1
1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI
------------------------
GIÁO TRÌNH
ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC MẦM NON
(Lưu hành nội bộ dành cho sinh viên hệ Cao đẳng)
Năm 2016
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU...............................................................................................................5
Nhóm tác giả.................................................................................................................5
Chương I.......................................................................................................................6
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ............................................................6
TRONG GIÁO DỤC MẦM NON..............................................................................6
1.1. Một số khái niệm cơ bản...........................................................................................................6
1.1.1. Đo lường.............................................................................................................................6
1.1.2. Đánh giá.............................................................................................................................6
1.1.3. Định giá trị.........................................................................................................................8
1.2. Vị trí và vai trò của đánh giá trong giáo dục mầm non.............................................................8
1.2.1. Đánh giá là một bộ phận quan trọng của quản lý giáo dục và công cụ của các nhà quản
lý giáo dục mầm non....................................................................................................................8
1.2.2. Đánh giá là công cụ hành nghề quan trọng của người giáo viên mầm non......................9
1.2.3. Đối với phụ huynh............................................................................................................10
1.2.4. Đối với trẻ.........................................................................................................................10
1.3. Chức năng của đánh giá trong giáo dục mầm non..................................................................10
1.3.1. Chức năng định hướng.....................................................................................................10
1.3.2. Chức năng kích thích, tạo động lực..................................................................................11
1.3.3. Chức năng sàng lọc, lựa chọn..........................................................................................11
1.3.4. Chức năng cải tiến, dự báo..............................................................................................11
1.4. Những yêu cầu đối với việc đánh giá trong giáo dục mầm non..............................................11
1.4.1. Tính quy chuẩn.................................................................................................................11
1.4.2. Tính khách quan...............................................................................................................12
1.4.3. Tính xác nhận và phát triển..............................................................................................12
1.5. Vai trò của mục tiêu giáo dục đối với đánh giá trong giáo dục mầm non...............................12
1.5.1. Mục tiêu giáo dục và mục tiêu giáo dục mầm non...........................................................12
1.5.2. Vai trò của mục tiêu giáo dục mầm non trong đánh giá..................................................15
1.5.3. Cách xây dựng mục tiêu giáo dục mầm non phục vụ cho đánh giá các hoạt động chăm
sóc và giáo dục trẻ......................................................................................................................15
1.6. Nội dung và phương pháp đánh giá trong giáo dục mầm non................................................19
1.6.1. Những nội dung đánh giá cơ bản trong giáo dục mầm non.............................................19
1.6.2. Một số phương pháp đánh giá trong giáo dục mầm non.................................................19
Chương II...................................................................................................................24
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON............................24
2.1. Một số khái niệm cơ bản.........................................................................................................24
2.1.1. Cơ sở giáo dục mầm non..................................................................................................24
2.1.2. Chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục mầm non...................................................24
2
2.1.3. Đánh giá và kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục mầm non...........................................30
2.2. Nội dung đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục mầm non.........................................................33
2.3. Tổ chức đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục mầm non...........................................................42
2.3.1. Công tác tự đánh giá của trường mầm non.....................................................................42
2.3.2. Quy trình tự đánh giá trường mầm non.............................................................................43
Chương III..................................................................................................................47
ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON.....................................47
3. 1. Các vấn đề chung về đánh giá chương trình giáo dục............................................................47
3.1.1. Một số khái niệm cơ bản về đánh giá chương trình giáo dục mầm non..........................47
3.1.2. Các tiêu chí đánh giá chương trình giáo dục...................................................................49
3.1.3. Các loại đánh giá chương trình giáo dục mầm non.........................................................52
3.1.4. Người đánh giá.................................................................................................................53
3.2. Tổ chức đánh giá chương trình giáo dục mầm non.................................................................54
3.2.1. Hình thức tổ chức đánh giá chương trình giáo dục mầm non.........................................54
3.2.2. Công việc cần tiến hành khi đánh giá chương trình giáo dục mầm non..........................55
Chương IV..................................................................................................................59
ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP..........................................................59
CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN MẦM NON..................................................................59
4.1. Hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non.....................................................................59
4.1.1. Một số khái niệm cơ bản..................................................................................................59
4.1.2. Ý nghĩa của chuẩn nghề nghiệp của giáo viên mầm non.................................................60
4.2. Nội dung và tiêu chí đánh giá hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non......................60
4.2.1. Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên mầm non....................................................................61
4.2.2. Hệ thống minh chứng để xác định mức độ đạt chuẩn của người giáo viên mầm non.....65
4.2.3. Nguồn cung cấp minh chứng phục vụ cho việc đánh giá hoạt động nghề nghiệp của
người giáo viên mầm non...........................................................................................................74
4.3. Hướng dẫn tổ chức đánh giá hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non........................76
4.3.1. Cấu trúc thang điểm của chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non...................................76
4.3.2. Xây dựng minh chứng và xác định số điểm để đánh giá cho từng tiêu chí......................77
4.3.3. Nguồn minh chứng khác...................................................................................................77
4.3.4. Tiêu chuẩn xếp loại các tiêu chí, yêu cầu, lĩnh vực của Chuẩn.....................77
3.3.5. Tiêu chuẩn xếp loại chung cuối năm học.......................................................78
3.3.6. Quy trình đánh giá xếp loại (Bổ sung)............................................................78
3.4. Giới thiệu chuẩn giáo viên mầm non của Mỹ.........................................................................79
Chương V...................................................................................................................91
ĐÁNH GIÁ SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ................................................................91
CỦA TRẺ MẦM NON..............................................................................................91
5.1. Sự phát triển tâm lí của trẻ mầm non......................................................................................91
3
5.2. Ý nghĩa của việc đánh giá sự phát triển tâm lý của trẻ............................................................91
5.2.1. Đối với trẻ mầm non.........................................................................................................92
5.2.2. Đối với giáo viên mầm non..............................................................................................92
5.2.3. Đối với nhà quản lý giáo dục mầm non các cấp..............................................................92
5.2.4. Đối với cha mẹ của trẻ.....................................................................................................93
5.3. Nguyên tắc đánh giá sự phát triển tâm lí trẻ mầm non............................................................93
5.3.1. Đánh giá sự phát triển tâm lý của trẻ trong mối quan hệ, liên hệ...................................93
5.3.2. Đánh giá trẻ trong môi trường gần với môi trường sống của trẻ....................................93
5.3.3. Đánh giá trẻ trong hoạt động...........................................................................................94
5.3.4. Đánh giá trong sự phát triển............................................................................................94
5.4. Nội dung đánh giá sự phát triển của trẻ...................................................................................94
5.4.1. Các mốc phát triển kì vọng cho mỗi giai đoạn lứa tuổi của trẻ.......................................94
5.4.2. Chỉ số đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non.............................................................104
5.4.3. Đánh giá sự sẵn sàng vào lớp Một của trẻ mầm non.....................................................108
5.5. Hình thức đánh giá sự phát triển tâm lý trẻ trong quá trình chăm sóc giáo dục ở trường mầm
non................................................................................................................................................112
5.5.1. Đánh giá sự phát triển tâm lý của trẻ trong các hoạt động hằng ngày.........................112
5.5.2. Đánh giá sự phát triển tâm lý trẻ sau các chủ đề...........................................................113
Chương 6..................................................................................................................115
CÔNG CỤ ĐO LƯỜNG VÀ ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC MẦM NON...115
6.1. Một số vấn đề chung trong thiết kế công cụ..........................................................................115
6.1.1. Công cụ đo lường là gì?.................................................................................................115
6.1.2. Vai trò của bộ công cụ trong đánh giá sự phát triển của trẻ.........................................115
6.2. Quy trình thiết kế công cụ đo lường trong đánh giá trẻ........................................................116
6.3. Thiết kế một số bộ công cụ đánh giá trẻ sau chủ đề..........................................................117
6.3.1. Thiết kế công cụ đo lường và đánh giá nhận thức, kĩ năng, thái độ của trẻ mẫu giáo (5 -
6) tuổi sau khi học xong chủ đề: "Thế giới động vật"..............................................................117
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................138
PHẦN PHỤ LỤC.....................................................................................................140
4
LỜI NÓI ĐẦU
Đánh giá trong giáo dục nói chung, đánh giá trong giáo dục mầm non nói riêng
có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, giúp cho sự phát triển
của trẻ một cách toàn diện nhất. Khi tham gia vào công tác giáo dục mầm non, người
giáo viên mầm non nói chung, nhà quản lý nói riêng cần nhận thức đúng và có những
kiến thức cơ bản về đánh giá trong giáo dục mầm non để tiến hành hoạt động đánh
giá có hiệu quả. Có như vậy mới đáp ứng được việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo mà đặc biệt là đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra
và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan mà Nghị
quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã đề ra.
