ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: QUẢN LÝ DỊCH HẠI TỔNG HỢP (IPM)
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI NÓI ĐẦU
Trong quá trình sản xuất nông nghiệp, người nông dân thường gặp rất nhiều trở
ngại, một trong số đó là sự phá hại mùa màng của các loại dịch hại như côn trùng, bệnh
hại, cỏ dại, ốc bươu vàng…. Do vậy để bảo vệ mùa màng đảm bảo năng suất chất lượng,
ổn định sản xuất thì biện pháp phòng trừ các loại dịch hại là việc làm hết sức thiết yếu đối
với người nông dân.
Hiện nay có rất nhiều biện pháp phòng trừ dịch hại đã được áp dụng để bảo vệ cây
trồng trước sự tấn công của các loài dịch hại và biện pháp sử dụng thuốc hóa học là thông
thường hơn cả. Mặc dù biện pháp hóa học hiệu quả cao trong phòng trừ nhiều loài dịch
hại nhưng nó cũng có những mặt tiêu cực, đó là gây ô nhiễm môi trường, dư lượng thuốc
bảo vệ thực vật trên nông sản, tiêu diệt thiên địch, gây mất cân bằng sinh thái, hiện tượng
kháng thuốc và tái bùng phát mạnh hơn của các loài dịch hại, ….
Trước hiện trạng đó các nhà bảo vệ thực vật phải nghiên cứu tìm ra được những
biện pháp phòng trừ dịch hại vừa hiệu quả quản lý dịch hại nhưng đồng thời khắc phục
được những nhược điểm của biện pháp hóa học, do đó biện pháp “quản lý dịch hại tổng
hợp” đã ra đời để đáp ứng những yêu cầu đó.
Mô đun Quản lý dịch hại tổng hợp là một mô đun chuyên môn nghề quan trọng
của chương trình đào tạo nghề Bảo vệ thực vật. Mô đun dịch hại cây trồng cung cấp
những kiến thức cơ bản về triệu chứng, đặc điểm sinh học, phát sinh, phát triển gây hại
của các loài dịch hại chủ yếu làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cây trồng, mối liên quan
giữa các biện pháp quản lý dịch hại và dịch hại cây trồng. Trên cơ sở đó đi vào nhận biết,
chẩn đoán các loài dịch hại, áp dụng thành thạo các biện pháp quản lý dịch hại trong việc
hạn chế sự phát triển của dịch hại. Từ đó vận dụng được vào điều kiện cụ thể lựa chọn và
phối hợp các biện pháp phòng trừ tổng hợp đối với từng đối tượng dịch hại. Xuất phát từ
mục tiêu đào tạo và vị trí mô đun, trong quá trình biên soạn giáo trình tác giả đã cố gắng
trình bày ngắn gọn để người học tiếp thu tốt hơn.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm
3
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền............................................................................................................. 1
Lời nói đầu ........................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................................ 5
Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................................. 5
Mục tiêu mô đun .................................................................................................................. 5
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 6
Bài 18.01: Dịch hại cây trồng ............................................................................................. 7
1. Sâu hại cây trồng ............................................................................................................. 7
1.1 Khái niệm .............................................................................................................. 7
1.2 Tác hại của sâu hại cây trồng ............................................................................... 7
1.3 Phân nhóm sâu hại – Biện pháp phòng trừ ........................................................... 8
2. Bệnh hại cây trồng ........................................................................................................ 20
2.1 Khái niệm ............................................................................................................ 20
2.2 Tác hại của bệnh hại trong trồng trọt ................................................................. 21
2.3 Triệu chứng – dấu hiệu bệnh cây ........................................................................ 22
2.4 Chẩn đoán bệnh cây ........................................................................................... 23
2.5 Phân nhóm bệnh cây– Biện pháp phòng trừ ....................................................... 23
3. Cỏ hại cây trồng ............................................................................................................ 33
3.1 Khái niệm chung ................................................................................................. 33
3.2 Tác hại của cỏ dại ............................................................................................... 33
3.3 Phân loại cỏ dại ................................................................................................... 35
3.4 Các biện pháp quản lý ........................................................................................ 36
4. Sinh vật khác hại cây trồng ........................................................................................... 36
4.1 Nhện hại cây trồng .............................................................................................. 36
4.2 Chuột hại cây trồng ............................................................................................. 37
4.3 Các loại ốc hại cây trồng ..................................................................................... 38
5. Thực hành: Nhận dạng các loài sâu hại và bệnh hại chính trên đồng ruộng ................. 40
Nội dung ôn tập bài học ..................................................................................................... 41
Bài 18.02: Các biện pháp được áp dụng trong quản lý dịch hại tổng hợp ......................... 42
1. Sử dụng các biện pháp canh tác .................................................................................... 42