intTypePromotion=1
ADSENSE

Giáo trình Bảo dưỡng sửa chữa cơ khí động cơ - Nghề: Công nghệ ô tô (Dùng cho trình độ Cao đẳng): Phần 1

Chia sẻ: Huyền Thanh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:132

42
lượt xem
9
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Bảo dưỡng sửa chữa cơ khí động cơ - Nghề: Công nghệ ô tô (Dùng cho trình độ Cao đẳng): Phần 1 gồm có những nội dung chính sau: Tổng quan động cợ đốt trong, nguyên lý-các bộ phận chính của động cơ, thực tập cơ bản, phương pháp tháo rã động cơ, phương pháp kiểm tra các bộ phận chính của động cơ, phương pháp lắp động cơ. Mời các bạn cùng tham khảo để biết thêm các nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Bảo dưỡng sửa chữa cơ khí động cơ - Nghề: Công nghệ ô tô (Dùng cho trình độ Cao đẳng): Phần 1

  1. BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ NGHỆ II GIÁO TRÌNH: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ KHÍ ĐỘNG CƠ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ (Dùng cho trình độ Cao đẳng) TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2019
  2. LƯU HÀNH NỘI BỘ LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình thực tập động cơ phần 1 được biên soạn theo chương trình cơng nghệ, nhằm mục đích giúp cho các sinh viên chuyên ngành Cơ Khí Động Lực có tài liệu để học tập và nghiên cứu. Chúng tôi vận dụng kết hợp giữa lý thuyết và thực tế để biên soạn tài liệu cho phù hợp với yêu cầu đào tạo của trường. Ngoài ra tài liệu còn có thể được sử dụng để phục vụ cho các đối tượng khác như các trường dạy nghề và các đối tượng có liên quan. Tài liệu được biên soạn theo đề cương môn học thực tập động cơ xăng của. Nó được chia làm hai phần chính. - Phần 1: Thực tập động cơ I. - Phần 2: Thực tập động cơ II. Giai đoạn thực tập động cơ I giúp cho sinh viên nắm vững cấu trúc – nguyên lý hoạt động của động cơ và vận dụng kiến thức này để thực tập cơ bản, kiểm tra, chẩn đoán, bảo dưỡng, điều chỉnh và sửa chữa các chi tiết, các cụm của động cơ để đạt được các kỹ năng cần thiết của ngành. Tài liệu thực tập động cơ II dùng để nâng cao các kiến thức chuyên môn. Giai đoạn này giúp cho sinh viên hoàn chỉnh các kiến thức về động cơ và trang bị các kiến thức mới về động cơ phun xăng, biết sử dụng các thiết bị để chẩn đoán và khảo nghiệm động cơ. Đây là tài liệu đã được chỉnh lý, bổ xung và có sửa chữa lớn về nội dung và hình thức trình bày sau một thời gian dài rút kinh nghiệm trong giảng dạy và trong thực tế lao động sản xuất. Chúng tôi đã mạnh dạn bỏ các nội dung quá cũ mà hiện nay đã quá lạc hậu, trình bày sơ lược các nội dung có thể thích ứng trong một giai đoạn ngắn và cố gắng biên soạn các nội dung mới phù hợp với tình hình thực tế của Việt Nam và sự phát triển của ngành ôtô trên thế giới. Chúng tôi chân thành cảm ơn Qúy thày trong Khoa Cơ Khí Động Lực đã đóng góp nhiều ý kiến quí báu giúp chúng tôi hoàn thành tài liệu này. Tuy nhiên, sự biên soạn không thể tránh những thiếu sót nhất định, chúng tôi hân hoan đón nhận sự đóng góp chân thành của qúi đọc giả. Tp. HCM ngày tháng năm Người biên soạn
