TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
-----------------------------
Đồng chủ biên:
TS. Đặng Quang Trung - ThS. Đỗ Thị Ngọc Bích
GIÁO TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
VỚI NGƯỜI ĐỒNG TÍNH, SONG TÍNH VÀ
CHUYỂN GIỚI
NĂM 2025
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
-----------------------------
Đồng chủ biên:
TS. Đặng Quang Trung - ThS. Đỗ Thị Ngọc Bích
Thành viên:
PGS.TS. Nguyễn Trung Hải - ThS. Nguyễn Thị Kim Dung
GIÁO TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
VỚI NGƯỜI ĐỒNG TÍNH, SONG TÍNH VÀ
CHUYỂN GIỚI
NĂM 2025
3
MỤC LỤC
MỤC LỤC ....................................................................................................................... 3
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................. 6
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................................... 8
CHƯƠNG 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGƯỜI ĐỒNG TÍNH, SONG TÍNH,
CHUYỂN GIỚI ............................................................................................................... 9
1.1. Một số khái niệm cơ bản về người đồng tính, song tính, chuyển giới ................. 9
1.1.1. Giới tính, Giới và Tính dục .................................................................................. 9
1.1.2. Đa dạng tính dục ................................................................................................. 10
1.1.3. Đồng tính, song tính và chuyển giới ................................................................... 16
1.1.4. Phân biệt xu hướng tính dục, bản dạng giới, thể hiện giới, các đặc điểm giới tính
và đồng tính, song tính và chuyển giới .......................................................................... 18
1.1.5. Các khái niệm khác liên quan ............................................................................. 19
1.2. Đặc điểm của người đồng tính, song tính, chuyển giới ...................................... 20
1.2.1. Tính dễ bị tổn thương của người đồng tính, song tính và chuyển giới .............. 20
1.2.2. Quá trình công khai ............................................................................................ 22
1.2.3. Bức bối giới ........................................................................................................ 23
1.2.4. Những hiểu lầm về người đồng tính, song tính và chuyển giới ......................... 25
1.2.5. Đại từ nhân xưng ................................................................................................ 28
1.3. Khó khăn và nhu cầu của người đồng tính, song tính, chuyển giới ................... 29
1.3.1. Các khó khăn chính ............................................................................................ 29
1.3.2. Các nhu cầu chính của người đồng tính, song tính, chuyển giới........................ 35
1.4. Lịch sử và các phong trào bảo vệ quyền của người đồng tính, song tính, chuyển
giới.................................................................................................................................39
1.4.1. Trên thế giới ....................................................................................................... 39
1.4.2. Ở Việt Nam ......................................................................................................... 40
1.4.3. Những cột mốc ghi nhớ ....................................................................................... 44
1.5. Hệ thống pháp luật, chính sách liên quan đến quyền của người đồng tính, song
tính, chuyển giới ............................................................................................................ 46
1.5.1. Pháp luật quốc tế ................................................................................................. 46
1.5.2. Pháp luật Việt Nam ............................................................................................. 48
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1 .................................................................................. 60
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 1 ........................................................................ 60
CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI ĐỒNG TÍNH,
SONG TÍNH, CHUYỂN GIỚI ...................................................................................... 64
4
2.1. Khái niệm, mục đích, ý nghĩa của công tác xã hội với người đồng tính, song tính,
chuyển giới .................................................................................................................... 64
2.1.1 Khái niệm công tác xã hội với người đồng tính, song tính, chuyển giới ............. 64
2.1.2 Mục đích, ý nghĩa của công tác xã hội với người đồng tính, song tính, chuyển
giới.................................................................................................................................66
2.2. Các dịch vụ công tác xã hội với người đồng tính, song tính, chuyển giới ............. 66
2.2.1 Quy định về dịch vụ công tác xã hội .................................................................... 67
2.2.2 Các dịch vụ công tác xã hội .................................................................................. 69
2.3. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong trợ giúp người đồng tính, song tính,
chuyển giới .................................................................................................................... 80
2.3.1 Vai trò là người tham vấn ..................................................................................... 80
2.3.2 Vai trò người giáo dục .......................................................................................... 82
2.3.3 Vai trò người kết nối............................................................................................. 84
2.3.4 Vai trò biện hộ ...................................................................................................... 86
2.3.5 Vai trò người huy động nguồn lực ....................................................................... 88
2.3.6 Vai trò người quản lý ca ....................................................................................... 90
2.4. Một số lý thuyết ứng dụng trong công tác xã hội với người đồng tính, song tính,
chuyển giới .................................................................................................................... 92
2.4.1 Lý thuyết Nhu cầu ................................................................................................ 92
2.4.2 Lý thuyết hệ thống ................................................................................................ 95
2.4.3 Lý thuyết Trao quyền ........................................................................................... 98
2.4.4 Lý thuyết vai trò xã hội ...................................................................................... 101
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2 ................................................................................ 105
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 2 ...................................................................... 106
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI ............ 108
ĐỒNG TÍNH, SONG TÍNH, CHUYỂN GIỚI ........................................................... 108
3.1. Quản lý trường hợp với người đồng tính, song tính, chuyển giới ........................ 108
3.1.1. Khái niệm Quản lý trường hợp trong công tác xã hội ....................................... 108
3.1.2. Khái niệm quản lý trường hợp với người đồng tính, song tính, chuyển giới .... 109
3.1.3. Quy trình quản lý trường hợp với người đồng tính, song tính, chuyển giới ..... 110
3.1.4. Vai trò của cán bộ quản lý trường hợp .............................................................. 121
3.2. Công tác xã hội nhóm với người đồng tính, song tính, chuyển giới .................... 129
3.2.1. Khái niệm .......................................................................................................... 129
3.2.2. Tiến trình ........................................................................................................... 131
3.2.3. Các kỹ năng và kỹ thuật tác nghiệp ................................................................... 133
3.3. Tham vấn cho người đồng tính, song tính, chuyển giới ....................................... 136
3.3.1. Khái niệm .......................................................................................................... 136
5
3.3.2. Vai trò của hoạt động tham vấn ......................................................................... 137
3.3.3. Nguyên tắc tham vấn ......................................................................................... 138
3.3.4. Quy trình tham vấn ............................................................................................ 142
3.3.5. Một số kỹ năng .................................................................................................. 147
3.4. Truyền thông nâng cao nhận thức, giảm k thị và phân biệt đối xử với người đồng
tính, song tính, chuyển giới ......................................................................................... 159
3.4.1. Khái niệm .......................................................................................................... 159
3.4.2. Vai trò và ý nghĩa của truyền thông trong nâng cao nhận thức, giảm kthị và phân
biệt đối xử với người đồng tính, song tính, chuyển giới ............................................. 160
3.4.3. Nguyên tắc và nội dung truyền thông trong nâng cao nhận thức, giảm k thị và
phân biệt đối xử với người đồng tính, song tính, chuyển giới.................................... 165
3.4.4. Hình thức và kênh truyền thông ........................................................................ 167
3.4.5. Kỹ năng thực hiện truyền thông giảm k thị ..................................................... 171
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3 ................................................................................ 176
TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 3 ...................................................................... 177