KHÁM PHÁ HANG ĐÁ LONG MÔN N I TI NG T I TRUNG QU CỔ Ế Ạ Ố
Trung Qu c là m t đt n c có lãnh th r ng l n nh t th gi i. Cùng v i đó, qu cố ộ ấ ướ ổ ộ ớ ấ ế ớ ớ ố
gia này có r t nhi u đa danh, th ng c nh du l ch đp và n i ti ng. Trong đó,ấ ề ị ắ ả ị ẹ ổ ế hang đá
Long Môn là n i thu hút r t nhi u khách du l ch tham quan hàng năm. Hang đá Longơ ấ ề ị
Môn n m trên vách núi d ng đng trên thung lũng Long Môn.ằ ự ứ
T NG QUAN V HANG ĐÁ LONG MÔNỔ Ề
GI I THI U CHUNGỚ Ệ
Long Môn th ch đng đã đc UNESCO công nh n là di s n văn hóa th gi i vàoạ ộ ượ ậ ả ế ớ
năm 2000. Đây là m t công trình n i b t c a s sáng t o ngh thu t c a con ng i.ộ ổ ậ ủ ự ạ ệ ậ ủ ườ
C mụ hang đá Long Môn còn đc xem là vi n b o tàng ngh thu t điêu kh c đá c aượ ệ ả ệ ậ ắ ủ
Trung Qu c.ố
Hang đá Long Môn là m t b ng ch ng cho tài năng và s c sáng t o c a ng i dânộ ằ ứ ứ ạ ủ ườ
Trung Hoa.
K t h p cùng s hoàn h o c a lo i hình ngh thu t và s gói g n c a văn hóa nhàế ợ ự ả ủ ạ ệ ậ ự ọ ủ
Đng. Hang đá Long Môn là m t trong ba đa đi m điêu kh c c đi n i ti ng nh t ườ ộ ị ể ắ ổ ạ ổ ế ấ ở
Trung Qu c. Có th nói khu di tích kh ng l này nh là m t b ng ch ng cho tài năngố ể ổ ồ ư ộ ằ ứ
và s c sáng t o, đi thay t o hóa c a ng i Trung Qu c nói riêng và loài ng i nóiứ ạ ổ ạ ủ ườ ố ườ
chung.
Tên g i c a hang đá này đc d ch theo nghĩa là “hang đá c ng r ng”. Tên Long Mônọ ủ ượ ị ổ ồ
b t ngu n t s gi ng nhau c a hai dãy đi c n tr dòng ch y c a sông Y t i c ngắ ồ ừ ự ố ủ ồ ả ở ả ủ ớ ổ
Trung Hoa. Là đi n hình đánh d u l i vào phía nam c a L c D ng. K t h p v iể ấ ố ủ ạ ươ ế ợ ớ
phong c nh h u tình, non xanh n c bi c, khí h u d ch u c a vùng đt n i đây. Longả ữ ướ ế ậ ễ ị ủ ấ ơ
Môn đã tr thành đa đi m du l ch t nhiên có r t nhi u l t khách đ v .ở ị ể ị ự ấ ề ượ ổ ề
L CH S HÌNH THÀNHỊ Ử
Trong kho ng th i gian Hoàng đ B c Ng y Hi u Văn Đ d i đô đn L c D ngả ờ ế ắ ụ ế ế ờ ế ạ ươ
cũng là lúc hang đá Long Môn b t đu đc t c. T c kho ng t năm 471 – 477 SCNắ ầ ượ ạ ứ ả ừ
theo tài li u x a ghi l i. Ph i m t đn h n 400 năm sau đ t c xong hang đá này.ệ ư ạ ả ấ ế ơ ể ạ
Công vi c này đc ti p t c l n l t qua các tri u đi Đông Ng y, Tây Ng y, B cệ ượ ế ụ ầ ượ ề ạ ụ ụ ắ
T , Tùy, Đng, B c T ng,…ề ườ ắ ố
Ph n l n hang đá Long Môn đc xây d ng vào th i nhà Đng (chi m 60%). Th iầ ớ ượ ự ờ ườ ế ờ
B c Ng y đc xây kho ng 30% và các th i k còn l i chi m 10%. Nh ng hang đngắ ụ ượ ả ờ ỳ ạ ế ữ ộ
l n nh t b phía tây đc ghi nh n là có t th i B c Ng y, Tùy, Đng. Trong khiớ ấ ở ờ ượ ậ ừ ờ ắ ụ ườ
các hang đá b phía đông hoàn toàn đc xây d ng th i nhà Đng. Tính đn nay,ở ờ ượ ự ở ờ ườ ế
hang đá này đã có h n 1500 năm l ch s hình thành.ơ ị ử
