
BỘ CÔNG NGHIỆP
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM
TRUNG TÂM CÔNG NGHỆ CƠ KHÍ
---XW---
Giáo Trình
KỸ THUẬT AN TOÀN
VÀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG
BS: Nguyễn Văn Nhân
Trần Văn Phúc Ân
TP.Hồ Chí Minh tháng 9/2007
Lưu Hành Nội Bộ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM TT Công Nghệ Cơ Khí
LỜI NÓI ĐẦU
Con người trong quá trình tạo ra của cải vật chất cho xã hội phải tiếp xúc
nhiều với máy, thiết bị, môi trường…Trong điều kiện đó sẽ nảy sinh các tai
nạn lao động.
Không chỉ ở nước ta, tai nạn lao động là vấn đề luôn phát sinh trong quá
trình lao động sản xuất ở mọi nứơc. Năm 1984, tai nạn rò rĩ khí
Metylizoxianat làm thiệt mạng 2500 người. Tai nạn nhà máy điện nguyên tử
Trecnôbưn ở Liên Xô 1989 cho đến nay vẫn tiếp tục ám ảnh. Trong khoảng
10 năm gần đây bình quân hàng năm cả nước ta xảy ra khoảng 2200 vụ tai
nạn lao động chỉ năm 2005 cả nước có 3620 vụ tai nạn lao động làm chết 510
người.
Hiện nay trong công tác đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, người học
sinh khi ra trường bước vào cuộc sống ngoài trình độ chuyên môn sâu cần
phải được trang bị kiến thức nhất định về bảo hộ lao động (BHLĐ). BHLĐ là
bảo vệ sức khỏe cho mọi người, giảm tổn thất cho gia đình và xã hội. BHLĐ
mang tính chất nhân tạo do đó nhà nước đã đưa giáo dục BHLĐ thành môn
học chính thức
Ở trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh đặc biệt là các
ngành cơ khí thì việc học môn kỹ thuật an toàn lao động là quan trọng hàng
đầu.
Nội dung cuốn sách được bao gồm các phần:
- Các khái niệm cơ bản về kỹ thuật an toàn và BHLĐ
- Luật pháp chính sách BHLĐ
- Kỹ thuật vệ sinh lao động
- Khái niệm chung về các yều tố nguy hiểm
- Kỹ thuật an toàn điện
- An toàn các máy
- An toàn các thiết bị nâng hạ
- An toàn các thiết bị chịu áp lực
- An toàn phòng chống cháy nổ
- Bảo hộ lao động trong doanh nghiệp
Giáo Trình: Kỹ Thuật An Toàn Và Bảo Hộ Lao Động 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM TT Công Nghệ Cơ Khí
Cuốn giáo trình này dùng chủ yếu học sinh ngành cơ khí. Các em học sinh
nên xem trước giáo viên giải thích, nên các tình huống, thảo luận, và học cần
học thuộc các nội dung cơ bản
Rất mong sự gốp ý chân thành của các thầy cô, các em học sinh để tạo
điều kiện cho nội dung cuốn sách những lần sau tốt hơn .
Giáo Trình: Kỹ Thuật An Toàn Và Bảo Hộ Lao Động 2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM TT Công Nghệ Cơ Khí
MỤC LỤC
Phần mở đầu ................................................................................................. 1
Mục lục .......................................................................................................... 3
PHẦN I: Nhập môn về khoa học kỹ thuật BHLĐ
Chương 1: Các khái niệm cơ bản về bảo hộ và an toàn lao động
1.1 Các khái niệm cơ bản ........................................................................... 6
1.2 Mục đích – ý nghĩa –Tính chất của công tác bảo hộ lao động ............ 7
1.3 Nội dung cơ bản của công tác BHLĐ ................................................ 10
Chương 2: Luật pháp, chế độ, chính sách Bảo hộ lao động
2.1 Những quan điểm cơ bản của nhà nước về công tác BHLĐ ................ 13
2.2 Hệ thống văn bản pháp luật về BHLĐ ............................................... 14
2.3 Quản lý nhà nước về BHLĐ ............................................................... 18
2.4 Khen thưởng và xử phạt về BHLĐ .................................................... 23
PHẦN II: Vệ sinh lao động
Chương 3: Kỹ thuật vệ sinh lao động
3.1 Những vấn đề chung .......................................................................... 25
3.2 Vi khí hậu trong sản xuất ................................................................... 29
3.3 Tiếng ồn và rung động trong sản xuất ............................................... 34
3.4 Phòng chống bụi trong sản xuất ......................................................... 42
3.5 Thông gió trong công nghiệp ............................................................. 46
PHẦN III: Kỹ thuật an toàn
Chương 4: Khái niệm chung về các yếu tố nguy hiểm
và biện pháp phòng ngừa
4.1 Các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương trong SX và Phân loại ....... 53
4.2 Các biện pháp và phương tiện kỹ thuật an toàn cơ bản ..................... 55
Chương 5: Kỹ thuật an toàn điện
5.1 Khái niệm cơ bản về an toàn điện ...................................................... 63
5.2 Xử lý và cấp cứu người bị điện giật ................................................... 75
Giáo Trình: Kỹ Thuật An Toàn Và Bảo Hộ Lao Động 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM TT Công Nghệ Cơ Khí
5.3 Các biện pháp an toàn điện trong nhân dân ....................................... 77
5.4 Các biện pháp an toàn điện trong nhà ................................................ 78
Chương 6: An toàn các máy trong ngành cơ khí
6.1 Những vấn đề kỹ thuật an toàn các máy trong nghành cơ khí ........... 80
6.2. An toàn khi sử dụng các máy công cụ .............................................. 81
Chương 7: An toàn nghề nguội ................................................................. 86
Chương 8: An toàn thiết bị nâng hạ
8.1 Khái niệm cơ bản ............................................................................... 87
8.2 Các thông số cơ bản của thiết bị nâng ............................................... 87
8.3 Độ ổn của thiết bị nâng ...................................................................... 88
8.4 Những sự cố, tai nạn thường xảy ra của thiết bị nâng ....................... 89
8.5 Các biện pháp kỹ thuật an toàn .......................................................... 90
Chương 9: Kỹ thuật an toàn đối với thiết bị chịu áp lực
9.1. Thiết bị chịu áp lực ............................................................................ 98
9.2 Những yếu tố nguy hiểm đặc trưng của thiết bị chịu áp lực .............. 98
9.3 Nguyên nhân gây sự cố của thiết bị chịu áp lực và biện pháp phòng
ngừa .................................................................................................. 100
9.4 Những yêu cầu về an toàn đối với thiết bị chịu áp lực .................... 103
Chương 10: Phòng chống cháy nổ
10.1 Ý nghĩa, vai trò của quá trình cháy và đề phòng cháy nổ .............. 107
10.2 Những kiến thức cơ bản về cháy nổ ............................................... 108
10.3 Các biện pháp, nguyên lý và phương pháp PCCN ở các XN ........ 116
10.4 Nguyên lý phòng, chống, cháy nổ ................................................. 117
10.5 Các phương tiện chữa cháy ............................................................ 119
10.6 Nội qui phòng cháy và chữa cháy .................................................. 125
PHẦN IV: Bảo hộ lao động trong doanh nghiệp
Chương 11: Hoạt động bảo hộ lao động trong doanh nghiệp
11.1 Bộ máy tổ chức quản lý công tác BHLĐ trong doanh nghiệp ....... 127
Giáo Trình: Kỹ Thuật An Toàn Và Bảo Hộ Lao Động 4