  3. CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CỢ ĐỐT TRONG Bài 1: Nguyên lý tổng quát của động cơ Mục tiêu của bài :Học xong bài này học viên có khả năng: -Phát biểu đúng khái niệm, phân loại và lịch sử phát triển ôtô -Phát biểu đúng các loại ôtô và cấu tạo chung của ôtô -Nhận dạng đúng các bộ phận Nội dung bài: A. KHÁI QUÁT Các loại dụng cụ tay, dụng cụ kiểm tra, dụng cụ đặc biệt, dụng cụ đo điện… dùng để kiểm tra, bảo trì và sửa chữa xe cộ. Để đảm bảo công việc đạt được hiệu quả cao và an toàn trong công việc, chúng ta phải tuân thủ đúng các qui tắc cơ bản sau: 3
  4. 1. Lựa chọn dụng cụ phù hợp nhất để tiến hành công việc một cách có hiệu quả và an toàn trong lao động. 2. Dụng cụ phải sạch sẽ và luôn luôn lau chùi để tránh sự trơn trợt khi thao tác. 3. Sắp xếp dụng cụ có thứ tự, ngăn nắp. Nên đặt chúng trong thùng dụng cụ hoặc móc treo và đặt chúng có thứ tự để tránh lãng phí thời gian không cần thiết 4. Khi cần trao dụng cụ cho một người khác, phải nắm chặt dụng cụ và đưa đúng vị trí thích hợp để tránh sự tổn thương khi chúng ta buông dụng cụ. 5. Các dụng cụ bị cùn, lỏng hoặc bị hư hỏng, nên thay mới. 6. Phải chọn dụng cụ đúng hệ để tránh làm hỏng dụng cụ và làm hỏng các đầu bu lông đai ốc. B. DỤNG CỤ TAY Dụng cụ cầm tay là dụng cụ được sử dụng thường xuyên để điều chỉnh, bảo trì và sửa chữa ôtô. Nó được dùng để nới lỏng, xiết chặt bu lông đai ốc. Về kích thước dụng cụ tay có hai hệ: Hệ mi li mét: 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27mm … Hệ Inches: ¼, 5/16, 3/8, 7/16, ½, 9/16, 5/8, 11/16, ¾, 13/16, 7/8, 15/16, 1” , 1¼ … Dụng cụ tay có các dạng cơ bản như sau. I. CHÌA KHOÁ MIỆNG Các chìa khoá miệng dùng để nới lỏng, xiết chặt bu lông đai ốc. Khi sử dụng cần phải lựa chọn kích cỡ, hình dạng, bề dày dụng cụ cho phù hợp với công việc và phải đặt dụng cụ đúng vị trí khi thao tác. Kích thước của hai đầu khoá miệng là khác nhau. Góc nghiêng của khóa miệng được chế tạo lệch một góc 15° so với thân, để thao tác dễ dàng nhất là ở những nơi chật hẹp. Trong sử dụng, khi tháo hoặc xiết chặt bu lông đai ốc luôn luôn kéo chìa khoá về phía mình. Không được đẩy dụng cụ trong thao tác với một lực lớn, dụng cụ có thể bị trượt làm hư hỏng dụng cụ và gây tổn thương cho người sử dụng. Khi cần thiết phải đẩy dụng cụ, nên dùng lòng bàn tay để giảm sự rủi ro khi dụng cụ bị trượt. 4
  5. Khoâng ñöôïc söû duïng caùc duïng cuï khaùc ñeå caâu noái hoaëc duøng buùa, caùc vaä t cöùng khaùc ñaùnh vaøo ñeå taêng löïc, nhaèm traùnh laøm hö hoûng duïng cuï. Khi caàn duøng löïc lôùn, chuùng ta coù theå duøng duïng cuï khaùc nhö caàn xieát vaø khoaù oáng ñeå thay theá. II. CHÌA KHOAÙ HAI ÑAÀU VOØNG Kích thöôùc cuûa hai ñaàu khoùa voøng laø khaùc nhau. Noù duøng ñeå nôùi loûng hoaëc xieát chaët bu loâng ñai oác vôùi moät löïc lôùn. Khaùc vôùi khoùa mieäng, khoùa voøng baáu vaøo ñaàu bu loâng ñai oác ôû 6 maët, neân noù khoù bò tuoät khi thao taùc. Beà maët coâng taùc cuûa duïng cuï laø 12 caïnh hoaëc 6 caïnh vaø cuõng coù theå daïng khoaù boâng. Loaïi 6 caïnh, duïng cuï tieáp xuùc maët vôùi ñaàu bu loâng ñai oác, duøng ñeå thaùo xieát vôùi moät löïc lôùn hoaëc ñeå thaùo ñaàu bu loâng ñai oác ñaõ bò hoûng, khi thao taùc duïng cuï phaûi xoay moät goùc 60 ñoä. Ñeå thao taùc ôû nhöõng nôi thaät khoù khaên ngöôøi ta cheá taïo ra moät soá daïng ñaëc bieät nhö khoùa voøng cong, khoùa voøng hôû ñeå thaùo xieát raéc co cuûa caùc ñöôøng oáng hoaëc khoaù voøng töï ñoäng ñeå thao taùc nhanh choùng… 5