Trong hang có kho ng 1300 hang nh , 2300 khám hang và h n 50 tháp Ph t v i 10 v nả ỏ ơ ậ ớ ạ
b c t ng Ph t b ng đá. T i đây có ch a 3600 bia đá và c v t có l i đ. Vì v y, n iứ ượ ậ ằ ạ ứ ổ ậ ờ ề ậ ơ
đây còn đc g i là “R ng bia c đi” Có r t nhi u hình nh, tranh v , phù điêu đáượ ọ ừ ổ ạ ấ ề ả ẽ
đc ch m kh c. Chúng xu t hi n c bên trong l n bên ngoài hang đá vôi nhân t oượ ạ ắ ấ ệ ả ẫ ạ
c a vách đá H ng S n và dãy núi Long Môn. Các tác ph m theo th i gian th hi nủ ươ ơ ẩ ờ ể ệ
đc s ti n b trong phong cách. Ngoài ra còn có nhi u t ng là hình nh ng i phượ ự ế ộ ề ượ ả ườ ụ
n và quan l i tri u đình.ữ ạ ề
CÁC ĐI M THAM QUAN N I TI NG T I HANG ĐÁ LONG MÔNỂ Ổ Ế Ạ
Đi b ph n các đng đá này n m t i hang Đông S n và Tây S n. Gi a hai ng n núiạ ộ ậ ộ ằ ạ ơ ơ ữ ọ
này đc c t ngang b i sông Y. Kho ng tr ng gi a 2 ng n núi t o thành hình c a m tượ ắ ở ả ố ữ ọ ạ ủ ộ
cánh c ng kh ng l . Trong đó, hang C D ng, Tân D ng và chùa Ph ng Tiên là n iổ ổ ồ ổ ươ ươ ụ ổ
ti ng nh t v i du khách.ế ấ ớ
Ngoài các hang đng v i nh ng t ng Ph t có kích th c l n nh khác nhau. M t sộ ớ ữ ượ ậ ướ ớ ỏ ộ ố
ngôi chùa Ph t giáo đc xây d ng v i không gian m v i phong c nh tuy t đp n mậ ượ ự ớ ở ớ ả ệ ẹ ằ
trong qu n th này. Đi n hình là chùa Ph ng Tiên. Tuy nhiên, nh ng công trình nàyầ ể ể ụ ữ
ch y u n m trong đng đ nát b i chi n tranh.ủ ế ằ ố ổ ở ế
HANG C D NGỔ ƯƠ
C D ng là hang đng đc t c s m nh t trong c c m Long Môn th ch đng.ổ ươ ộ ượ ạ ớ ấ ả ụ ạ ộ
Hang đng C D ng này năm v trí trung tâm c a đi Tây. Nó đc t c theo m nhộ ổ ươ ở ị ủ ồ ượ ạ ệ
l nh c a B c Ng y Hi u Văn Đ năm 478. Đây là kho ng th i gian sau khi ông đã choệ ủ ắ ụ ế ế ả ờ
d i kinh đ t Đi Đng v L c D ng. Mang tính đi di n cho th i B c Ng y (nămờ ộ ừ ạ ồ ề ạ ươ ạ ệ ờ ắ ụ
386 – 512). Hang đá C D ng có n i dung phong phú nh t.ổ ươ ộ ấ
Các t ng Ph t đc điêu kh c cùng 800 ch kh c th pháp các tác ph m th i B cượ ậ ượ ắ ữ ắ ư ẩ ờ ắ
Ng y. V i kho ng 800 ch kh c này, đây là hang đng có ch kh c nhi u h n b t cụ ớ ả ữ ắ ộ ữ ắ ề ơ ấ ứ
hang đng nào t i Trung Qu c.ộ ạ ố
T i đây có ch a r t nhi u khám Ph t. Nh ng khám Ph t này ph n l n đu có l i đ,ạ ứ ấ ề ậ ữ ậ ầ ớ ề ờ ề
ghi l i h tên c a các tác gi h i b y gi . C năm tháng và nguyên nhân c a nó cũngạ ọ ủ ả ồ ấ ờ ả ủ
đc ghi chép c th . Vì v y, đây đc coi là ngu n tài li u quý giá đ nghiên c uượ ụ ể ậ ượ ồ ệ ể ứ
th pháp và ngh thu t điêu kh c th i B c Ng y.ư ệ ậ ắ ờ ắ ụ
Long Môn 12 tác ph m là c t m c l ch s th pháp Trung Qu c. Ph n l n đu t pẩ ộ ố ị ử ư ố ầ ớ ề ậ
trung t i hang đá C D ng này. Nét ch ngay ng n và thành th o k t h p cùng v iạ ổ ươ ữ ắ ạ ế ợ ớ
khí th m nh m , c ng cáp. Th hi n đc nét tinh hoa c a ngh thu t th c Trungế ạ ẽ ứ ể ệ ượ ủ ệ ậ ư ổ
Hoa.
