„
LỜI NÓI ĐẦU
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƢỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN : THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
NGÀNH/NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm
2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
Gia Lai, thng 9 năm 2022
LỜI NÓI ĐẦU
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành khoa
học kỹ thuật, lĩnh vực hóa BVTV cũng đã có những thay đổi và phát triển mạnh mẽ, nhiều
các hóa chất BVTV mới ra đời có nhiều ưu điểm hơn như hiệu lực diệt dịch hại cao, ít
gây ô nhiễm môi trường và phân hủy nhanh trong môi trường, do đó các thuốc thế hệ
mới dần thay thế các thuốc thế hệ củ. Bên cạnh đó, sự phát triển về công nghệ gia công,
đóng gói, công nghệ sản xuất chất phụ gia cũng đã giúp cho thuốc BVTV có nhiều dạng
thành phẩm mới, tiện lợi trong bảo quản và sử dụng dẫn đến sản phẩm thuốc đăng ký
mới ngày càng tăng.
Trong khuôn khổ thời lượng giảng dạy hạn chế, nên các thông tin trong tài liệu
này được viết chủ yếu là những kiến thức cơ bản về thuốc BVTV và được sắp xếp có hệ
thống nhằm giúp sinh viên dễ dàng học tập và có thể áp dụng một cách hiệu quả những
kiến thức học được trong tài liệu này vào thực tế sản xuất.
Trên đây là các nội dung chính được trình bày trong tài liệu này, mặc dù đã cố
gắng thu thập nhiều nguồn tài liệu trong và ngoài nước nhưng các thông tin có thể chưa
đầy đủ và chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin của đa số đọc giả. Do đó tài liệu này
chắc chắn còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu của
bạn đọc để tài liệu này ngày càng được hoàn thiện hơn.
Gia lai, ngày 7 tháng 9 năm 2022
Biên soạn
MỤC LỤC
BÀI MỞ ĐẦU: SƠ LƢỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA HÓA BẢO VỆ THỰC VẬT
........................................................................................................................................... 10
1. Lịch sử phát triển và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên thế giới ............................. 10
2. Lịch sử phát triển và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam ........................... 16
BÀI 1: CÁC NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA ĐỘC CHẤT HỌC NÔNG NGHIỆP .......... 20
1. Khái niệm chung ........................................................................................................ 20
2. Những yêu cầu của chất độc dùng làm thuốc bảo vệ thực vật .................................. 22
3. Phân loại thuốc bảo vệ thực vật ................................................................................. 23
4. Các con đƣờng xâm nhập của thuốc .......................................................................... 30
5. Tác động của chất độc đến cơ thể sinh vật ................................................................ 32
6. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tính độc của thuốc đối với dịch hại ................................. 38
7. Hiện tƣợng kháng thuốc của dịch hại ........................................................................ 46
8. Tác động của Thuốc BVTV đối với cây trồng .......................................................... 51
9. Ảnh hƣởng của thuốc bảo vệ thực vật đến thiên địch ................................................ 52
10. Ảnh hƣởng của thuốc Bảo vệ thực vật đến môi trƣờng. .......................................... 55
11. Thực hành ................................................................................................................ 58
BÀI 2: NGUYÊN LÝ VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, SỬ DỤNG THUỐC TRỪ
DỊCH HẠI ......................................................................................................................... 61
1. Các phƣơng pháp xác định tính độc của thuốc bảo vệ thực vật ................................ 61
2. Cách tính hiệu quả của thuốc bảo vệ thực vật ........................................................... 65
3. Các dạng chế phẩm thuốc bảo vệ thực vật ................................................................ 67
4. Các chất phụ gia ......................................................................................................... 79
5. Cách tính nồng độ, liều lƣợng thuốc .......................................................................... 80
6. Thực hành .................................................................................................................. 87
BÀI 3: CÁC THUỐC TRỪ CÔN TRÙNG, ỐC VÀ NHỆN ........................................... 90
1. Các thuốc có nguồn gốc tự nhiên ............................................................................... 90
2. Các thuốc có nguồn gốc hóa học ............................................................................. 106
3. Thực hành ................................................................................................................ 134
BÀI 4: CÁC THUỐC TRỪ BỆNH ................................................................................. 136
1. Các thuốc trừ bệnh vô cơ ......................................................................................... 136
2. Các thuốc trừ bệnh hữu cơ ....................................................................................... 140
3. Thực hành ................................................................................................................ 156
BÀI 5: CÁC THUỐC TRỪ CỎ ...................................................................................... 161
1. Phân loại thuốc trừ cỏ .............................................................................................. 161
2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của thuốc ........................................................ 164
3. Các thuốc trừ cỏ ....................................................................................................... 165
4. Thực hành ................................................................................................................ 171
BÀI 6: QUẢN LÝ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT ....................................................... 172
1. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ................................................................. 172
2. Ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật và cách xử lý ngộ độc ............................................ 175
3. Quản lý thuốc bảo vệ thực vật ................................................................................. 178
4. Thực hành ................................................................................................................ 185
CHƢƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
Mã mô đun: MĐ 19
Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ (Lý thuyết: 28 giờ; Thực hành: 57 giờ; Kiểm tra: 3
giờ, Thi kết thúc môn: 2 giờ)
I. Vị trí, tính chất của mô đun:
- Vị trí: Mô đun bố trí giảng dạy sau các môn cơ sở.
- Tính chất: Mô đun Thuốc bảo vệ thực vật mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực
hành, mô đun chuyên môn bắt buộc
II. Mục tiêu của mô đun:
Sau khi học xong môn này ngƣời học sẽ có đƣợc:
- Kiến thức:
+ Hiểu đƣợc kiến thức cơ bản về đặc điểm, tính chất thuốc bảo vệ thực vật
+ Trình bày đƣợc các nhóm thuốc, các phƣơng pháp sử dụng thuốc, các tác động của
thuốc bảo vệ thực vật lên sinh vật
+ Trình bày đƣợc các con đƣờng xâm nhập của thuốc vào cơ thể sinh vật và cách quản lý
thuốc bảo vệ thực vật
- Kỹ năng:
+ Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trong phòng trừ sâu bệnh đạt hiệu quả và đảm
bảo vệ sinh môi trƣờng
+ Tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật về thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng thuốc có hiệu quả, đồng
thời bảo vệ đƣợc môi trƣờng.
+ Tham gia xây dựng quy trình phong trừ các loại dịch hại và thực hiện việc chỉ đạo sử
dụng thuốc bảo vệ thực vật theo 4 đúng trên đồng ruộng.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ R n luyện tính cẩn thận, chính xác, chủ động, sáng tạo và khoa học, nghiêm túc trong
học tập và trong công việc.
+ Hình thành kỹ năng làm việc nhóm, ý thức trách nhiệm trong công tác vận hành, bảo
quản hồ sơ kỹ thuật.