  6. Khi söû duïng phaûi löïa choïn duïng cuï phuø hôïp, ñuùng kích thöôùc, tra chìa khoùa vaøo phaûi tieáp xuùc toát vôùi ñaàu bu loâng - ñai oác. III. KHOAÙ VOØNG MIEÄNG Khoaù voøng mieäng laø khoùa coù moät ñaàu voøng vaø moät ñaàu mieäng, kích thöôùc cuûa hai ñaàu duïng cuï laø nhö nhau. Duïng cuï naøy coù ñaëc ñieåm laø deã daøng thao taùc theo töøng vò trí cuï theå. IV. KHOAÙ OÁNG Khoaù oáng ñöôïc duøng ñeå thaùo xieát bu loâng-ñai oác vôùi moät löïc lôùn. Khi söû duïng, khoùa oáng ñöôïc keát hôïp vôùi caàn xieát vaø caây noái. CAÀN XIEÁT Caàn xieát raát ña daïng, noù coù theå laø caàn xieát moâ men, caàn xieát töï ñoäng, caàn xieát tay quay, caàn xieát laéc leùo, caàn xieát chöõ T … Tuøy theo trò soá löïc xieát vaø vò trí, löïa choïn caàn xieát daøi hay ngaén cho phuø hôïp vôùi coâng vieäc. Ñaàu vuoâng caàn xieát phaûi phuø hôïp vôùi loã vuoâng cuûa caây noái vaø ñaàu vuoâng cuûa caây noái cuõng phaûi phuø hôïp vôùi loã vuoâng cuûa khoùa oáng. CAÂY NOÁI Chieàu daøi cuûa caây noái daøi ngaén khaùc nhau. Noù coù theå laø loaïi truï daøi, laéc leùo, caây noái meàm …Trong söû duïng phaûi löïa choïn cho phuø hôïp vôùi coâng vieäc. Chuùng ta coù theå taêng chieàu daøi cuûa caây noái baèng caùch gheùp nhieàu caây noái laïi vôùi nhau. 6
  7. KHOAÙ OÁNG Khoùa oáng coù nhieàu loaïi: loaïi nhoû, trung bình vaø loaïi lôùn… Loã tieáp xuùc vôùi bu loâng ñai oác coù theå daïng 12 caïnh hoaëc 6 caïnh. Vì vaäy, söï löïa choïn khoùa oáng phuø hôïp vôùi moãi coâng vieäc cuï theå laø raát caàn thieát. CAÙCH SÖÛ DUÏNG  Choïn khoaù oáng cho phuø hôïp vôùi ñaàu bu loâng ñai oác.  Choïn caàn xieát vaø caây noái coù ñaàu vuoâng phuø hôïp vôùi loã cuûa khoùa oáng.  Caây noái laéc leùo ñöôïc duøng ôû nhöõng nôi maø caây noái thaúng khoâng thao taùc ñöôïc.  Khi thao taùc, ñaàu khoùa oáng phaûi tieáp xuùc heát beà maët cuûa ñaàu bu loâng ñai oác.  Ñeå thao taùc nhanh, chuùng ta coù theå duøng caàn xieát töï ñoäng hoaëc thay ñoåi chieàu daøi caùnh tay ñoøn cuûa caàn xieát.  Khoâng ñöôïc caâu noái hoaëc duøng buùa ñeå taêng löïc ñeå traùnh laøm hö hoûng duïng cuï. KHOAÙ BU GI Laø loaïi duïng cuï chuyeân duøng, chæ ñeå thaùo vaø xieát caùc bu gi. Beân trong khoùa coù moät voøng nam chaâm vónh cöûu hoaëc voøng cao su ñeå giöõ bu gi trong khoùa oáng khoâng rôùt ra ngoaøi. Khoùa bu gi hieän ñang söû duïng coù kích thöôùc laø 5/8” hoaëc 13/16”. 7
