
1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐIỀU TRA PHÁT HIỆN DỊCH HẠI
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022

2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

3
LỜI GIỚI THIỆU
Vì hàng hóa nông sản dễ mở đường cho các dịch hại lây lan vào nhiều vùng mới,
các quốc gia tham gia đàm phán về mậu dịch các mặt hàng nông sản này cần có đầy đủ
thông tin về đặc điểm sinh học, phân bố, mức ký chủ cũng như tác hại kinh tế của các
loài dịch hại thực vật.
Khi sức khỏe cây trồng đã trở thành vấn đề lớn thuộc chính sách thương mại, thì
những hiểu biết về công tác bảo vệ thực vật trong các ngành nông, lâm nghiệp của một
quốc gia có những ứng dụng quan trọng khác nữa. Các ứng dụng này bao gồm việc xây
dựng chính sách kiểm dịch chặt chẽ lẫn quá trình quản lý dịch hại đặc hữu.
Vấn đề sức khỏe thực vật tác động nhiều mặt đến xã hội. Vì khi năng suất giảm, thu
nhập nông dân bị ảnh hưởng không ít. Người tiêu dùng có ít lương thực hơn cũng như
không nhiều lương thực để lựa chọn khi mua, hoặc lương thực sẽ có khả năng lưu chứa
tồn dư thuốc hóa học. Hơn nữa, nhiều phương diện xã hội cũng có thể bị tác động khi sâu
bọ, bệnh dịch và cỏ dại xâm nhập vào cộng đồng.
Giáo trình “Điều tra phát hiện dịch hại cây trồng” được soạn thảo nhằm cung cấp
thêm tài liệu về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng cho sinh viên trường
trung cấp cao đẳng chuyên ngành Nông học, Bảo vệ thực vật.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm

4
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền ............................................................................................................ 1
Lời nói đầu .......................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ............................................................................................................... 6
Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................................. 6
Mục tiêu mô đun ................................................................................................................. 6
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 6
Bài 17.01: Phương pháp điều tra phát hiện sâu hại cây trồng ........................................... 1
1. Phương pháp điều tra ...................................................................................................... 1
1.1 Xác định yếu tố điều tra ...................................................................................... 1
1.2 Xác định đối tượng điều tra ................................................................................. 1
1.3 Xác định tuyến điều tra ....................................................................................... 1
1.4 Xác định điểm điều tra ........................................................................................ 1
1.5 Số lượng mẫu điều tra ......................................................................................... 1
1.6 Lập bảng số liệu điều tra đồng ruộng .................................................................. 2
2. Chỉ tiêu điều tra và cách tính toán .................................................................................. 2
2.1 Chỉ tiêu điều tra .................................................................................................... 2
2.2 Phương pháp đo đếm ........................................................................................... 2
2.3 Cách ghi chép kết quả điều tra ............................................................................. 4
2.4 Dự tính, dự báo và báo cáo kết quả ..................................................................... 4
2.5 Các phương pháp điều tra, dự tính dự báo gián tiếp ........................................... 5
3. Phương pháp điều tra một số sâu hại chủ yếu ................................................................ 6
3.1 Phương pháp điều tra nhóm sâu hại thân lúa (sâu đục thân, sâu năn, ruồi đục lá
non…) ........................................................................................................................... 6
3.2 Phương pháp điều tra nhóm rầy hại thân lúa (rầy nâu, rầy lưng trắng, rầy
xám…) ........................................................................................................................... 8
3.3 Phương pháp điều tra nhóm sâu hại lá lúa, bông lúa (sâu cuốn lá, sâu cắn giộ,
sâu phao, sâu keo, sâu gai, châu chấu…) ......................................................................... 9
3.4 Phương pháp điều tra nhóm chích hút hại rau (rầy mền, rệp trắng, nhện, bọ
trĩ....) ......................................................................................................................... 11

5
3.5 Phương pháp điều tra nhóm sâu hại rau (sâu xanh, sâu khoang...) ..................... 12
3.6 Phương pháp điều tra nhóm sâu hại thân cà phê (sâu đục thân mình hồng, mình
trắng...) .......................................................................................................................... 13
3.7 Phương pháp điều tra nhóm rệp hại cà phê (rệp sáp, rệp vẩy nâu, rệp vẩy
xanh...) .......................................................................................................................... 14
4. Thực hành: Điều tra thành phần sâu hại trên đồng ruộng .............................................. 23
Nội dung ôn tập bài 17.01 .................................................................................................. 25
Bài 17.02: Phương pháp điều tra phát hiện bệnh hại cây trồng ........................................ 26
1. Phương pháp điều tra ................................................................................................... 26
1.1 Xác định yếu tố điều tra ..................................................................................... 26
1.2 Thời gian điều tra ............................................................................................... 26
1.3 Diện tích trong khu vực điều tra ........................................................................ 26
1.4 Xác định điểm điều tra ....................................................................................... 26
1.5 Mẫu điều tra ....................................................................................................... 26
1.6 Chỉ tiêu điều tra .................................................................................................. 27
2. Các chỉ tiêu theo dõi và tính toán ................................................................................. 27
2.1 Tỷ lệ, chỉ số ........................................................................................................ 27
2.2 Diện tích nhiễm ................................................................................................... 27
2.3 Bảng phân cấp bệnh ........................................................................................... 27
2.4 Lập bảng số liệu điều tra đồng ruộng.................................................................. 29
2.5 Dự tính, dự báo .................................................................................................. 29
2.6 Viết báo cáo kết quả ............................................................................................ 29
3. Phương pháp điều tra một số bệnh hại chủ yếu ............................................................. 30
3.1 Phương pháp điều tra nhóm bệnh hại lá lúa (đạo ôn lá, bạc lá, đốm sọc…) ...... 30
3.2 Phương pháp điều tra nhóm bệnh hại bông và hạt lúa (đạo ôn cổ bông, bệnh hoa
cúc, bệnh than đen, bệnh thối hạt vi khuẩn, lem lộp hạt…) .............................................. 31
3.3 Phương pháp điều tra nhóm bệnh hại toàn thân lúa (bệnh khô vằn, bệnh thối
thân, bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá…) ................................................................................... 32
3.4 Phương pháp điều tra nhóm bệnh hại rau (vi khuẩn, mốc sương, gĩ sắt, lở cổ
rễ...) .............................................................................................................................. 34
3.5 Phương pháp điều tra nhóm bệnh hại lá cà phê (gĩ sắt, thán thư...) .................... 35

