Bài giảng Địa kinh tế: Chương 3 - PGS. TS. Đặng Hoàng Linh và TS. NguyễnVinh Thành

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh công tác quy hoạch tổng thể quốc gia cho giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, việc thấu hiểu sâu sắc các khái niệm nền tảng về không gian kinh tế trở nên cấp thiết. Tài liệu này tập trung làm rõ tầm quan trọng của "vùng kinh tế" và "phân vùng kinh tế" trong tiến trình phát triển và tổ chức lãnh thổ. Nó không chỉ cung cấp định nghĩa mà còn đi sâu vào những nội dung cơ bản, bao gồm "chuyên môn hóa sản xuất" và "phát triển tổng hợp" của các vùng, nhằm định hướng các chiến lược phát triển kinh tế bền vững và hiệu quả.

Sinh viên, giảng viên ngành kinh tế, địa lý kinh tế, quy hoạch; các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách và chuyên gia trong lĩnh vực phát triển vùng và quy hoạch lãnh thổ.

Tài liệu trình bày toàn diện về "vùng kinh tế" và "phân vùng kinh tế", hai khái niệm trọng tâm trong nghiên cứu địa kinh tế và quy hoạch phát triển. Khởi đầu bằng định nghĩa "vùng kinh tế" là một bộ phận lãnh thổ nguyên vẹn với chức năng chuyên môn hóa và tính tổng hợp, tài liệu giải thích cách các vùng này hoạt động như một hệ thống có tổ chức trong nền kinh tế quốc dân. Đặc biệt, các vùng kinh tế trọng điểm được nhấn mạnh về vai trò tạo động lực, thúc đẩy "chuyên môn hóa sản xuất" dựa trên lợi thế vùng để đáp ứng thị trường trong nước và quốc tế. Đồng thời, "phát triển tổng hợp" được xác định là bản chất cốt lõi, đảm bảo cơ cấu kinh tế hợp lý và cân đối giữa các ngành. Về "phân vùng kinh tế", tài liệu làm rõ đây là quá trình phân chia lãnh thổ cho các mục đích cụ thể trong thời gian nhất định, hoặc là hệ thống hóa lãnh thổ. Hai phương pháp phân vùng chính được giới thiệu là phân ngang theo lưu vực sông/vùng hành chính kinh tế và phân theo dải lãnh thổ có địa hình tương đồng. Phương pháp tiếp cận này cung cấp một khuôn khổ lý thuyết vững chắc, rất có giá trị cho việc xây dựng và triển khai "quy hoạch tổng thể quốc gia", tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và định hình cơ cấu kinh tế hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững và hài hòa giữa các vùng.