  8. Khoùa bu gi ñöôïc keát hôïp vôùi caây noái daøi vaø caàn xieát chöõ T. Noù phaûi ñöôïc ñaët ñoàng taâm vôùi bu gi, traùnh khoaù bò nghieâng laøm gaõy ñaàu bu gi. ÔÛ moät soá xe ngöôøi ta cheá taïo khoùa bu gi loaïi chuyeân duøng ñeå deã daøng thao taùc trong vuøng khoâng gian heïp maø loaïi khoaù thöôøng raát khoù thöïc hieän coâng vieäc. V. MOÛ LEÁT Ñaây laø loaïi khoùa mieäng kích thöôùc coù theå thay ñoåi ñöôïc phuø hôïp vôùi ñaàu cuûa bu loâng ñai oác. Chæ söû duïng moû leát ñeå thay theá khoùa mieäng khi thaät caàn thieát, khoâng neân laïm duïng ñe traùnh laøm hö hoûng ñaàu bu loâng ñai oác. VI. TUOÁC NÔ VÍT Ñöôïc duøng ñeå nôùi loûng hoaëc xieát chaët caùc ñaàu vít ñai oác. Kích thöôùc cuûa caùc ñaà u vít cuõng gioáng nhö caùc loaïi khoùa thoâng duïng. Vì vaäy, khi söû duïng phaûi löïa choïn cho phuø hôïp vôùi coâng vieäc. CAÙCH SÖÛ DUÏNG. 1. Khi thao taùc löïa choïn ñaàu tuoác nô vít coù kích thöôùc vaø hình daïng phuø hôïp vôùi ñaàu vít vaø vò trí. 2. Giöõ noù thaúng ñöùng vôùi ñaàu vít khi thaùo xieát. 3. Khoâng ñöôïc duøng kìm ñeå taêng löïc cho tuoác nô vít, ñeå traùnh laøm hö hoûng ñaàu vít. 4. Neáu nhö ñaàu vít thaùo khoù, neân eùp chaët tuoác nô vít vaøo ñaàu vít vaø xoay, keát quaû seõ ñaït ñöôïc nhö mong muoán. Neáu thaùo quaù khoù khaên, duøng tuoác nô vít cho pheùp ñoùng, hoaëc cho pheùp taêng löïc ñeå thöïc hieän. Loã treân ñaàu vít coù raát nhieàu daïng raõnh khaùc nhau: Raõnh duøng cho vít ñaàu deïp, ñaàu chöõ thaäp, ñaàu luïc giaùc, loã nhieàu caïnh… 8
  9. Ngoaøi caùc loaïi tuoác nô vít treân, ngöôøi ta coøn cheá taïo loaïi tuoác nô vít ñoùng ñeå thaùo vaø xieát vôùi moät löïc lôùn. Ñeå thuaän tieän trong söû duïng vaø giaûm khoâng gian chöùa ñöïng, ngöôøi ta coøn cheá taïo tuoác nô vít coù nhieàu ñaàu ñeå deã daøng choïn löïa phuø hôïp vôùi coâng vieäc. VII. KÌM Kìm coù raát nhieàu daïng: Kìm moû nhoïn, kìm hai loã, kìm baám, kìm moû quaï… Chöùc naêng chính cuûa noù laø duøng ñeå keïp chaët chi tieát vaø duøng ñeå caét daây. KÌM HAI LOÃ Kìm hai loã duøng ñeå keïp chaët vaø duøng ñeå caét daây ñieän. Kìm naøy coù theå hieäu chænh ñöôïc ñoä môû cuûa mieäng kìm khi thay ñoåi vò trí choát vaøo moät trong hai loã gaàn mieäng kìm. Khoâng ñöôïc söû duïng noù ñeå thaùo hoaëc xieát bu loâng ñai oác. KÌM MOÛ NHOÏN Kìm moû nhoïn duøng ñeå gaép hoaëc giöõ caùc choát vaø caùc chi tieát coù kíck thöôùc beù hoaëc duøng ñeå thao taùc ôû nhöõng vuøng khoâng gian heïp maø kìm hai loã khoâng söû duïng ñöôïc. Khoâng ñöôïc söû duïng löïc lôùn, ñeå traùnh laøm hoûng mieäng kìm. 9
  10. KÌM BAÁM Noù ñöôïc söû duïng khi caàn moät löïc lôùn caàn thieát ñeå keïp thaät chaët caùc chi tieát hoaëc duøng noù ñeå thaùo caùc ñaàu bu loâng ñai oác bò hoûng. Kìm baám cuõng coù raát nhieàu kích côõ khaùc nhau vaø coâng duïng cuõng khaùc nhau. KÌM CAÉT Ñöôïc duøng ñeå thaùo hoaëc caét daây ñieän, ngoaøi ra noù coøn ñöôïc söû duïng ñeå nhoå caùc choát. Khoâng ñöôïc duøng kìm caét ñeå caét loø xo hay moät vaät cöùng, ñeå traùnh laøm hö hoûng mieäng caét cuûa kìm. CAÙC LOAÏI KÌM KHAÙC Ngoaøi caùc loaïi kìm thoâng duïng ñaõ ñöôïc neâu treân, coøn coù caùc loaïi kìm chuyeân duøng khaùc nhö: kìm thaùo loø xo thaéng, kìm thaùo xeùc maêng, kìm thaùo laép daây cao aùp, kìm môû khoen chaän, kìm thaùo coïc bình accu … 10
