STONEHENGE – BÍ N LÂU ĐI THÁCH TH C CÁC NHÀ KHOA H CẨ Ờ Ứ Ọ
M t trong 7 k quan th gi i th i Trung c . M t bí n còn gây tranh cãi trong gi iộ ỳ ế ớ ờ ổ ộ ẩ ớ
khoa h c. Đa danh du l ch n i ti ng không th b qua khi đn Anh Qu c. Không n iọ ị ị ổ ế ể ỏ ế ố ơ
nào khác chính là Stonehenge. Đi u gì đã khi n nó tr nên đc bi t nh v y? Chúngề ế ở ặ ệ ư ậ
ta hãy cùng tìm hi u qua bài vi t sau.ể ế
GI I THI U V STONEHENGEỚ Ệ Ề
Stonehenge là m t vòng tròn đá bí n n m Salisbury Plain, cách 13km v phía b cộ ẩ ằ ở ề ắ
c a Salisbury, Anh. Ít ng i bi t đc r ng các kh i đá này không đc xây d ngủ ườ ế ượ ằ ố ượ ự
cùng m t th i đi m. Các nhà kh o c h c đã xác đnh đc 6 giai đo n hình thànhộ ờ ể ả ổ ọ ị ượ ạ
Stonehenge. Đó là t năm 3000 đn năm 1520 tr c Công nguyên. Đây là th i đi mừ ế ướ ờ ể
chuy n giao c a th i k đ đá m i sang th i k đ đng.ể ủ ờ ỳ ồ ớ ờ ỳ ồ ồ
Đa danh này n i ti ng cũng b i cách s p x p k l c a các kh i đá. Các kh i đá đcị ổ ế ở ắ ế ỳ ạ ủ ố ố ượ
x p thành vòng tròn cùng cách s p đt ki u lanh tô. Ch a k , m t đi u khác gây tò mòế ắ ặ ể ư ể ộ ề
không kém chính là vi c v n chuy n đá xanh cách đó 160-240km. Ngu n g c c a tênệ ậ ể ồ ố ủ
g i này b t ngu n t ti ng Saxon stanhengen, có nghĩa là đá treo hay giá treo. Vào nămọ ắ ồ ừ ế
1986, Stonehenge đc UNESCO công nh n là di s n th gi i.ượ ậ ả ế ớ
Stonehenge là m t vòng tròn đá bí n n m Salisbury Plain, Anh.ộ ẩ ằ ở
Nh ng gì chúng ta th y ngày nay không ph i là phiên b n tr n v n c a Stonehenge.ữ ấ ả ả ọ ẹ ủ
Nhi u kh i đá sa th ch và đá xanh b phá h y ho c l y m t theo th i gian. Vùng đtề ố ạ ị ủ ặ ấ ấ ờ ấ
xung quanh khu di tích này b phá ho i nghiêm tr ng t th k XVI. Lý do b i vì vi cị ạ ọ ừ ế ỷ ở ệ
di d i đá cũng nh đào x i đt. Ngoài ra, công t c Buckingham Gearge Villiers đãờ ư ớ ấ ướ
ti n hành tìm ki m châu báu đây vào năm 1620. Đi u này đ l i h đt l n, sâu ế ế ở ề ể ạ ố ấ ớ ở
gi a vòng tròn. Ch đn năm 1874-1877, Flinders Petrie m i đ ra ph ng án khai thácữ ỉ ế ớ ề ươ
Stonehenge m t cách đúng đn.ộ ắ
CÁC GIAI ĐO N HÌNH THÀNH STONEHENGEẠ
Tr c khiướ Stonehenge ra đi, đây đã là m t đa đi m đc bi t v i ng i nguyên th y.ờ ộ ị ể ặ ệ ớ ườ ủ
Vào th i k đ đá trung, các th săn đã đào đt t i khu v c này và d ng nên nh ng c tờ ỳ ồ ợ ấ ạ ự ự ữ ộ
thông. Đây là ti n đ c a Stonehenge sau này. Hành đng ng i ti n s xây d ng m tề ề ủ ộ ườ ề ử ự ộ
