
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA HÓA HỌC
BỘ MÔN HÓA PHÂN TÍCH
NGUYỄN THANH KHUYẾN – NGUYỄN THỊ XUÂN MAI
CÙ THÀNH LONG – VŨ ĐỨC VINH – NGUYỄN VĂN ĐÔNG
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH
PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH VÀ ĐỊNH LƯỢNG
BẰNG CÁC PHƯƠNG PHÁP HÓA HỌC
KẾT HỢP VỚI PHƯƠNG PHÁP
XỬ LÝ THỐNG KÊ HIỆN ĐẠI
TP. Hồ Chí Minh, năm 2021.

PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH VÀ ĐỊNH LƯỢNG
BẰNG CÁC PHƯƠNG PHÁP HÓA HỌC

LỜI TỰA
Cuốn sách Hướng dẫn thực hành được biên soạn theo sát với giáo trình
Cơ sở Lý thuyết Hóa Phân tích, đây là môn học cốt lõi của sinh viên khoa
Hóa học – Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐH Quốc gia TP HCM.
Sách gồm hai phần:
Phần 1 gồm các bài thực hành về cân bằng ion trong dung dịch, qua đó
sinh viên có thể quan sát các hiện tượng đặc trưng xảy ra đối với các phản
ứng hóa học của một số anion và cation tiêu biểu. Bằng cách hiểu rõ các
quá trình cân bằng, sinh viên có thể điều chỉnh các cân bằng trong việc tách
các hỗn hợp ion bằng các phản ứng hóa học và định danh các ion này.
Phần 2 gồm 05 bài thực hành cơ bản các phương pháp hóa học của Phân
tích định lượng giúp sinh viên nắm vững và vận dụng phần lý thuyết cân
bằng ion trong mỗi bài thực hành và cách tính toán kết quả phân tích.
Với cách nhìn mới “Hóa học phân tích coi như Hóa học đo lường –
Analytical Chemistry as Metrological Chemistry”, cuốn sách này đặc biệt
chú trong áp dụng Phương pháp xử lý thống kê hiện đại (theo tiêu chuẩn
ISO/IEC 17025) trong tất cả các bài thực hành. Hy vọng một khi đã biết
cách xử lý các kết quả đo lường trong hóa học, sinh viên có thể áp dụng
tương tự trong các đo lường hóa lý và vật lý khác.
Ngoài đối tượng sử dụng chính là sinh viên năm thứ hai khoa Hóa học –
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, sách này còn có thể có ích cho sinh
viên năm cuối khi làm luận văn tốt nghiệp và kỹ thuật viên trong phòng
phân tích hóa học.
Cuốn sách này đã được tái bản nhiều lần từ năm 1990 đến nay, do Bộ môn
Hóa Phân tích tự đứng ra in ấn và phát hành. Nhân lần xuất bản này các tác
giả đã chỉnh lý và bổ sung để cập nhập hóa. Mong được sự góp ý để lần tái
bản sau cuốn sách được hoàn thiện hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh
Các tác giả.


MỤC LỤC
PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH VÀ PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG ...................................... 1 1.
1.1 Phân biệt thuật ngữ hóa phân tích và phân tích hóa học .................................. 1
1.2 Chỉ tiêu phân tích ............................................................................................ 1
1.3 Mỗi chỉ tiêu phân tích thường được biểu diễn theo các đơn vị khác nhau tùy
theo loại mẫu đem phân tích ........................................................................... 2
1.4 Phân tích định tính và phân tích định lượng là hai khâu kế tiếp nhau của một
quá trình phân tích hóa học ............................................................................. 3
CHƯƠNG 2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH ............. 2 2.
2.1 Những dấu hiệu đặc trưng của phản ứng trong phân tích định tính ................. 2
2.2 Phương pháp hệ thống và phương pháp riêng lẻ của phân tích định tính ........ 4
2.3 Phân tích theo lỗi ướt và lối khô ...................................................................... 5
2.4 Phân tích thô lượng, bán vi lượng và vi lượng ................................................ 6
2.5 Biểu diễn độ nhạy của phản ứng đặc trưng ..................................................... 7
CHƯƠNG 3. CÁC THAO TÁC KỸ THUẬT TRONG THỰC HÀNH PHÂN TÍCH 3.
ĐỊNH TÍNH ........................................................................................................................ 10
3.1 Cách làm sạch dụng cụ thủy tinh ................................................................... 10
3.2 Kỹ thuật tiến hành phản ứng trong ống nghiệm ............................................ 11
3.2.1 Các loại ống nghiệm .................................................................................. 11
3.2.2 Cách cho thuốc thử tác dụng vào ống nghiệm ........................................... 12
3.3 Cách quan sát trong ống nghiệm ................................................................... 13
3.4 Cách ly tâm để tách kết tủa ra khỏi dung dịch ............................................... 15
3.5 Cách thử xem kết tủa đã hoàn toàn chưa sau khi ly tâm................................ 16
3.6 Cách tách dung dịch ta khỏi kết tủa sau ly tâm ............................................. 16
3.7 Hòa tan kết tủa ............................................................................................... 18
3.8 Cách cô dung dịch ......................................................................................... 18
3.9 Cách đun nóng dung dịch trong ống nghiệm ................................................. 19
3.10 Thao tác khi thực hiện phản ứng nhỏ giọt trên giấy lọc ................................ 20
3.11 Thao tác khi thử màu ngọn lửa ...................................................................... 21
ĐỊNH TÍNH CÁC ION 𝑪𝒍−, 𝑺𝑶𝟒𝟐−, 𝑷𝑶𝟒𝟑−, 𝑵𝑶𝟑−, 𝑯𝟐𝑩𝑶𝟑− ..................... 23 4.
4.1 Tìm 𝑪𝒍− ....................................................................................................... 23
4.2 Tìm 𝑺𝑶𝟒𝟐− ................................................................................................. 23