  11. VIII. CAÙC LOAÏI BUÙA Buùa ñöôïc duøng ñeå ñoùng hoaëc duøng ñeå thaùo caùc chi tieát. Ngoaøi buùa ñaàu cöùng, coøn raát nhieàu loaïi buùa ñaàu meàm ñöôïc söû duïng ñeå traùnh laøm hö hoûng beà maët cuûa caùc chi tieát. CAÙCH SÖÛ DUÏNG Khi söû duïng caàm vaøo phaàn ñuoâi caùn buùa, khoâng ñöôïc naém ôû giöõa caùn buùa vaø duøng caùc phaàn khaùc cuûa buùa ñeå ñoùng. Choïn loaïi buùa söû duïng cho phuø hôïp vôùi coâng vieäc ñeå traùnh laøm hö hoûng beà maët caùc chi tieát.  Tröôùc khi söû duïng phaûi kieåm tra ñaàu buùa keát noái coù chaéc chaén hay khoâng. Neáu loûng leûo phaûi tra caùn laïi.  Ngoaøi buùa ñaàu saét, coøn coù buùa ñaàu ñoàng, buùa cao su cöùng hay meàm. Caùc loaïi buùa ñaàu meàm ñöôïc thao taùc treân caùc beà maët coù ñoä chính xaùc cao hoaëc caùc chi tieát cheá taïo baèng hôïp kim meàm.  Troïng löôïng cuûa buùa thay ñoåi roäng, tuøy theo coâng vieäc maø chuùng ta löïa choïn cho phuø hôïp. IX. THANH ÑOÀNG Thanh ñoàng laø duïng cuï söû duïng thoâng duïng, noù ñöôïc keát hôïp vôùi buùa saét ñeå thaùo hoaëc eùp chaët caùc chi tieát laïi vôùi nhau. Thanh ñoàng ñöôïc cheá taïo baèng đồng, để baûo veä caùc chi tieát trong söûa chöõa. Khi söû duïng thanh ñoàng bò loe ôû phaàn ñaàu, phaûi söûa chöõa, tröôùc khi söû duïng. X. CAÂY CAÏO JOINT Được duøng laøm saïch beà maët laép gheùp khi thay moät joint cuõ baèng moät joint môùi. Söû duïng caïnh 11
  12. beùn ñeå laøm saïch beà maët caùc chi tieát. Caån thaän traùnh laøm hoûng beà maët laép gheùp. XI. CAÂY ÑOÄT DAÁU Caây ñoät daáu duøng ñeå laøm daáu caùc chi tieát laép gheùp, ñeå khi laép gheùp laïi ñuùng vị trí ban ñaàu hoaëc duøng ñeå laøm daáu loã ñeå ñònh taâm muõi khoan. Khi caàn khoan moät loã, caàn thieát phaûi ñoät moät daáu loã caàn khoan ñeå traùnh muõi khoan leäch vò trí khi khoan. Khi laáy daáu phaûi nhìn thaúng vaø ñaët nghieâng caây ñoät daáu, ñeå maét coù theå xaùc ñònh ñuùng vò trí caàn ñoät. Sau ñoù ñaët ñöùng caây ñoät daáu vaø laáy daáu. XII. CAÂY LOÙI Ñöôïc söû duïng ñeå ñoùng caùc ri veâ vaø caùc choát. Tröôùc khi söû duïng phaûi löïa choïn kích thöôùc caây loùi phuø hôïp vôùi coâng vieäc. 12
  13. XIII. DUÏNG CUÏ THAÙO XIEÁT BAÈNG KHÍ NEÙN Duïng cuï naøy ñöôïc söû duïng raát phoå bieán. ÔÛ nhöõng nôi coù khoaûng khoâng gian roäng, chuùng thao taùc raát nhanh choùng. Khi söû duïng phaûi löïa choïn kích côõ duïng cuï cho phuø hôïp vôùi moâ men vaø ñieàu chænh aùp suaát söû duïng treân duïng cuï cho chính xaùc. Phöông tieän naøy duøng ñeå thaùo ñai oác ñaàu truïc khuyûu, ñai oác ñaàu pu li maùy phaùt ñieän, bu loâng baùnh ñaø, taét keâ baùnh xe… thì raát laø nhanh choùng. C. DUÏNG CUÏ CHUYEÂN DUØNG (SST) Caùc loaïi duïng cuï tay khoâng theå thöïc hieän heát moïi coâng vieäc, ñoâi khi chuùng coøn laøm hö hoûng caùc chi tieát hoaëc laøm maát nhieàu thôøi gian ñeå thöïc hieän moät coâng vieäc naøo ñoù. Caùc duïng cuï ñaëc bieät ñöôïc cheá taïo ñeå khaéc phuïc söï baát lôïi cuûa caùc duïng cuï tay. Coù raát nhieàu duïng cuï chuyeân duøng, tuyø theo coâng vieäc vaø vò trí maø chuùng coù nhieàu loaïi khaùc nhau nhö: Caûo ñeå thaùo loïc nhôùt, kìm thaùo xeùc maêng, oáng boùp xeùc maêng, caûo xuù pap, caûo pu li ñaàu truïc khuyûu, caûo loø xo phuoäc nhuùn, caûo baïc ñaïn, duïng cuï eùp loø xo xuù pap… Tuy nhieân, duïng cuï chuyeân duøng raát baát lôïi, noù khoâng theå söû duïng vaøo caùc vieäc khaùc, cuõng nhö khoâng theå söû duïng cho caùc haõng xe khaùc nhau. CAÙC LOAÏI CAÛO Caûo duøng chuû yeáu cho vieäc thaùo rôøi caùc baùnh raêng, pu li, oáng loùt, baïc ñaïn…. Bu loâng cuûa caûo taïo ra moät löïc raát lôùn khi caàn thieát. Phaïm vi söû duïng cuûa caûo raát roäng khi chuùng ta thay ñoåi vò trí caùnh tay ñoøn, thay ñoåi kích thöôùc treân caûo… 13