di tích là r t b t th ng. Không m t công trình nào t ng t đc ghi nh n Tây B cấ ấ ườ ộ ươ ự ượ ậ ở ắ
châu Âu vào th i gian t ng t . Trong th i k đ đá m i, ít nh t 17 ngôi m xu t hi nờ ươ ự ờ ỳ ồ ớ ấ ộ ấ ệ
trong bán kính 5km. Qua đn th i k đ đng, vùng đt này đã có h n 1000 ngôi m .ế ờ ỳ ồ ồ ấ ơ ộ
GIAI ĐO N 1: NĂM 3000-2935 TR C CÔNG NGUYÊNẠ ƯỚ
Ph n c nh t c aầ ổ ấ ủ Stonehenge đc xây d ng vào năm 3000-2935 tr c Công nguyên.ượ ự ướ
Đây là m t vòng tròn khép kính v i đng kính h n 100m bao g m 56 h . Nh ng hộ ớ ườ ơ ồ ố ữ ố
này có tên g i là Aubrey Holes, đt tên theo ng i phát hi n John Aubrey vào nămọ ặ ườ ệ
1666. S ng h u, x ng đng v t đc tìm th y t i n i đây đã có tu i đi t c thừ ươ ươ ộ ậ ượ ấ ạ ơ ổ ờ ừ ả ế
k tr c. Vành đai này có 2 l i vào. L i vào chính phía Đông B c và l i vào h pỷ ướ ố ố ở ắ ố ẹ
h n phía Nam.ơ ở
Lúc đu ng i ta tin r ng Aubrey Holes có tr đ b ng g . Nh ng cu c khai qu t sauầ ườ ằ ụ ỡ ằ ỗ ữ ộ ậ
này ch ng minh đc nó đc ch tác t đá xanh c a x Wales. Tro c t ng i đcứ ượ ượ ế ừ ủ ứ ố ườ ượ
phát hi n bên trong và xung quanh các h cũng nh khu v c lân c n. Ph n l n, các hàiệ ố ư ự ậ ầ ớ
c t này là c a ng i đàn ông tr ng thành. Nh ng m nh x ng v n ch a đc h aộ ủ ườ ưở ữ ả ươ ụ ư ượ ỏ
thiêu h t cũng đc tìm th y r i rác xung quanh Stonehenge. Aubrey Holes là nghĩa đaế ượ ấ ả ị
l n nh t t i Anh vào thiên niên k th 3 tr c Công nguyên.ớ ấ ạ ỷ ứ ướ
Vòng tròn đá xanh nh có đng kính 10m th ng đc bi t đn d i tên g i làỏ ườ ườ ượ ế ế ướ ọ
Bluestonehenge. Vành đai đá này đc xây d ng trên b sông Avon cách Aubrey Holesượ ự ờ
h n 1,6km. T ng c ng có 25 phi n đá xanh có ngu n g c t x Wales. Ng i ta tinơ ổ ộ ế ồ ố ừ ứ ườ
r ng nh ng phi n đá này đc dùng đ h a thiêu ho c lóc th t kh i xác ch t.ằ ữ ế ượ ể ỏ ặ ị ỏ ế
Bluestonehenge sau này đc d b và đem đn Stonehenge.ượ ỡ ỏ ế
GIAI ĐO N 2: NĂM 2640-2480 TR C CÔNG NGUYÊNẠ ƯỚ
Vào kho ng năm 2500 tr c Công nguyên, nh ng kh i đá sa th ch đc chuy n đnả ướ ữ ố ạ ượ ể ế
t vùng Avebury. Các kh i đá này đc mài nh n m n r i x p thành hình móng ng aừ ố ượ ẵ ị ồ ế ự
phía trong vành đai đá. L i ki n trúc trilithon v i 2 t ng đá d ng đng đ m t t ng đáố ế ớ ả ự ứ ỡ ộ ả
n m ngang vô cùng đc tr ng. T ng c ng có 5 trilithon, trong đó trilithon n m trungằ ặ ư ổ ổ ằ ở
tâm là l n nh t. Chu vi c a vành đá sa th ch này n m vào kho ng 300 b c chân. Cácớ ấ ủ ạ ằ ả ướ
kh p n i vô cùng hoàn h o, v a khít, đc ch tác hoàn toàn t búa đá. Đa s cácớ ố ả ừ ượ ế ừ ố
