TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
CHỦ BIÊN:
TH.S ĐỖ THỊ BÍCH HỒNG
TÀI CHÍNH
DOANH GHIỆP
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
CHỦ BIÊN:
TH.S ĐỖ THỊ BÍCH HỒNG
TÀI CHÍNH
DOANH GHIỆP
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
4
LỜI NÓI ĐẦU
Cạnh tranh là bản chất vốn có của nền kinh tế thị trường. Kinh tế thị trường càng
phát triển, cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nền kinh tế Việt Nam ngày càng hòa nhập vào
nền kinh tế thế giới. Các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội song
cũng không ít những thách thức. Để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp,
giúp doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển bền vững trong nền kinh tế thhị trường, các
doanh nghiệp cấn phải nổ lực không ngừng, phát huy nội lực, biết tận dụng những cơ hội
và tiềm năng sẳn có của đơn vị, đồng thời phải có những giải pháp và hướng đi đúng.
Trong nền kinh tế thị trường, quan hệ kinh tế đến đâu thì sự tác động chi phối của
tài chính vươn ra đến đó. Trong hoạt động kinh doanh, mỗi doanh nghiệp phải xử lý hàng
loạt các vấn đề về tài chính như là: nên đầu tư vốn vào đâu, số lượng bao nhiêu, vấn đề
huy động vốn, quản lý vốn, sử dụng vốn, về sự tồn tại và phát triển vốn, về các khoản vay
nợ và trả nợ như thế nào, về vấn đề phân phối doanh thu và lợi nhuận như thế nào...
Tài chính doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng trong quá trình vận hành và phát
triển của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần phải có một chiến lược chính phù hợp
nhằm giải quyết các vấn đề tài chính để mang lại hiệu quả cao cho doanh nghiệp.
Với mục đích cung cấp những kiến thức cơ bản về tài chính doanh nghiệp, đáp
ứng yêu cầu của sinh viên trong lĩnh vực học tập, nghiên cứu. Tác giả đã biên soạn và
cho ra cuốn “GIÁO TRÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP”.
Trên cơ sở tiếp thu, thừa kế những kiến thức quản lý tài chính cũng như kinh
nghiệp giảng dạy qua nhiều năm, cuốn sách này đã trình bày những vấn đề đi từ đơn giản
đển phức tạp nhằm hệ thống những vấn đề trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp bao
gồm thời giá tiền tệ, quản lý vốn lưu động, quản lý vốn cố định, các khoản đầu tư tài
chính ngắn hạn, dài hạn, phân tích hòa vốn, phân tích lợi nhuận, phân tích những tác
động của các đòn bẩy, đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và những rủi ro
doanh nghiệp thường gặp phải khi đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tài chính doanh nghiệp luôn là lĩnh vực khó khăn và phức tạp, nên dù tác giả đã
rất cố gắng nhưng chắc chắn cuốn giáo trình không trách khỏi những thiếu sót, tác giả rất
mong nhận được sự đóng góp chân thành từ các bạn đọc.
Tác giả giáo trình nội bộ
Thạc Sỹ Đỗ Thị Bích Hồng
5
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................................................... 4
MỤC LỤC ........................................................................................................................................... 5
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................................... 9
CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ........................ 10
1.1. BẢN CHẤT CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ........................................................... 10
1.1.1. Quan hệ với Nhà Nước ................................................................................................. 10
1.1.2. Quan hệ với thị trường ................................................................................................. 11
1.1.3. Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: ............................................................................ 11
1.2. CHỨC NĂNG CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ....................................................... 12
1.2.1. Tổ chức vốn và luân chuyển vốn: ................................................................................ 12
1.2.2. Phân phối thu nhập bằng tiền ....................................................................................... 12
1.2.3. Giám đốc tài chính ....................................................................................................... 13
1.3. VỊ TRÍ CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP .................................................................... 14
1.4. VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ............................................................... 14
1.5. MỤC TIÊU CỦA TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ............................................................ 14
1.6. TỔ CHỨC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ....................................................................... 15
1.6.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến tài chính doanh nghiệp ................................................ 15
1.6.2. Đặc điểm kinh doanh của ngành: ................................................................................. 15
1.6.3. Chính sách Nhà Nước: ................................................................................................. 16
1.6.4. Hệ thống tài chính: ....................................................................................................... 16
1.7. NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ............................................ 17
1.7.1. Tôn trọng pháp luật: ..................................................................................................... 17
1.7.2. Quản lí có kế hoạch: ..................................................................................................... 17
1.7.3. Hoạt động có hiệu quả: ................................................................................................. 17
1.8. CÔNG TÁC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP: ................................................................... 17
1.8.1. Lập kế hoạch tài chính của doanh nghiệp: ................................................................... 17
1.8.2. Quản lý và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tài chính: ............................................... 18
1.8.3. Phân tích hoạt động kinh tế tài chính: .......................................................................... 18
1.9. TỔ CHỨC BỘ MÁY TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ...................................................... 19
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG I........................................................................................... 19
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG I ................................................................................................... 20
HOẠT ĐỘNG LÀM VIỆC NHÓM CHƯƠNG I .......................................................................... 20
BÀI ĐỌC THÊM CHƯƠNG I ....................................................................................................... 20
TỔ CHỨC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA MỘT SỐ LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP ............ 20
CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP ................................................................ 23
CHƯƠNG II. THỜI GIÁ TIỀN TỆ ............................................................................................... 26
2.1. LÃI SUẤT ........................................................................................................................... 26
2.1.1. Lãi ................................................................................................................................. 26
