i
MỤC LỤC
Trang
TUYÊ N BỐ BẢN QUYỀN .......................................................................................iv
LỜI GIỚI THIỆU ....................................................................................................... v
CHƯƠNG MỞ ĐẦU ................................................................................................... 3
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM, TRIẾT LÝ VÀ CÁ C GIÁ TRỊ TRONG
CÔ NG TÁ C XÃ HỘI ................................................................................................. 5
1. Khái niệm về cô ng tác xã hội .......................................................................... 5
1.1. Khái niệm về cô ng tác xã hội ............................................................... 6
1.2. Phâ n biệt cô ng tác xã hội với hoạt động từ thiện................................ 6
2. Sơ lược lịch sử hình thà nh và phát triển nghề cô ng tác xã hội ................. 10
2.1. Sơ lược lịch sử cô ng tác xã hội trên thế giới. ................................... 10
2.2. Sơ lược lịch sử cô ng tác xã hội ở Việt Nam. .................................... 12
3. Triết lý và giá trị của nghề cô ng tác xã hội ................................................. 14
3.1. Triết lý của nghề cô ng tác xã hội. ...................................................... 14
3.2. Các giá trị của nghề cô ng tác xã hội. ................................................. 15
3.3. Chuẩn mực đạo đức trong cô ng tác xã hội. ....................................... 17
CHƯƠNG 2: MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ CÁ C NGUYÊ N TẮC NGHỀ
NGHIỆP TRONG CÔ NG TÁ C XÃ HỘI ............................................................ 21
1. Mục đích, nhiệm vụ của cô ng tác xã hội ..................................................... 22
1.1. Đối tượng của nghề cô ng tác xã hội. ................................................. 22
1.2. Mục đích của nghề cô ng tác xã hội. .................................................. 23
1.3. Vai trò của nghề cô ng tác xã hội. ...................................................... 24
2. Chức năng của cô ng tác xã hội ..................................................................... 25
2.1. Phò ng ngừa các vấn đề xã hội ........................................................... 25
2.2. Can thiệp giải quyết các vấn đề xã hội .............................................. 26
2.3. Phục hồi chức năng xã hội của con người ......................................... 27
2.4. Phát triển chức năng xã hội của con người ........................................ 27
3. Nguyên tắc nghề nghiệp trong cô ng tác xã hội ........................................... 28
ii
3.1. Chấp nhận đối tượng. ......................................................................... 28
3.2. Đối tượng cùng tham gia giải quyết vấn đề. ..................................... 28
3.3. Dà nh quyền tự quyết cho đối tượng. ................................................. 29
3.4. Cá biệt hó a sự giúp đỡ. ...................................................................... 29
3.5. Giữ bí mật thô ng tin về đối tượng. .................................................... 29
3.6. Tự ý thức về bản thâ n. ....................................................................... 29
3.7. Bảo đảm mối quan hệ nghề nghiệp. .................................................. 30
4. Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghề cô ng tác xã hội .................. 30
4.1. Phương pháp tiếp cận ......................................................................... 30
4.2. Các phương pháp nghề cô ng tác xã hội ............................................. 31
CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG CƠ QUAN, TỔ CHỨC LÀ M CTXH VÀ NHÂ N
VIÊ N XÃ HỘI CHUYÊ N NGHIỆP ...................................................................... 41
1. Các thà nh tố cơ bản trong cô ng tác xã hội ................................................. 41
