Sản lượng của Việt Nam tăng từ 1,4 triệu tấn năm 1989 lên 3,8
triệu tấn năm 1998, năm 1999 đạt trên 4,3 triệu tấn năm 2000 đạt 3,6 triệu tấn.
Trong những năm tới Việt Nam dự kiến xuất khẩu ở mức ổn định 4,0-4,5 triệu tấn/
năm. Về số lượng khá lớn, song hiệu quả xuất khẩu và khả năng cạnh tranh thì gạo
của Việt Nam đang còn thấp, một trong những nguyên nhân là do chất lượng gạo
của Việt Nam chưa đáp ứng được nhu cầu về phẩm cấp của thị trường gạo thế
giới. Gạo của chúng ta thiếu sự đồng đều về phẩm cấp hạt, dù trong cùng một
vùng sinh thái song lại có quá nhiều giống lúa khác nhau được trồng. Trong cơ cấu
giống lúa đang sử dụng ở ĐBSCL thì các giống lúa hạt dài, chất lượng gạo cao thị
trường thế giới ưa thích lại chiếm tỷ trọng thấp. Trái lại, các giống lúa có năng
suất cao, khả năng kháng sâu bệnh tốt, song hạt gạo ngắn, chất lượng thấp lại
được đa số nông dân ưa chuộng. Mặt khác, tỉ lệ hạt bạc bụng, hạt vàng, hạt xanh
non,tạp chất,… trong gạo xuất khẩu còn cao cũng đã làm giảm khả năng cạnh
tranh.
2.1. Số lượng và giá cả gạo xuất khẩu.
Thị trường lúa gạo là một trong những thị trường ngũ cốc quan trọng của thế
giới. Năm 1995,cả thế giới xuất khẩu 21 triệu tấn, đến năm 1998 xuất khẩu 27,42
triệu tấn và năm 2000 thế giới sẽ xuất khẩu khoảng 23 triệu tấn. Thực tế thị trường
gạo hiện nay đang gặp phải hai vấn đề khó khăn ảnh hưởng đến số lượng và giá cả
gạo xuất khẩu:
+ Mức cung và mức cầu: Có khuynh hướng luôn luôn biến động mạnh do
sản xuất phải phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên. Cụ thể năm 2000 do lũ
lụt ảnh hưởng nặng nề, không những ảnh hưởng đến chất lượng gạo mà còn ảnh
hưởng lớn đến sản lượng, làm chúng ta không đạt được kim ngạch xuất khẩu như
dự kiến.
Diễn biến tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới chia theo vùng lãnh thổ.
ĐVT: 1.000 tấn
Niên vụ
Khu vực
1998-1999 1999- 2000
North America 1/ 8.941 10.034
Latin America 2/ 21.720 20.392
EU 2.607 2.722
Other West, Eur 0 0
Former USSD 1.229 1.069
Eastem Europe 4/ 60 62
Middle East 5/ 3.282 2.965
North Africa 6/ 4.166 4.769
Other Africa 7/ 10.698 11.250
South Asia 8/ 169.377 171.312
Other Asia 9/ 352.039 358.443