phi n đá sa th ch này n ng 25 t n và cao 5,5m. Hai phi n đá c a trilithon l n nh t l nế ạ ặ ấ ế ủ ớ ấ ầ
l t cao 9m và 32m, n ng h n 45 t n.ượ ặ ơ ấ
L i ki n trúc trilithon v i 2 t ng đá d ng đng đ m t t ng đá n m ngang vô cùngố ế ớ ả ự ứ ỡ ộ ả ằ
đc tr ng.ặ ư
Các phi n đá xanh đc x p thành hình vòng cung đôi. Các nhà khoa h c tin r ng vòngế ượ ế ọ ằ
cung đá xanh này là m t ph n c a vòng tròn đá sa th ch. M i kh i đá xanh n ngộ ầ ủ ạ ỗ ố ặ
kho ng 4 t n và cao trên 2m. Nh đã trình bày trên, có th đây là đá xanh tả ấ ư ở ể ừ
Bluestonehenge đc chuy n đn đây. S di chuy n đá xanh có th là t i th i k nàyượ ể ế ự ể ể ạ ờ ỳ
ho c tr h n m t chút.ặ ễ ơ ộ
Có b n tr đá sa th ch đc s p x p theo hình ch nh t. Hi n nay, ch còn 2 tr là t nố ụ ạ ượ ắ ế ữ ậ ệ ỉ ụ ồ
t i. Các tr đá đc s p x p trùng v i tr c c a trilithon trung tâm và vòng cung đáạ ụ ượ ắ ế ớ ụ ủ
xanh. Hai tr m t sau này đc tìm th y gò đt phía B c và gò đt phía Nam.ụ ấ ượ ấ ở ấ ắ ấ
GIAI ĐO N 3: NĂM 2470-2280 TR C CÔNG NGUYÊNẠ ƯỚ
Nghiên c u phóng x đã ch ra r ng rãnh n i t sông Avon đn Stonehenge đc đàoứ ạ ỉ ằ ố ừ ế ượ
trong kho ng th i gian t năm 2470-2280 tr c Công nguyên. Con đng này có thả ờ ừ ướ ườ ể
đc dùng đ v n chuy n đá xanh t Aubrey Holes đn Stonehenge. Vòng đá này cóượ ể ậ ể ừ ế
đng kính c 30m và đc t o nên sau khi đá xanh đc di d i. T ng đ dài vòng đáườ ỡ ượ ạ ượ ờ ổ ộ
này c 3km v i đ r ng thay đi t 18 đn 35m. 500m đu c a vòng đá này h ng vỡ ớ ộ ộ ổ ừ ế ầ ủ ướ ề
đng h chí và đông chí.ườ ạ
Ngoài ra, n m gi a vòng tròn phía Nam và sông Avon là Durrington Walls cũng đcằ ữ ượ
hoàn thành vào cùng kho ng th i gian này. Đi u đc bi t đây chính là Durringtonả ờ ề ặ ệ ở
Walls trùng v i đng h chí. Trong khi đó, vòng tròn phía Nam l i ng v i đông chí.ớ ườ ạ ạ ứ ớ
Đi u này g i ý m i liên h c a Stonehenge và Durrington Walls trong ph c h p t iề ợ ố ệ ủ ứ ợ ạ
sông Avon.
GIAI ĐO N 4, 5, 6: NĂM 2280-1520 TR C CÔNG NGUYÊNẠ ƯỚ
Giai đo n 4 c a Stonehenge di n ra vào năm 2280 đn năm 2030 tr c Công nguyên.ạ ủ ễ ế ướ
Kho ng th i gian này di n ra s s p x p l i đá xanh. Các kh i đá xanh đc x pả ờ ễ ự ắ ế ạ ố ượ ế
thành hình tròn va hình b u d c n m bên trong.ầ ụ ằ
T năm 2030 đn năm 11750 tr c Công nguyên chính là giai đo n th 5 c aừ ế ướ ạ ứ ủ
Stonehenge. Đây là th i đi m xu t hi n vòng tròn h bên ngoài vòng đá sa th ch, g iờ ể ấ ệ ố ạ ọ
là Z Holes.
