1
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................................... 5
CHƯƠNG 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ BẢN ĐỒ CHUYÊN ĐỀ ...................... 7
1.1. Đối tượng, nhiệm vụ và đặc điểm của bản đồ chuyên đề ........................................ 7
1.2. Khái niệm bản đồ học và bản đồ chuyên đề ............................................................. 8
1.3. Sự phát triển của bản đồ chuyên đề ......................................................................... 9
1.4. Mối quan hệ giữa bản đồ chuyên đề với các khoa học .......................................... 11
1.5. Ý nghĩa của bản đồ chuyên đề ................................................................................ 12
1.6. Phân loại bản đồ chuyên đề .................................................................................... 13
1.6.1. Phân loại các bản đồ chuyên đề .......................................................................... 13
1.6.2. Phân loại các atlas chuyên đề .............................................................................. 16
CHƯƠNG 2: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH ....................... 18
2.1. Khái niệm, phân loại bản đồ địa chính .................................................................... 18
2.1.1. Khái niệm bản đồ địa chính .................................................................................. 18
2.1.2. Các loại bản đồ địa chính ..................................................................................... 18
2.2. Vai trò của bản đồ địa chính .................................................................................... 20
2.3. Lịch sử phát triển của bản đồ địa chính ở Việt Nam .............................................. 20
2.3.1. Thời kỳ trước năm 1945 ....................................................................................... 21
2.3.2. Thời kỳ từ năm 1945 đến năm 1985 .................................................................... 23
2.3.3. Thời kỳ từ năm 1986 đến nay .............................................................................. 29
2.3.4. Chỉ thị số 299/TTg ngày 10/11/1980 của Thủ tướng Chính phủ về công tác đo
đạc, phân hạng và đăng ký thống kê ruộng đất - Những kết quả đạt được và tác dụng,
hiệu quả trong quản lý Nhà nước về đất đai. .................................................................... 31
CHƯƠNG 3: CƠ SỞ TOÁN HỌC CỦA BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH ..................................... 38
3.1. Các hệ toạ độ, hệ quy chiếu đang sử dụng ở Việt Nam ........................................ 38
3.1.1. Hệ tọa độ HN - 72 ................................................................................................. 38
3.1.2. Hệ tọa độ VN- 2000 .............................................................................................. 38
3.1.3. Tính toạ độ phẳng của lưới chiếu UTM trong Hệ VN-2000 ................................ 40
3.1.4. Tính toạ độ trắc địa theo toạ độ phẳng của lưới chiếu UTM trong Hệ VN-2000
............................................................................................................................................ 41
3.1.5. Tính hiệu chỉnh trị đo trong Hệ VN-2000 .............................................................. 41
3.2. Công thức tính chuyển toạ độ từ hệ HN-72 sang hệ VN-2000 và hệ VN-2000 sang
WGS 84 .............................................................................................................................. 43
3.3. Đặc điểm về mật độ các điểm toạ độ trên bản đồ địa chính .................................. 46
3.3.1. Điểm toạ độ Nhà nước hạng I, II, III, IV ............................................................... 46
3.3.2. Mật độ các điểm địa chính phục vụ cho đo vẽ bản đồ địa chính ........................ 46
3.4. Hệ thống tỷ lệ bản đồ địa chính ............................................................................... 48
3.4.1. Tỷ lệ bản đồ ........................................................................................................... 48
3.4.2. Hệ thống tỷ lệ ........................................................................................................ 48
3.5. Phân mảnh và phiên hiệu mảnh bản đồ địa chính ................................................. 50
3.5.1. Phương pháp chia mảnh và đánh số hiệu bản đồ địa chính cơ sở .................... 50
2
3.5.2. Phương pháp chia mảnh và đánh số hiệu bản đồ địa chính theo đơn vị hành
chính cấp xã ....................................................................................................................... 53
3.5.3. Phương pháp chia mảnh, đánh số hiệu bản trích đo địa chính .......................... 55
3.6. Độ chính xác của bản đồ địa chính ......................................................................... 55
3.6.1. Ðộ chính xác điểm khống chế đo vẽ .................................................................... 55
3.6.2. Ðộ chính xác vị trí điểm chi tiết ............................................................................. 56
3.6.3. Ðộ chính xác thể hiện độ cao trên bản đồ ........................................................... 58
3.6.4. Ðộ chính xác tính diện tích ................................................................................... 58
CHƯƠNG 4: NỘI DUNG BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH ............................................................ 61
4.1. Nội dung của bản đồ địa chính ................................................................................ 61
4.1.1. Yếu tố cơ bản của bản đồ địa chính .................................................................... 61
4.1.2. Nội dung Bản đồ địa chính ................................................................................... 62
4.2. Hệ thống ký hiệu quy ước trên bản đồ địa chính .................................................... 69