  14. CAÛO LOÏC NHÔÙT Chuyeân duøng ñeå thaùo laép loïc nhôùt, kích thöôùc cuûa caûo lôùn nhoû khaùc nhau. CAÛO XUÙ PAP. Ñaây laø duïng cuï chuyeân duøng ñeå thaùo vaø laép caùc loø xo xuù pap treân naép maùy. DUÏNG CUÏ THAÙO PU LI TRUÏC KHUYÛU. Duøng ñoà gaù keát hôïp vôùi moät caây chòu pu li ñeå thaùo ñai oác ñaàu truïc khuyûu. 14
  15. Treân ñaây, chuùng toâi chæ trình baøy moät soá duïng cuï chuyeân duøng mang tính chaát ñaëc tröng, thoâng duïng. Caùc duïng cuï chuyeân duøng khaùc raát ña daïng, tuøy theo coâng vieäc cuï theå maø chuùng ta löïa choïn cho ñuùng. D. DUÏNG CUÏ KIEÅM TRA Duøng ñeå kieåm tra caùc chi tieát coù ñoä chính xaùc cao. Chuùng bao goàm: Thöôùc keïp, pan me, so keá, caên laù, com pa, ca lip, nhöïa ño khe hôû, duïng cuï ño loøng xy lanh, caàn xieát moâ men, duïng cuï ño ñieän … I. CAÀN XIEÁT MOÂ MEN Caàn xieát moâ men duøng ñeå kieåm tra moâ men khi xieát ñai oác hoaëc con vít theo moät giaù trò cho tröôùc cuûa nhaø cheá taïo. Trò soá moâ men xieát ñöôïc theå hieän baèng con soá hieån thò treân duïng cuï, duøng tieáng keâu hoaëc duøng thang ño keát hôïp vôùi kim chæ thò. Thöù nguyeân cuûa moâ men xieát laø Ft-lbs, Nm hoaëc Kgm. Ñoái vôùi loaïi caàn xieát moâ men duøng tieáng keâu, chuùng ta phaûi hieäu chænh trò soá moâ men tröôùc ôû ñuoâi duïng cuï vaø sau ñoù khoùa laïi. Trong quaù trình xieát, chuùng ta keùo caàn xieát töø töø cho ñeán khi nghe tieáng keâu phaùt ra töø duïng cuï thì döøng laïi. CAÙCH SÖÛ DUÏNG  Söû duïng loaïi duïng cuï thoâng thöôøng ñeå xieát töông ñoái chaët tröôùc, sau ñoù duøng caàn xieát momen ñeå xieát giai ñoaïn sau cuøng.  Khoâng ñöôïc duøng caàn xieát moâ men ñeå xieát moät trò soá moâ men lôùn hôn trò soá moâ men ñöôïc qui ñònh treân duïng cuï.  Khi xieát, moät tay caàm vaøo ñaàu caàn xieát vaø tay coøn laïi keùo duïng cuï veà phía mình ñeå traùnh nguy hieåm. II. THÖÔÙC KEÏP Thöôùc keïp laø duïng cuï ño coù ñoä chính xaùc töông ñoái cao. Noù duøng ñeå ño ñöôøng kính trong, ñöôøng kính ngoaøi, chieàu saâu vaø chieàu daøi cuûa chi tieát. Thöôùc keïp coù nhieàu daïng nhö: loaïi soá, loaïi coù ñoàng hoà bieåu thò vaø loaïi thoâng thöôøng. 15
  16. Moät thöôùc keïp coù hai thang, moät thang ño chính vaø moät thang ño phuï. Thang ño chính duøng ñeå xaùc ñònh soá nguyeân cuûa chi tieát ñöôïc ño, treân thang ño chính ñöôïc khaéc nhieàu vaïch ñeàu nhau, khoaûng caùch töø vaïch naøy ñeán vaïch kia laø 1mm. Thang ño phuï duøng ñeå phoái hôïp vôùi thang ño chính, noù duøng ñeå xaùc ñònh kích thöôùc raát beù naèm giöõa hai vaïch cuûa thang ño chính. Ñoä chính xaùc cuûa thöôùc keïp laø 1/10, 1/20 hoaëc 1/50mm. Ví duï: Treân thang ño chính cuûa moät thöôùc keïp, ngöôøi ta chia thang ño laøm nhieàu vaïch, moãi vaïch caùch nhau laø 1mm. Treân thang ño phuï chia