UBND TỈNH LÂM ĐỒNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐÀ LẠT
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: THUẾ
NGÀNH/NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: …/QĐ-CĐĐL ngày … tháng … năm ……
của Hiệu trưởngTrường Cao đẳng Đà Lạt)
Lâm Đồng, năm 2024
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
LỜI GIỚI THIỆU
Thuế là môn học thuộc khối kiến thức chuyên ngành hoặc bổ trợ chuyên ngành
của hầu hết các ngành kinh tế - tài chính - ngân hàng - kế toán - quản trị kinh doanh…
Từ góc nhìn của người nộp thuế, thuế là một khoản đóng góp bắt buộc gắn liền với
quyền lợi và nghĩa vụ thực thi luật pháp của tổ chức, cá nhân người nộp. Từ góc nhìn
của quản lý nhà nước, thuế vừa là công cụ tạo lập nguồn thu vừa là công cụ quản lý
kinh tế, xã hội. Trong vài thập kỷ gần đây, xu hướng hội tụ và tương đồng của hệ
thống chính sách thuế giữa các quốc gia ngày càng được khẳng định. Việt Nam là một
nước đang phát triển nên cũng không nằm ngoài quy luật chung. Hệ thống chính sách
thuế của Việt Nam đã có những thay đổi căn bản qua các giai đoạn cải cách và ngày
càng tiến gần hơn đến những thông lệ quốc tế. Do đó, việc nắm vững xu hướng,
nguyên lý cơ bản và nội dung cụ thể của hệ thống chính sách thuế của Việt Nam
không chỉ là yêu cầu cần thiết của các cơ quan quản lý mà còn là nhu cầu tất yếu của
các tổ chức, cá nhân người nộp thuế.
Giáo trình Thuế được tổ chức biên soạn bởi các giảng viên thuộc Khoa Kinh tế
Trường Cao đẳng Đà Lạt nhằm mục đích hướng dẫn những nội dung cụ thể của các
Luật Thuế hiện hành ở Việt Nam theo logic khoa học, đồng thời cung cấp các nguyên
lý cơ bản của việc thiết kế hệ thống chính sách thuế theo những thông lệ tốt nhất. Giáo
trình được biên soạn trên cơ sở sưu tập, chọn lọc nội dung các luật thuế, các văn bản
hướng dẫn hiện hành ở Việt Nam, đồng thời kế thừa những tinh hoa kiến thức được đề
cập ở một số sách, giáo trình và những tài liệu nghiên cứu trong nước ở những nội
dung phù hợp.
Nhóm tác giả mong rằng, giáo trình sẽ là nguồn tài liệu học tập và nghiên cứu
thiết thực cho các bạn học sinh sinh viên và những người làm kế toán doanh nghiệp.
Đà Lạt, ngày … tháng … năm 2024
Tham gia biên soạn
1. Trương Công Hào
2. Nguyễn Thị Kim Ngân
3. Phan Thị Nguyệt
2
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU ............................................................................................................ 1
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ....................................................................................... 5
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ ............................................................................... 6
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUẾ ................................................................................. 8
1.1. Sự hình thành và phát triển của thuế ........................................................................ 8
1.1.1. Khái quát về hệ thống chính sách thuế Việt Nam ........................................ 8
1.1.2. Khái quát về tổ chức bộ máy quản lý thu thuế ........................................... 11
1.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế .................................................................... 13
1.2.1. Khái niệm .................................................................................................... 13
1.2.2. Đặc điểm ..................................................................................................... 14
1.2.3. Chức năng ................................................................................................... 15
1.3. Phân loại thuế ......................................................................................................... 16
1.3.1. Phân loại theo đối tượng chịu thuế ............................................................. 16
1.3.2. Phân loại theo phương thức đánh thuế ....................................................... 17
1.3.3. Phân loại theo phạm vi thẩm quyền ban hành thuế: Thuế Trung ương và
thuế địa phương .................................................................................................... 18
1.4. Các yếu tố cơ bản cấu thành nên sắc thuế .............................................................. 18
1.4.1. Tên gọi ........................................................................................................ 18
1.4.2. Người nộp thuế ........................................................................................... 18
1.4.3. Cơ sở thuế ................................................................................................... 19
1.4.4. Mức thuế ..................................................................................................... 19
1.4.5. Ưu đãi thuế .................................................................................................. 20
1.4.6. Trách nhiệm, nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế .......................................... 21
1.4.7. Thủ tục kê khai, thu nộp, quyết toán thuế................................................... 21
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM CHƯƠNG 1..................................................................... 21
CHƯƠNG 2: THUẾ XUẤT KHẨU – THUẾ NHẬP KHẨU ...................................... 26
2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò .................................................................................. 26
2.1.1. Khái niệm .................................................................................................... 26