Tài liệu này đề cập chủ yếu đến những kiến thức cơ bản về đánh giá như: khái
niệm, nguyên tắc, phương pháp và công cụ đánh giá trong giáo dục mầm non, giúp
cho sinh viên sư phạm ngành mầm non có những hiểu biết, những kỹ năng cơ bản về
đánh giá chương trình giáo dục mầm non, đánh giá hoạt động nghề nghiệp của người
giáo viên mầm non, đánh giá sự phát triển của trẻ và đánh giá cơ sở giáo dục mầm
non để vận dụng vào hoạt động đánh giá tại các cơ sở giáo dục mầm non một cách tốt
nhất. Đồng thời giúp cho sinh viên cũng nhận thức một cách đầy đủ về ý nghĩa của
việc đánh giá trong giáo dục mầm non, nó thúc đẩy sự nỗ lực vươn lên của mỗi nhà
trường, mỗi thầy, cô giáo và từng trẻ mầm non để đạt được mục tiêu, nhiệm vụ giáo
dục trong từng giai đoạn cụ thể. Đặc biệt này tài liệu này, chúng tôi quan tâm nhiều
hơn tới việc giúp sinh viên xác định mục tiêu giáo dục ở từng độ tuổi, từng chủ điểm,
chủ đề để thiết kế những công cụ đo lường phù hợp với mục đích đánh giá sự phát
triển tâm lý của trẻ mầm non ở từng khối, lớp, từng thời điểm.
Tài liệu này chúng tôi cấu trúc gồm:
Chương 1: Những vấn đề chung về đánh giá trong giáo dục mầm non
Chương 2: Đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục mầm non
Chương 3: Đánh giá chương trình giáo dục mầm non
Chương 4: Đánh giá hoạt động nghề nghiệp của người giáo viên mầm non
Chương 5: Đánh giá sự phát triển tâm lý của trẻ mầm non
Chương 6: Công cụ đo lường và đánh giá trong giáo dục mầm non
Chúng tôi rất coi trọng việc vận dụng lý thuyết vào thực hành hoạt động đánh
giá trong giáo dục mầm non cho sinh viên vì thế chúng tôi đã cập nhật các hướng dẫn
về đánh giá theo quy định của Bộ giáo dục & Đào tạo đối với bậc học mầm non và
giới thiệu bộ công cụ đo lường và đánh giá nhận thức, kĩ năng, thái độ của trẻ mẫu
giáo (5 - 6) tuổi sau khi học xong chủ đề: "Thế giới động vật" để tham khảo.
Trong quá trình biên soạn tài liệu này chắc chắn không tránh khỏi những thiếu
sót, chúng tôi kính mong nhận được ý kiến đóng góp của cán bộ giảng viên và các em
sinh viên trong các nhà trường để giáo trình này được hoàn thiện hơn.
Nhóm tác giả
5