1.1. Đối tượng của cô ng tác xã hội. .......................................................... 42
1.2. Vấn đề của đối tượng ......................................................................... 42
1.3. Cơ quan xã hội. .................................................................................. 42
1.4. Tiến trình hoạt động. .......................................................................... 43
2. Hệ thống các lĩnh vực hoạt động của cô ng tác xã hội ................................ 44
2.1. Các lĩnh vực hoạt động của cô ng tác xã hội. ..................................... 44
2.2. Các cơ quan, tổ chức là m cô ng tác xã hội. ........................................ 47
3. Nhâ n viên CTXH chuyên nghiệp ................................................................. 50
3.1. Nhâ n viên xã hội. ............................................................................... 50
3.2. Vai trò của nhâ n viên xã hội chuyên nghiệp...................................... 51
TÀ I LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 65
iii
DANH MỤC CÁ C CHỮ VIẾT TẮT
TT
Ký hiệu chữ viết tắt
Chữ viết đầy đủ
1
ASSW
International Association of Schools of Social
Work: Hiệp hội quốc tế tạo các trường đào tạo
cô ng tác xã hội
2
BLĐTBXH
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội
3
BSW
Bachelor of Social Work: Cử nhâ n cô ng tác xã
hội
4
CSWE
Council on Social Work Education: Hội đồng
Giáo dục Cô ng tác xã hội
5
CTXH
Cô ng tác xã hội
6
HIV/AIDS
Human Immunodeficiency/ Acquired
Immunodeficiency Syndrome: Virus gâ y ra hội
chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người
7
LĐTBXH
Lao động - Thương binh và Xã hội
8
UNICEF
United Nations Children’s Fund: Quỹ trẻ em
Liên hiệp quốc
3
NỘI DUNG CỦA MÔ N HỌC
CHƯƠNG MỞ ĐẦU
Mã chương: 610330322-01
ThS Trần Thị Hưởng, ThS Lê Thị Thanh Hò a
GIỚI THIỆU
Môn học Nhập môn CTXH là học phần bắt buộc thuộc khối kiến thức cơ
sở ngành trong chương trình đào tạo ngành, nghề CTXH trình độ cao đẳng. Môn
học được thiết kế nhằm cung cấp những tri thức ban đầu giúp người học hình
thành nền tảng tư duy, thái độ và định hướng nghề nghiệp đúng đắn khi bước
vào lĩnh vực CTXH – một nghề chuyên nghiệp mang đậm giá trị nhân văn và
trách nhiệm xã hội.
Nội dung môn học tập trung làm rõ bản chất, mục tiêu, nguyên tắc và các
giá trị cốt lõi của nghề công tác xã hội; phân biệt rõ ràng giữa CTXH và các hoạt
động từ thiện truyền thống; đồng thời giới thiệu khái quát về lịch sử hình thành
và phát triển nghề CTXH trên thế giới và tại Việt Nam. Thông qua đó, người
học sẽ nhận thức được CTXH không chỉ là hoạt động trợ giúp đơn thuần, mà là
một lĩnh vực nghề nghiệp được đào tạo bài bản, có hệ thống lý luận – phương
pháp – kỹ năng chuyên môn, nhằm hỗ trợ con người phát huy tiềm năng, vượt
qua khó khăn và hòa nhập cộng đồng một cách bền vững.
Bên cạnh các lý thuyết cơ bản, môn học còn giúp người học tiếp cận với
các vấn đề thực tiễn thông qua những tình huống, bài tập và câu hỏi gắn liền với
bối cảnh đời sống xã hội, từ đó rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, làm việc
nhóm, giao tiếp và tự học – những kỹ năng cần thiết cho người hành nghề
CTXH chuyên nghiệp.
Môn học này cũng giới thiệu hệ thống tổ chức, cơ quan và các lĩnh vực
hoạt động CTXH ở Việt Nam, qua đó giúp người học hình dung rõ hơn về môi
trường hành nghề và vai trò của nhân viên xã hội trong hệ thống an sinh xã hội
quốc gia. Đồng thời, môn học khơi dậy cho người học tinh thần trách nhiệm, sự
4
quan tâm tới các nhóm yếu thế trong xã hội và mong muốn góp phần xây dựng
một xã hội công bằng, nhân ái và phát triển bền vững.
Môn học Nhập môn CTXH là bước khởi đầu quan trọng, đặt nền móng
cho toàn bộ quá trình học tập và rèn luyện nghề nghiệp của người học ngà nh
công tác xã hội. Việc tiếp cận môn học này một cách nghiêm túc, chủ động và
sáng tạo sẽ tạo tiền đề vững chắc cho người học phát triển phẩm chất, năng lực
chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp trong tương lai.