2.1.2. Đặc điểm ..................................................................................................... 26
2.1.3. Vai trò ......................................................................................................... 27
2.2. Nội dung cơ bản của luật thuế xuất khẩu- thuế nhập khẩu .................................... 28
2.2.1. Đối tượng chịu thuế .................................................................................... 28
2.2.2. Đối tượng không chịu thuế ......................................................................... 28
2.2.3. Đối tượng nộp thuế ..................................................................................... 28
2.2.4. Căn cứ tính thuế .......................................................................................... 29
2.2.5. Nộp thuế ...................................................................................................... 32
2.2.6. Miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế ................................................................ 34
3
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM CHƯƠNG 2..................................................................... 38
BÀI TẬP CHƯƠNG 2 .................................................................................................. 43
CHƯƠNG 3: THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT ............................................................... 46
3.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò .................................................................................. 46
3.1.1. Khái niệm, đặc điểm ................................................................................... 46
3.1.2. Vai trò ......................................................................................................... 48
3.2. Nội dung cơ bản của luật thuế TTĐB..................................................................... 48
3.2.1. Đối tượng chịu thuế .................................................................................... 48
3.2.2. Đối tượng không chịu thuế ......................................................................... 49
3.2.3. Đối tượng nộp thuế ..................................................................................... 55
3.2.4. Căn cứ tính thuế .......................................................................................... 55
3.2.5. Phương pháp tính thuế ................................................................................ 65
3.2.6. Hoàn thuế, khấu trừ thuế, giảm thuế ........................................................... 68
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM CHƯƠNG 3..................................................................... 70
BÀI TẬP CHƯƠNG 3 .................................................................................................. 75
CHƯƠNG 4: THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG .................................................................. 77
4.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế GTGT .................................................... 77
4.1.1. Khái niệm .................................................................................................... 77
4.1.2. Đặc điểm của thuế GTGT ........................................................................... 77
4.1.3. Vai trò của thuế GTGT ............................................................................... 78
4.2. Nội dung cơ bản của luật thuế GTGT .................................................................... 79
4.2.1. Đối tượng chịu thuế GTGT......................................................................... 79
4.2.2. Đối tượng không chịu thuế GTGT ............................................................. 79
4.2.3. Đối tượng nộp thuế GTGT ......................................................................... 82
4.2.4. Căn cứ tính thuế .......................................................................................... 83
4.2.5. Phương pháp tính thuế GTGT .................................................................... 94
4.2.6. Đăng ký, kê khai, nộp thuế ......................................................................... 98
4.2.7. Khấu trừ thuế, hoàn thuế ............................................................................. 99
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM CHƯƠNG 4................................................................... 112
BÀI TẬP CHƯƠNG 4 ................................................................................................ 118
CHƯƠNG 5: THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ................................................ 123
5.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò ................................................................................ 123
5.1.1. Khái niệm .................................................................................................. 123
5.1.2. Đặc điểm ................................................................................................... 123
5.1.3. Vai trò ....................................................................................................... 124
5.2. Nội dung cơ bản của luật thuế TNDN .................................................................. 124
5.2.1. Đối tượng nộp thuế ................................................................................... 124
5.2.2. Phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp ........................................ 125