S đ v trí các thành ph n c a Stonehenge.ơ ồ ị ầ ủ
Vòng tròn h th hai, Y Holes, đc hình thành vào năm 1640 đn năm 1520 tr cố ứ ượ ế ướ
Công nguyên. Và đó cũng chính là giai đo n th 6 c a Stonehenge.ạ ứ ủ
BÍ N XUNG QUANH STONEHENGEẨ
S xu t hi n và t n t i c a Stonehenge đã là m t bí n v i các nhà khoa h c. Ai đãự ấ ệ ồ ạ ủ ộ ẩ ớ ọ
xây d ng nên Stonehenge? Và vi c đó có m c đích gì? Đã có r t nhi u gi thuy tự ệ ụ ấ ề ả ế
đc đt ra nh ng cũng ch ng có câu tr l i xác đáng nào. Sau đây, chúng ta s cùngượ ặ ư ẳ ả ờ ẽ
tham kh o các gi thuy t đã đc đa ra cho v n đ này.ả ả ế ượ ư ấ ề
GI THUY T V B Y THÚẢ Ế Ề Ẫ
Nhà kh o c Clive Waddington đã đa ra gi đnh v công d ng c a các vòng đá bênả ổ ư ả ị ề ụ ủ
ngoài. Theo ông, ng i ti n s xây d ng n i này đ lùa gia súc vào khi các nghi lườ ề ử ự ơ ể ễ
di n ra. S t n t i c a hàng rào và c ng đá t i Couplang Henge đã có tr cễ ự ồ ạ ủ ổ ạ ướ
Stonehenge 800 năm. Đi u này đã giúp làm v ng ch c h n gi thuy t c a Waddington.ề ữ ắ ơ ả ế ủ
Theo th i gian, công d ng này d n bi n m t và ch mang ý nghĩa v m t tâm linh đnờ ụ ầ ế ấ ỉ ề ặ ơ
thu n.ầ
GI THUY T V NG I NGOÀI HÀNH TINHẢ Ế Ề ƯỜ
M t s ý ki n cho r ngộ ố ế ẳ Stonehenge đc xây d ng b i ng i ngoài hành tinh. Ho c ítượ ự ờ ườ ặ
nh t cũng ph i có s giúp s c c a m t th l c ngoài vũ tr . B i vì, vi c v n chuy nấ ả ự ứ ủ ộ ế ự ụ ở ệ ậ ể
nh ng kh i đá cao 4m, r ng 2m, năng h n 20 000kg là đi u b t kh thi. Vì v y có r tữ ố ộ ơ ề ấ ả ậ ấ
nhi u câu chuy n đn đi v s liên quan c a ng i ngoài hành tinh. Th m chí, cóề ệ ồ ạ ề ự ủ ườ ậ
nhi u ng i cho r ng ng i ti n s đã tôn th ng i ngoài hành tinh và xem nhề ườ ằ ườ ề ử ờ ườ ư
thánh th n b i quy n năng c a h .ầ ở ề ủ ọ
Ngoài ra, các s p x p c a các phi n đá Stonehenge hoàn toàn không ph i ng uắ ế ủ ế ở ả ẫ
nhiên. D ng nh s s p x p này có ch đích v m t toán h c.ườ ư ự ắ ế ủ ề ặ ọ
Không nh ng th , khu v c này đã t ng ghi nh n v s xu t hi n c a UFO. Chính vìữ ế ự ừ ậ ề ự ấ ệ ủ
v y, nhi u ng i còn cho r ng n i đây cũng chính là ch đáp xu ng c a UFO th iậ ề ườ ằ ơ ỗ ố ủ ờ
x a.ư
GI THUY T V N I CH A B NHẢ Ế Ề Ơ Ữ Ệ
Giáo s Tim Darvill và giáo s Geoffrey Wainwright đ xu t li u Stonehenge có ph iư ư ề ấ ệ ả
là n i đ tr b nh. S dĩ có ý ki n nh v y cũng là vì d u tích c a nhi u ngôi mơ ể ị ệ ở ế ư ậ ấ ủ ề ộ
đc tìm th y quanh đây. Vi c khai qu t các ngôi m cho th y d u hi u c a nh ngượ ấ ệ ậ ộ ấ ấ ệ ủ ữ
ng i b b nh hay b th ng n ng. Xét nghi m ADN ch ra r ng h n n a s ng iườ ị ệ ị ươ ặ ệ ỉ ằ ơ ử ố ườ
này không xu t thân t Stonehenge. V i nh ng b ng ch ng k trên, gi thuy t đây làấ ừ ớ ữ ằ ứ ể ả ế
đa đi m đi u tr ra đi. Ngoài ra, còn bí n khác xung quanh vi c nhi u m nh đá xanhị ể ề ị ờ ẩ ệ ề ả