2.1.2. Lãi suất ......................................................................................................................... 27
2.2. CHUỖI TIỀN TỆ: ............................................................................................................... 31
2.2.1. Khái niệm: .................................................................................................................... 31
2.2.2. Phân loại: ...................................................................................................................... 32
2.2.3. Sơ đồ chuỗi tiền tệ ........................................................................................................ 32
2.3. GIÁ TRỊ TƯƠNG LAI CỦA TIỀN TỆ: ............................................................................. 32
2.3.1. Giá trị tương lai của 1 số tiền: ...................................................................................... 32
2.3.2. Giá trị tương lai của 1 chuỗi tiền: ................................................................................. 33
2.4. HIỆN GIÁ CỦA TIỀN TỆ: ................................................................................................. 36
2.4.1. Hiện giá của 1 số tiền: .................................................................................................. 36
2.4.2. Hiện giá của 1 chuỗi tiền: ............................................................................................. 36
6
2.5. ỨNG DỤNG CỦA THỜI GIÁ TIỀN TỆ ............................................................................ 37
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG II ......................................................................................... 39
BÀI TẬP ỨNG DỤNG TẠI LỚP CHƯƠNG II ............................................................................ 40
BÀI TẬP ỨNG DỤNG VỀ NHÀ CHƯƠNG II ............................................................................ 41
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG II .................................................................................................. 43
CHƯƠNG III. QUẢN LÝ VỐN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP ................................... 44
3.1. TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ VỐN CỐ ĐỊNH .......................................................................... 44
3.1.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 44
3.1.2. Đặc điểm cơ bản của tài sản cố định ............................................................................ 44
3.1.3. Phân loại tài sản cố định ............................................................................................... 44
3.2. XÁC ĐỊNH NGUYÊN GIÁ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH .............................................................. 47
3.2.1. Xác định nguyên giá tài sản cố định hữu hình ............................................................. 47
3.2.2. Xác định nguyên giá tài sản cố định vô hình ............................................................... 50
3.2.3. Nguyên giá tài sản cố định hữu hình thuê tài chính ..................................................... 53
3.3. KHẤU HAO TÀI SẢN CỐ ĐỊNH .............................................................................. 53
3.3.1. Khái niệm hao mòn tài sản cố định .............................................................................. 53
3.3.2. Phân loại hao mòn TSCĐ: ............................................................................................ 54
3.3.3. Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định................................................................. 54
3.3.4. Các phương pháp trích khấu hao tài sản cố định .......................................................... 55
3.3.5. Tỷ lệ khấu hao bình quân trong doanh nghiệp: ............................................................ 61
3.3.6. Kế hoạch khấu hao tài sản cố định: .............................................................................. 62
3.4. MỘT SỐ CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ
VỐN CỐ ĐỊNH: ............................................................................................................................. 67
3.4.1. Hiệu suất sử dụng tài sản cố định ................................................................................. 67
3.4.2. Hiệu suất sử dụng vốn cố định ..................................................................................... 67
3.4.3. Hệ số hao mòn tài sản cố định: .................................................................................... 67
3.4.4. Hiệu quả sử dụng tài sản cố định ................................................................................. 67
3.4.5. Hiệu quả sử dụng vốn cố định ...................................................................................... 67
BÀI TẬP ỨNG DỤNG TẠI LỚP CHƯƠNG III .......................................................................... 67
BÀI TẬP ỨNG DỤNG VỀ NHÀ CHƯƠNG III ........................................................................... 71
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG III ................................................................................................. 73
BÀI ĐỌC THAM KHẢO CHƯƠNG III ....................................................................................... 74
CHƯƠNG IV. QUẢN LÝ VỐN LƯU ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP ............................... 77
4.1. KHÁI NIỆM - PHÂN LOẠI - CHU CHUYỂN - HIỆU SUẤT LUÂN CHUYỂN VỐN
LƯU ĐỘNG ................................................................................................................................... 77
4.1.1. Khái niệm về vốn lưu động: ......................................................................................... 77
4.1.2. Phân loại vốn lưu động:................................................................................................ 78
4.1.3. Chu chuyển vốn lưu động: ........................................................................................... 78
4.1.4. Hiệu suất luân chuyển vốn lưu động: ........................................................................... 78
4.2. QUẢN LÝ VỐN LƯU ĐỘNG: ........................................................................................... 79
4.3. QUẢN LÝ VỐN BẰNG TIỀN: .......................................................................................... 79
4.3.1. Lập kế hoạch vốn bằng tiền: ........................................................................................ 79
4.3.2. Xây dựng mô hình quản lý vốn bằng tiền .................................................................... 81
4.4. QUẢN LÝ CÁC KHOẢN PHẢI THU: ....................................................................... 83
4.5. QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO ............................................................................................ 87
4.5.1. Khái niệm, vai trò, nhân tố ảnh hưởng đến hàng tồn kho: ........................................... 87
4.5.2. Các chi phí liên quan quản lý hàng tồn kho: ................................................................ 88
4.5.3. Mô hình quản lý hàng tồn kho hiệu quả EOQ: ............................................................ 89
4.5.4. Phương pháp JIT (Just In Time):.................................................................................. 93
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG IV ........................................................................................ 94
BÀI TẬP ỨNG DỤNG TẠI LỚP CHƯƠNG IV .......................................................................... 94
BÀI TẬP ỨNG DỤNG VỀ NHÀ CHƯƠNG IV .......................................................................... 96