HANG TÂN D NGƯƠ
Hang Tân D ng là tác ph m tiêu bi u c a th i B c Ng y. Đc thi công trong su tươ ẩ ể ủ ờ ắ ụ ượ ố
24 năm m i hoàn thành. Chính vì v y, hang Tân D ng là hang kh c t c trong th iớ ậ ươ ắ ạ ờ
gian lâu nh t. T i đây có ba hang đng nh h n là Tân D ng B c, Tân D ng Trungấ ạ ộ ỏ ơ ươ ắ ươ
và Tân D ng Nam. Trong đó, n i b t nh t hang đng Tân D ng Nam v i các phoươ ổ ậ ấ ộ ươ ớ
t ng Ph t.ượ ậ
Bên trong hang đá có 11 b c t ng Ph t v i kích th c l n. Trong đó, t ng Ph tứ ượ ậ ớ ướ ớ ượ ậ
Thích Ca Mâu Ni là pho t ng chính. Đc coi là ki t tác ngh thu t điêu kh c đ đáượ ượ ệ ệ ậ ắ ồ
c a th i B c Ng y. Pho t ng đc xây d ng vào năm 500 và hoàn thành vào nămủ ờ ắ ụ ượ ượ ự
523. tr c t ng Ph t Thích Ca Mâu Ni còn có hai con s t đc kh e m nh. HaiỞ ướ ượ ậ ư ử ự ỏ ạ
đ t đng và hai v B Tát đng hai bênệ ử ứ ị ồ ứ ở t ng đá Ph t Thích Caượ ậ . Nét m t c aặ ủ
nh ng b c t ng này đc t c h t s c đôn h u và thanh tú.ữ ứ ượ ượ ạ ế ứ ậ
Các b c t ng Ph t đá trong hang Tân D ng đc coi là ki t tác ngh thu t điêuứ ượ ậ ươ ượ ệ ệ ậ
kh c đ đá c a th i B c Ng y.ắ ồ ủ ờ ắ ụ
T i hang đng này còn có 2 b c phù điêu l n c a đám c i hoàng gia th i B c Ng yạ ộ ứ ớ ủ ướ ờ ắ ụ
Hi u Văn Đ. Tuy nhiên chúng đã b đánh c p vào gi a nh ng năm 1930. Hi n các b cế ế ị ắ ữ ữ ệ ứ
phù điêu này đc tr ng bày 2 vi n b o tàng c a M . Ngoài ra, trong hang cònượ ư ở ệ ả ủ ỹ ở
kh c t c nhi u pho t ng Ph t khác. Nhắ ạ ề ượ ậ ư t ng đá Quan Âmượ và các đ t đang l ngệ ử ắ
nghe kinh Ph t. T t c t o nên nét sinh đng và đc s c cho hang đá này.ậ ấ ả ạ ộ ặ ắ
CHÙA PH NG TIÊNỤ
Năm 675, đng chùa Ph ng Tiên đc hoàn thành trong th i cai tr nhà Đng. Chùaộ ụ ượ ờ ị ườ
Ph ng Tiên là m t ngôi chùa l thiên. Ph ng Tiên là hang đá l n nh t c a c m hang đáụ ộ ộ ụ ớ ấ ủ ụ
Long Môn. Đây là n i đi di n cho phong cách ngh thu t kh c đá c a th i nhàơ ạ ệ ệ ậ ắ ủ ờ
Đng.ườ
Di n tích c a chùa v i chi u r ng và chi u dài đu h n 30m. Các c m điêu kh c ệ ủ ớ ề ộ ề ề ơ ụ ắ ở
chùa Ph ng Tiên t o nên m t ch nh th ngh thu t vô cùng hoàn m . Khi t i đây,ụ ạ ộ ỉ ể ệ ậ ỹ ớ
không th nào không nh c đn b c t ng Ph t L Sá. Pho t ng Ph t này đc coi làể ắ ế ứ ượ ậ ư ượ ậ ượ
m t ki t tác ngh thu t không gì tuy t h o h n. Đây là pho t ng do Hoàng đ Võộ ệ ệ ậ ệ ả ơ ượ ế
T c Thiên cho t c d ng.ắ ạ ự