laøm 10 khoaûng töông öùng vôùi 9 ñôn vò treân thang ño chính (9mm). Nhö vaäy moãi khoaûng treân ño phuï caùch nhau laø 1/10 (0,9mm). CAÙCH SÖÛ DUÏNG THÖÔÙC ÑO Tröôùc khi söû duïng, laøm saïch thöôùc vaø ñaåy thöôùc ño veà vò trí ban ñaàu, kieåm tra ñieåm 0 treân thang ño chính vaø ñieåm 0 treân thang ño phuï coù truøng nhau khoâng. Khi ñaåy phaàn di ñoäng cuûa thöôùc sang beân phaûi, sao cho soá 1 treân thang ño phuï truøng vôùi soáù 1 treân thang ño chính, thì khoaûng caùch ño ñöôïc laø 0,1mm. Khi ñaåy phaàn di ñoäng cuûa thöôùc tieáp tuïc sang phaûi, sao cho soá 5 treân thang ño phuï truøng vôùi soá 5 treân thang ño chính, khe hôû xaùc ñònh laø 0,5mm. Luùc naøy soá 0 treân thang ño phuï naèm giöõa soá 0 vaø soá 1 treân thang ño chính. 16
  17. Neáu ôû thöôùc keïp, thang ño chính ñöôïc khaéc vaïch, moãi vaïch caùch ñeàu nhau 1mm. Treân thang ño phuï ñöôïc chia laøm 20 phaàn ñeàu nhau, 20 vaïch treân thang ño phuï töông öùng vôùi 19mm treân thang ño chính. Vaäy moãi vaïch treân thang ño phuï caùch nhau laø 0,95mm hay 1/20. CAÙCH ÑOÏC Tröôùc tieân chuùng ta ñoïc phaàn nguyeân treân thang ño chính, caên cöù vaøo vaïch soá 0 treân thang ño phuï. Thí duï ôû hình beân döôùi, phaàn nguyeân ñoïc treân thang ño chính laø 45mm. Sau ñoù ñoïc treân thang ño phuï. Neáu vaïch naøo treân thang ño chính truøng vôùi moät vaïch treân thang ño phuï, chuùng ta ñoïc con soá treân thang ño phuï. Ví duï hình döôùi, vaïch soá 2,5 treân thang ño phuï truøng vôùi moät vaïch treân thang ño chính. Kích thöôùc ñoïc treân thang ño phuï laø 0,25. Toång hôïp kích thöôùc treân hai thang ño, kích thöôùc ñöôïc xaùc ñònh laø: 45mm + 0,25 = 45,25mm III. PAN-ME Pan me ño trong vaø pan me ño ngoaøi laø duïng ño chính xaùc ñöôøng kính trong vaø ñöôøng kính ngoaøi cuûa caùc chi tieát. Ñoä chính xaùc cuûa pan me thöôøng laø 0,01mm, ñoâi khi laø 0,001mm. PAN-ME ÑO NGOAØI Duøng ñeå ño ñöôøng kính ngoaøi cuûa caùc chi tieát. Caáu truùc pan-me goàâm phaàn coá ñònh laø moät oáng boïc beân ngoaøi phía treân coù khaéc vaïch, moãi vaïch caùch nhau laø 1mm vaø ñaây laø thang ño chính cuûa thöôùc ño. 17
  18. Moät voøng saét boá trí beân ngoaøi oáng boïc vaø coù theå xoay ñöôïc, treân voøng saét naøy ñöôïc chia laøm 50 vaïch ñeàu nhau theo voøng troøn cuûa noù, ñaây chính laø thang ño phuï. Khoaûng caùch ño toái ña cuûa moät pan me laø 25mm . Do ñoù pan me ñöôïc chia laøm nhieàu côõ, ñeå ño giaù trò töø 0 – 25mm, 25 – 50mm, 50 - 75mm, 75 – 100mm… NGUYEÂN LYÙ THÖÔÙC ÑO Nguyeân lyù cuûa thöôùc döïa vaøo cô sôû moät con vít xoay trong moät con ñai oác coá ñònh. Khi xoay con vít moät voøng thì con vít seõ di chuyeån moät ñoaïn baèng moät böôùc ren. ÔÛ pan me, ñai oác coá ñònh öùng vôùi oáng beân trong vaø con vít laø truïc cuûa pan me. Böôùc cuûa truïc pan me laø 0,5mm. Khi voøng saét xoay moät voøng, truïc pan me cuõng xoay moät voøng vaø noù di chuyeån moät ñoaïn laø 0,5mm. Khi voøng saét xoay moät khoaûng trong 50 khoaûng chia, truïc di chuyeån moät ñoaïn laø 0,01mm theo taâm cuûa truïc. HIEÄU CHÆNH PAN ME Tröôùc khi söû duïng phaûi lau chuøi duïng cuï ño saïch seõ, truïc pan-me phaûi chuyeån ñoäng nheï nhaøng, ñeå ñaûm baûo ñoä chính xaùc khi ño.  