4.2.1. Khái niệm ký hiệu quy ước ................................................................................... 69
4.2.2. Ý nghĩa ký hiệu quy ước ....................................................................................... 69
4.2.3. Phân loại ký hiệu ký hiệu quy ước ....................................................................... 69
4.2.4. Nguyên tắc biểu thị ký hiệu trên bản đồ địa chính tỷ lệ 1:200 - 1:10.000 ........... 69
CHƯƠNG 5: QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ THÀNH LẬP BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH ............ 91
5.1. Khái quát quy trình thành lập bản đồ địa chính ...................................................... 91
5.2. Thành lập bản đồ địa chính cơ sở ........................................................................... 91
5.2.1. Cơ sở để chọn lựa phương pháp ........................................................................ 91
5.2.2. Phương pháp thành lập ........................................................................................ 91
5.3. Thành lập bản đồ địa chính theo đơn vị hành chính cấp xã (bản đồ địa chính).. 102
5.3.1 Phương pháp thành lập ....................................................................................... 102
5.3.2. Trình tự các bước công việc ............................................................................... 102
5.3.3. Đánh số thửa và màu sắc trên bản đồ địa chính ............................................... 103
5.4. Thành lập Bản trích đo địa chính ........................................................................... 105
5.5. Lưới địa chính và độ cao ....................................................................................... 105
5.5.1. Lưới địa chính ..................................................................................................... 105
5.5.2. Lưới độ cao kỹ thuật ........................................................................................... 111
5.5.3. Lưới khống chế đo vẽ ......................................................................................... 113
5.6. Đo vẽ chi tiết nội dung bản đồ địa chính ............................................................... 115
5.6.1. Quy định về đo vẽ chi tiết .................................................................................... 115
5.6.2. Trình tự đo vẽ chi tiết (ở khu vực đô thị) ............................................................ 115
5.7. Trình tự công tác nội nghiệp .................................................................................. 118
5.8. Công tác tiếp biên và xử lý tiếp biên ..................................................................... 118
5.8.1. Công tác tiếp biên ............................................................................................... 118
5.8.2. Công tác xử lý tiếp biên ...................................................................................... 119
5.8.3. Một số quy định trong công tác tiếp biên và xử lý tiếp biên............................... 119
5.9. Mẫu tờ bản đồ địa chính (theo đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn) ...... 119
5.10. Giới thiệu một số đồ hình thiết kế lưới địa chính và quy cách mốc, tường vây
điểm địa chính .................................................................................................................. 122
CHƯƠNG 6: QUẢN LÝ VÀ KHAI THÁC BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH .................................. 126
6.1. Những vấn đề chung ............................................................................................. 126
3
6.1.1. Mục đích, yêu cầu ............................................................................................... 126
6.1.2. Nội dung công tác quản lý và khai thác bản đồ địa chính ................................. 126
6.1.3. Các phương pháp quản lý khai thác bản đồ địa chính ...................................... 127
6.2. Cập nhật, chính lý, bổ sung bản đồ địa chính ....................................................... 127
6.2.1. Đối tượng cập nhật ............................................................................................. 127
6.2.2. Mục đích công tác cập nhật và chỉnh lý bổ sung bản đồ địa chính ................... 127
6.2.3. Nội dung cập nhật, chỉnh lý bổ sung bản đồ địa chính ...................................... 127
6.3. Các phương pháp đo đơn giản phục vụ trích đo bản vẽ ...................................... 129
6.3.1. Phương pháp dóng thẳng hàng ......................................................................... 129
6.3.2. Phương pháp đo vẽ bằng thước dây ................................................................. 130
6.4. Các phương pháp chỉnh lý biến động ................................................................... 132
6.4.1. Phương pháp 1 (giao hội cạnh) .......................................................................... 132
6.4.2. Phương pháp 2 ................................................................................................... 133
6.4.3. Chỉnh lý trên bản đồ ............................................................................................ 133
6.4.4. Chỉnh lý trong hồ sơ địa chính ............................................................................ 134
6.5. Các phương pháp tính diện tích thửa đất ............................................................. 134
6.5.1. Tính diện tích thửa đất ........................................................................................ 134
6.5.2. Kiểm tra và hiệu chỉnh diện tích.......................................................................... 140
6.6. Lập hồ sơ kỹ thuật thửa đất ................................................................................... 141
6.7. Lập bảng thống kê hiện trạng sử dụng đất của các thửa ..................................... 142
