BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP. HỒ CHÍ MINH
Tác giả (Chủ biên): ThS. Ngyễn Thị Hồng Thu
và đồng tác giả: ThS. Chu Thị Huệ
HÀNG HOÁ VẬN TẢI
(Lưu hành nội bộ)
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021
Tác giả (Chủ biên): ThS. Nguyễn Thị Hồng Thu
và đồng tác giả: ThS. Chu Thị Huệ
BÀI GIẢNG
HÀNG HOÁ VẬN TẢI
(Tài liệu dùng cho hệ
chính quy)
THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021
2
Trang tên TLGD
LỜI NÓI ĐẦU
Hàng hoá vận tải là một trong những môn học chuyên môn quan trọng của
ngành Kinh tế vận tải biển. Thông qua môn học, sinh viên sẽ tiếp cận được những kiến
thức liên quan đến hàng hoá vận tải, các phương pháp và yêu cầu vận chuyển, xếp dỡ
và bảo quản các loại hàng hoá thường gặp trong vận tải.
Môn học cũng giúp sinh viên hiểu được những khái niệm, đặc điểm, tính chất
cơ bản của từng loại hàng hóa trong vận tải, phân loại bao bì, hiểu rõ các ký mã hiệu
trên bao bì. Hiểu rõ yêu cầu của việc xếp dỡ, vận chuyển và bảo quản hàng hóa trong
quá trình vận tải.
Ngoài ra sinh viên có thể tính được khối lượng hàng hóa chuyên chở, lựa chọn
được phương pháp kỹ thuật chất xếp, vận chuyển và bảo quản hàng hóa. Tạo nền tảng
kiến thức bổ sung cho một số môn học chuyên ngành như khai thác cảng, thương mại
hàng hải, tổ chức quản lý đội tàu…
Cuốn bài giảng bao gồm 4 chương:
Chương 1. Những vấn đề cơ bản của hàng hoá trong vận tải
Chương 2. Các thông số của hàng hoá
Chương 3. Kỹ thuật chất xếp, bảo quản và vận chuyển hàng bách hoá và hàng
rời
Chương 4. Kỹ thuật chất xếp, bảo quản và vận chuyển hàng Container và hàng
đặc biệt
Hy vọng cuốn bài giảng này sẽ giúp cho sinh viên ngành Kinh tế vận tải biển
có thêm một tài liệu để học tập và đây cũng là tài liệu giúp ích cho các sinh viên quan
tâm đến lĩnh vực này.
Mặc dù tác giả đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn nhưng chắc
chắn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong nhận được sự góp ý của
Quý Thầy, Cô và các bạn đồng nghiệp cho cuốn bài giảng để có thể sửa chữa, bổ sung
hoàn chỉnh hơn, đáp ứng được yêu cầu của môn học.
Tác giả biên soạn: ThS. Nguyễn Thị Hồng Thu
ThS. Chu Thị Huệ
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU...............................................................................................................1
MỤC LỤC.....................................................................................................................2
DANH MỤC BẢNG.....................................................................................................6
DANH MỤC HÌNH.......................................................................................................7
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HÀNG HOÁ TRONG VẬN TẢI...........9
1.1. Khái niệm và đặc tính vận tải của hàng hóa.......................................................9
1.1.1.Khái niệm hàng hóa trong quá trình vận tải:................................................9
1.1.2. Đặc tính vận tải của hàng hóa:....................................................................9
1.2. Phân loại hàng hóa.............................................................................................9
1.2.1 Phân loại theo tính chất lý hóa của hàng......................................................9
1.2.2 Phân loại theo phương pháp vận tải...........................................................10
1.3. Bao bì và đóng gói hàng hóa............................................................................11
1.3.1. Bao bì hàng hóa:........................................................................................11
1.3.2. Bao bì vận chuyển:....................................................................................16
1.3.3.Bao bì tiêu thụ............................................................................................20
1.4. Ký mã hiệu hàng hóa........................................................................................22
1.4.1. Khái niệm:.................................................................................................22
1.4.2. Phân loại:..................................................................................................22
1.4.3. Mã vạch của hàng hóa (barcode)...............................................................23
1.5. Lượng giảm tự nhiên và tổn thất hàng hóa.......................................................36
1.5.1. Lượng giảm tự nhiên:................................................................................36
1.5.2. Tổn thất hàng hóa......................................................................................37
1.5.3. Các dạng và nguyên nhân hư hỏng, thiếu hụt hàng hóa, biện pháp phòng
ngừa....................................................................................................................37
1.6. Các phương pháp kiểm định hàng hóa..............................................................40
1.6.1. Vai trò và các loại hình giám định.............................................................41
1.6.2. Các phương pháp giám định......................................................................42
1.7. Ảnh hưởng của điều kiện bên ngoài tới quá trình vận chuyển. Biện pháp cải tạo
môi trường...............................................................................................................43
4
1.7.1. Ảnh hưởng khí hậu và hầm hàng đối với hàng hoá...................................43
1.7.2. Thông gió và nguyên tắc thông gió hầm hàng...........................................46
1.7.3. Độ ẩm cân bằng:........................................................................................50
1.7.4. Xác định các thông số cuả môi trường:.....................................................51
Câu hỏi ôn tập cuối chương.....................................................................................53
Chương 2: CÁC THÔNG SỐ CƠ BẢN CỦA HÀNG HÓA VÀ CÁC NHÂN TỐ BÊN
NGOÀI TÁC ĐỘNG TỚI HÀNG HÓA.....................................................................54
2.1. Hệ thống đơn vị đo lường.................................................................................54
2.2. Xác định thể tích và khối lượng hàng lỏng.......................................................54
2.2.1. Một số khái niệm:......................................................................................54
2.2.2. Xác định thể tích chất lỏng:.......................................................................55
2.2.3. Xác định khối lượng:.................................................................................55
2.3. Xác định thể tích và khối lượng hàng rời và hàng đổ đống..............................55
2.3.1. Một số khái niệm cơ bản:..........................................................................55
2.3.2. Thể tích hàng rời và hàng đổ đống:...........................................................56
2.3.3. Xác định khối lượng:.................................................................................56
2.4. Xác định khối lượng hàng theo mớn nước của tàu...........................................56
2.4.1. Phương đo mớn nước:...............................................................................56
2.4.2. Phương pháp tính toán:.............................................................................56
2.5. Xác định khối lượng hàng bằng phương pháp cân, đếm, nguyên hầm, nguyên
tàu............................................................................................................................57
2.5.1. Phương pháp cân:......................................................................................57
2.5.2. Phương pháp đếm từng bao, từng chiếc....................................................57
2.5.3. Phương pháp giao nhận nguyên hầm, nguyên tàu:....................................57
Câu hỏi ôn tập cuối chương:....................................................................................58
Chương 3. KỸ THUẬT CHẤT XẾP, BẢO QUẢN VÀ VẬN CHUYỂN HÀNG
BÁCH HOÁ VÀ HÀNG RỜI.....................................................................................59
3.1. Hàng thông dụng..............................................................................................59
3.1.1. Phân loại và tính chất hàng thông dụng.....................................................59
3.1.2. Vận chuyển hàng thông dụng....................................................................59
3.1.3. Pallet.........................................................................................................60
5