Xoay truïc cuûa thöôùc töø töø, cho ñeán khi truïc gaàn chaïm vaøo ñeá cuûa thöôùc.  Xoay ñuoâi pan me cho beà maët cuûa truïc vaø ñeá chaïm nhau vaø tieáp tuïc xoay cho hai beà maët aùp vaøo nhau vôùi moät aùp löïc qui ñònh. Khi aùp löïc cuûa hai beà maët ñuùng qui ñònh, cô caáu truyeàn ñoäng seõ bò tröôït khi ta tieáp tuïc xoay ñuoâi truïc pan me. Coá ñònh truïc pan me baèng khoaù haõm.  Moät thöôùc pan me ñöôïc coi laø chính xaùc, neáu vaïch soá 0 treân vaønh saét thaúng haøng vôùi ñöôøng chuaån treân oáng boïc ngoaøi.  Neáu coù söï sai leäch thöôùc töø 0,02mm trôû xuoáng, duøng khoùa hieäu chænh ñeå xoay oáng boïc ngoaøi cuûa thöôùc sao cho soá 0 treân voøng saét truøng vôùi ñöôøng chuaån treân oáng boïc ngoaøi. Khi söï sai leäch cuûa thöôùc lôùn hôn 0,02mm, coá ñònh truïc baèng khoùa haõm. Duøng chìa khoùa nôùi loûng ñuoâi pan me vaø ñieàu chænh ñieåm 0 treân voøng saét truøng vôùi ñöôøng chuaån. Xieát chaët ñuoâi pan me vaø kieåm tra laïi. 18
  19. CAÙCH ÑOÏC PAN ME  Ñoïc phaàn nguyeân phía treân oáng boïc ngoaøi tröôùc so vôùi meùp cuûa voøng saét.  Ñoïc phaàn döôùi oáng boïc ngoaøi. Vaïch ôû döôùi ñöôøng chuaån bieåu thò 0,5mm. Ñoïc vaïch naøo treân voøng saét truøng vôùi ñöôøng chuaån. PAN ME ÑO TRONG Pan me ño trong duøng ñeå ño kích thöôùc beân trong cuûa caùc chi tieát. Caáu taïo cuûa pan me ño trong töông töï nhö pan me ño ngoaøi, Chuùng chæ khaùc nhau veà hình daïng. 19
  20. CAÙCH SÖÛ DUÏNG Caùch söû duïng cuûa pan me ño trong phöùc taïp hôn pan me ño ngoaøi. Khi söû duïng chuùng ta theo phöông phaùp sau. Ví duï, ño ñöôøng kính cuûa xy lanh.  Coá ñònh ñaàu coá ñònh cuûa pan me trong loøng xy lanh vaø sau ñoù hieäu chænh pan me theo chieàu taêng kích thöôùc cuûa duïng cuï, ñoàng thôøi di chuyeån ñaàu hieäu chænh ñöôïc theo phöông ñöùng ñeå xaùc ñònh kích thöôùc beù nhaát. Xaùc ñònh ñieåm naøy baèng caùch ghi nhôù.  Sau ñoù di chuyeån pan me theo chieàu ngang ñi qua ñieåm vöøa xaùc ñònh treân vaø xaùc ñònh ñöôøng kính lôùn nhaát. Khoùa duïng cuï vaø ñoïc trò soá naøy töông töï nhö pan me ño ngoaøi. IV.SO KEÁ So keá laø duïng cuï ño coù phaïm vi ño khoâng lôùn, ña soá ñöôïc söû duïng ñeå phaùt hieän söï cheânh leäch caùc kích thöôùc. So keá thöôøng ñöôïc duøng ñeå ño khoaûng dòch chuyeån beù, kieåm tra söï baèng phaúng, ñoä cong cuûa truïc, ñoä ñaûo caùc chi tieát chuyeån ñoäng quay… Ñoä chính xaùc cuûa so keá thoâng thöôøng laø 0,01mm vaø phaïm vi ño laø 10mm. Coù loaïi so keá coù ñoä chính xaùc 0,001mm vaø phaïm vi ño laø 3mm. Maët soá chính coù ñöôøng kính lôùn vaø laøm vieäc vôùi kim lôùn, khoaûng caùch moãi vaïch cuûa maët soá chính laø 0,01mm hoaëc 0,001mm. Maët soá phuï coù ñöôøng kính nhoû vaø laøm vieäc vôùi kim nhoû, khoaûng caùch moãi vaïch laø 1mm hoaëc 0,1mm. Khi kim lôùn quay moät voøng thì kim nhoû thöïc hieän ñuùng moät vaïch. Moät soá so keá ñöôïc cheá taïo ñaëc bieät mang tính chaát chuyeân duøng nhö so keá chuyeân ñeå ño chieàu saâu… 20
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=42

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2