6.8. Biên tập bản đồ ...................................................................................................... 143
6.9. Công tác kiểm tra, thẩm định, nghiệm thu công trình, sản phẩm địa chính ......... 145
6.9.1. Những quy định chung ....................................................................................... 146
6.9.2. Nội dung, phương pháp, mức độ kiểm tra, thẩm định và nghiệm thu khối lượng
công trình, sản phẩm địa chính ....................................................................................... 151
6.10. Tổng kết, đóng gói, giao nộp, lưu trữ và quản lý sản phẩm ............................... 157
6.10.1. Tổng kết, đóng gói và giao nộp bản đồ địa chính ............................................ 157
6.10.2. Lưu trữ và quản lý tài liệu ................................................................................. 158
6.11. Ứng dụng bản đồ địa chính cơ sở, bản đồ địa chính trong việc thành lập bản đồ
HTSĐĐ ............................................................................................................................. 159
6.11.1. Ðiều tra, thu thập, đánh giá xử lý tài liệu .......................................................... 160
6.11.2. Xác định, khoanh vẽ các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất .................. 161
6.11.3. Thu bản đồ địa chính về tỷ lệ của bản đồ hiện trạng sử dụng đất và tổng hợp
các yếu tố nội dung .......................................................................................................... 161
6.11.4. Trình bày, biên tập bố cục nội dung bản đồ hiện trạng sử dụng đất .............. 162
6.11.5. Viết thuyết minh ................................................................................................ 163
6.11.6. Kiểm tra, nghiệm thu, sao nhân bản và giao nộp sản phẩm lưu trữ ............... 163
CHƯƠNG 7: BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH DẠNG SỐ ............................................................ 166
7.1. Khái niệm về bản đồ số ........................................................................................ 166
7.1.1. Bản đồ truyền thống trên giấy và bản đồ số ...................................................... 166
7.1.2. Thành phần của bản đồ số ................................................................................. 166
7.1.3. Đặc điểm của bản đồ số .................................................................................... 167
7.1.4. Khái niệm về Chuẩn hoá bản đồ số .................................................................. 167
7.1.5. Cơ sở dữ liệu không gian và cơ sở dữ liệu bản đồ ........................................... 170
4
7.2. Khái niệm và cơ sở dữ liệu của bản đồ địa chính dạng số .................................. 171
7.2.1. Khái niệm: ............................................................................................................ 171
7.2.2. Cơ sở dữ liệu bản đồ địa chính dạng số: ........................................................... 171
7.3. Một số quy định về việc biên tập nội dung bản đồ địa chính dạng số ................. 172
7.4. Hướng dẫn sử dụng phần mềm Famis để thành lập bản đồ địa chính dạng số trên
phần mềm Microstation .................................................................................................... 182
7.4.1. Giới thiệu ............................................................................................................. 182
7.4.2. Các bước cơ bản để thành lập bản đồ địa chính bằng Famis .......................... 185
PHỤ LỤC ....................................................................................................................... 202
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................. 252
5
LỜI NÓI ĐẦU
iáo trình “Bản đồ địa chính” này được biên soạn dành cho sinh viên ngành
Quản lý đất đai, Bất động sản, Trắc địa – địa chính, Địa chính – đô thị và
một số ngành kỹ thuật khác. Trong quá trình viết và biên tập giáo trình,
nhóm tác giả bám sát những văn bản, quy phạm, thông tư,… liên quan
đến bản đồ, bản đồ địa chính nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức chuyên
ngành về biên tập, thành lập và khai thác bản đồ địa chính. Sau khi sinh viên học
xong lý thuyết và thực hành, sinh viên có thể biết thiết kế, biên tập và thành lập bản
đồ địa chính theo đơn vị hành chính cấp xã, đặc biệt là biết sử dụng phần mềm
Microstation và famis để thành lập bản đồ.
Nội dung giáo trình bao gồm các phần kiến thức cơ bản chuyên ngành về bản
đồ địa chính như:
Chương 1: Những khái niệm cơ bản về Bản đồ chuyên đề
Chương 2: Những khái niệm cơ bản về Bản đồ địa chính
Chương 3: Cơ sở toán học của Bản đồ địa chính
Chương 4: Nội dung bản đồ địa chính
Chương 5: Quy trình công nghệ thành lập Bản đồ địa chính
Chương 6: Quản lý và khai thác Bản đồ địa chính
Chương 7: Bản đồ địa chính dạng số
Trong quá trình biên soạn giáo trình này, nhóm tác giả đã cố gắng diễn đạt đầy
đủ, chính xác, cập nhật những thông tin mới nhất, những thay đổi liên quan tới lĩnh
vực bản đồ nói chung và bản đồ địa chính nói riêng do Bộ Tài nguyên và Môi trường
ban hành. Do thời gian và khả năng có hạn nên quyển giáo trình này vẫn không thể
tránh khỏi những sai sót. Rất mong được sự góp ý của các đồng nghiệp và bạn đọc
để cuốn giáo trình này được hoàn chỉnh hơn trong đợt tái bản lần sau.
Mọi đóng góp xin gửi về Th.s Nguyễn Văn Bình - bộ môn Công nghệ Quản lý đất
đai – Khoa Tài nguyên đất và MTNN – Đại học Nông Lâm Huế - Đại học Huế.
Email: nvbinhqldd@yahoo.com hoặc nguyenvanbinh@huaf.edu.vn
Để hoàn thành cuốn giáo trình này, nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn các
nhà khoa học trong lĩnh vực Trắc địa – Bản đồ, Quản lý đất đai từ các trường Đại
học trên cả nước như Đại học Mỏ Địa chất Hà Nội, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại
học Nông Lâm Thái Nguyên, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Cần Thơ, Đại học
g