Hiệu quả của hoạt động ngoại khóa văn
học dân gian trong nhà trường
Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Văn học, gần đây, trên các
diễn đàn nghiên cu, các hội nghị, hội thảo, người ta đã bàn nhiều đến
vấn đề đổi mới phương pháp dạy học. Mối quan tâm bc c đối với
nhng người trực tiếp giảng dạy văn học nhà trường phthông là làm
thế nào đphát huy nh chủ đng sáng tạo của học sinh, nâng cao hiệu
qugiáo dục thẩm mỹ, khơi gợi niềm say mê hứng thú học tập bmôn
Văn học trong tình hình hiện nay.
Giải quyết thực trạng trên, cần phải kết hợp đổi mới phương pháp giảng
dạy cả giờ chính khoá lẫn hoạt động ngoại khoá, trước hết là phải
một quan niệm đúng về tầm quan trọng, ý nghĩa của những hoạt đng
ngoại khoá Văn học.
Theo dõi qtrình đổi mới phương pháp dạy học Văn - tiếng Việt ở nhà
trường phổ thông trong những năm gần đây, nội dung đổi mới thường
tập trung vào gichính khoá, còn hình thức ngoại khóa thì ít được chú
trọng triển khai. Phải chăng hoạt động ngoài gicủa học sinh là không
quan trọng, không đóng vai trò trong việc nâng cao chất lượng ging dạy
học tập bmôn? Đã đến lúc cần xác định lại vị trí, vai trò của hoạt
động ngoại khoá, phát huy cao độ nh năng động sáng tạo, niềm hứng
thú của học sinh.
Hoạt đng ngoại khoá n học theo quan niệm đổi mới phương pp
dạy học là một hình thức thọc tích cực, bích và hiệu quả, ni liền
bục giảng với thực tiễn đời sống, mở rộng, kéo dài trường suy tưởng -
thẩm định về bài học cho học sinh; phát huy tính tích cực, chủ
động sáng tạo của người học, kiểm tra lại chất lượng dạy học trong giờ
chính khoá. Hot động ngoại khoá Văn học, vì thế, vừa là hoạt động
giáo dục, vừa là hoạt động thẩm mỹ, "góp phần tạo ra lối sống văn h
kh năng hưởng thụ văn hoá nghthuật cho học sinh. Qua hoạt động
ngoại khoá Văn học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đc,
thdục và mĩ dục" (Phan Trọng luận, Phương pháp dạy văn, Nxb Đại
học Quốc gia 1996, Tr. 381).
Hoạt động ngoại khoá Văn học càng cần thiết và bích khi được áp
dụng vào quá trình dạy học phần Văn học dân gian THPT vì những
do sau:
Ngoại khoá Văn học dân gian góp phần làm sáng tnhững đặc trưng
bản của Văn học dân gian (tính tập thể, tính truyền miệng, tính dbản,
gắn với sinh hoạt xã hội. . . ) - điều mà giáo viên học sinh rất k
thực hiện trong giờ chính khoá do hạn chế v điều kiện và thời gian
giảng dạy. dụ, để làm đặc điểm gắn với sinh hoạt xã hi của Văn
học dân gian, người dạy phải gii về hoàn cảnh nảy sinh và môi
trường diễn xướng của nó; Làm sáng ttính dị bản thì cần phải so sánh
nhiều văn bản khác nhau... Nhng thao tác này kth thực hiện
được trong giờ chính khoá.
Ngoại khoá văn học dân gian cho phép chúng ta khai thác tác phẩm Văn
học dân gian nhiều góc độ, thoả mãn nhu cầu làm "sống lại" tác phẩm
Văn học dân gian trong môi trường diễn xướng, thông qua các hình thức
trình diễn bằng lời - nhạc - vũ, làm sáng lên những vẻ đẹp độc đáo của
Văn học dân gian .
Ngoại khoá Văn hc dân gian cho phép người dạy khắc phục được
nhng bất cập trong chương trình gia thi gian cho phép và khối lượng
kiến thức cần phải truyền đạt; có thể mở rộng và đào sâu những nội dung
quan trọng, bsung những vấn đề chưa được đặt ra trong chương trình
chính khoá. .
Ngoại khVăn học dân gian còn tăng cường tính thời sự, tính xã hội
cho nội dung bài học. Qua hoạt động ngoại kh n học dân gian, học
sinh có th hiểu sâu hơn về những giá trị văn hoá dân gian của quê
hương, đất nước.
Thế nhưng, lâu nay trong nhà trường phổ thông, hoạt động ngoại khoá
Văn học được hiểu là hoạt động ngoài gihọc, là một hoạt động phụ,
nằm ngoài qun chuyên môn. Việc tổ chc ngoại khoá Văn học tuỳ
thuộc vào quthời gian vốn rất hẹp hòi, vào năng lực và nhiệt tình của
người dạy và nhu cầu, hứng thú của người học. Nó được coi là một hoạt
động giải trí, tổ chức theo hình thức một chương trình văn ngh(ca -
múa - nhạc), thiếu nhất quán về chủ đề, sơ sài, phiến diện về mặt nội
dung. S tình trng nvậy vì chương trình nội khoá lâu nay chỉ
chú trọng cung cấp kiến thức về mặt số lượng, coi nhẹ việc rèn luyện kĩ
năng, tách rời thuyết với thực hành. Mọi yêu cầu mục đích của môn
học coi nđã được giải quyết triệt đkhi bài giảng trên lớp chấm dứt.
Theo chúng tôi, quan niệm về hoạt động ngoại khoá văn học như trên
chưa thoả đáng, chưa quan tâm đúng mức đến lợi ích của hoạt động này
trong quá trình giảng dạy và học tập bộ môn.
T chức hoạt đng ngoại khoá Văn học dân gian là một công việc vừa
ý nghĩa thực tiễn vừa ý nghĩa khoa học. Tuy nhiên, để tchức tốt
hoạt động này cần phải sự chuẩn bị kỹ ỡng về khâu tchức và
nghiên cứu về chương trình. Căn cứ vào tình hình thực tế nhà
trường phổ thông và nhu cầu học tập của bmôn, tôi xin đề xuất một số
hình thức tổ chc hoạt động ngoại khoá Văn học dân gian cho đối tượng
là học sinh lớp 10 như sau:
Trong n lực tìm kiếm đổi mới PPDH nhm nâng cao chất lượng
giảng dạy và góp phn khắc phục tình trạng học sinh thiếu hứng thọc
văn, tổ chức các hoạt động ngoại khVăn hc là một xu hướng khả
đáp ứng tốt những yêu cầu đổi mới PPDH theo hướng lấy người học làm
trung tâm