TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA THỦY SẢN
BỘ MÔN SINH HỌC VÀ BỆNH THỦY SẢN
TRẦN QUỐC TRUNG TUẤN
KHẢO SÁT TÁC NHÂN GÂY BỆNH HPV
(Hepatopancreatic parvovirus) TRÊN TÔM SÚ
(Penaeus monodon) NUÔI Ở KHU VỰC
ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH NUÔI TRỒNG THỦY SẢN
CHUYÊN NGÀNH BỆNH HỌC THỦY SẢN
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
ĐẶNG THỊ HOÀNG OANH
PHẠM TRẦN NGUYÊN THẢO
2007
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
LỜI CẢM TẠ
Tác giả xin cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ về vật chất và tinh thần trong quá
trình phân tích mẫu và hoàn thành đề tài tốt nghiệp của Ban Chủ Nhiệm Khoa,
Bộ Môn Sinh Học và Bệnh Thủy Sản, Khoa Thủy Sản, Đại Học Cần Thơ.
Tác giả xin chân thành cảm ơn cô Đặng Thị Hoàng Oanh đã giúp đỡ, động
viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất để hoàn thành luận văn.
Xin cảm ơn chị Phạm Trần Nguyên Thảo đã giúp đỡ và hướng dẫn tận tình
trong suốt thời gian thu mẫu và phân tích mẫu.
Xin cảm ơn thầy cô trong Khoa đã giảng dạy trong suốt thời gian học ở
Trường Đại học Cần Thơ.
Xin cảm ơn các bạn lớp Bệnh Học Thủy Sản K29 đã hỗ trợ và động viên trong
suốt thời gian học cũng như làm đề tài.
Và thật thiếu sót khi không kể đến công ơn cha mẹ, gia đình và bạn Trần Thị
Huỳnh Trang đã lo lắng, động viên và tạo điều kiện cho tác giả học tập.
i
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
TÓM TẮT
Kết quả của quá trình nghiên cứu là xác định sự hiện diện của HPV trên tôm
giống và tôm thịt nuôi ở một số tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long. Trong 265
mẫu tôm giống thu ngẫu nhiên ở 3 tỉnh (Trà Vinh, Sóc Trăng và Bạc Liêu) có
25,3% nhiễm HPV, 60% nhiễm MBV và 22,26% nhiễm kép MBV-HPV.
Không giống như tỉ lệ cảm nhiễm tự nhiên của HPV trên tôm giống, thì trên
tôm thịt nuôi ở Trà Vinh và Sóc Trăng có tỉ lệ cảm nhiễm thấp, khoảng 4,43%
tôm thịt nhiễm HPV trong tổng số mẫu là 316. Nghiên cứu được thực hiện
bằng hai phương pháp: phết mẫu tươi-nhuộm Malachite Green và phương
pháp mô học truyền thống nhuộm H&E. Bằng phương pháp phết mẫu tươi -
nhuộm Malachite Green có thể chẩn đoán được 2 bệnh MBV và HPV trong
thời gian 5 phút nhưng đối với phương pháp mô học truyền thống cần 3-4
ngày mới có kết quả. Bên cạnh đó chi phí của phương pháp phết mẫu tươi rẻ
tiền hơn, độ chính xác không chênh lệch nhiều (16,67%) so với phương pháp
mô học truyền thống. Vì vậy có thể sử dụng phương pháp phết mẫu tươi -
nhuộm Malachite Green trong việc chẩn đoán HPV trên tôm giống trước khi
thả nuôi.
ii
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
MỤC LỤC
LỜI CẢM TẠ...................................................................................................i
TÓM TẮT.........................................................................................................ii
MỤC LỤC……………………………………………………………………iii
DANH SÁCH BẢNG.......................................................................................v
DANH SÁCH HÌNH………………………………………………………...vi
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU...........................................................................1
CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU........................................................3
2.1 Sơ lược về tình hình nuôi tôm biển .........................................................3
2.1.1 Tình hình nuôi tôm biển trên thế giới.............................................3
2.1.2 Tình hình nuôi tôm biển ở Việt Nam..............................................3
2.1.3 Tình hình nuôi tôm sú ở Sóc Trăng ................................................3
2.2 Tình hình dịch bệnh và tác hại do vi-rút gây ra trên tôm ........................4
2.3 Một số bệnh vi-rút thường xảy trong nuôi tôm sú ở ĐBSCL..................6
2.3.1 Bệnh đốm trắng...............................................................................6
2.3.2 Bệnh Còi .........................................................................................6
2.3.3 Bệnh đầu vàng ................................................................................7
2.3.4 Bệnh phân trắng..............................................................................7
2.3.5 Bệnh nhiễm trùng vi-rút dưới da và hoại tử...................................7
2.4 Tôm nhiễm HPV......................................................................................8
2.4.1 Đặc điểm tôm nhiễm HPV..............................................................8
2.4.2 Phân loại HPV ................................................................................8
2.4.3 Hình thái học của HPV...................................................................8
2.4.4 Đặc tính sinh học của HPV.............................................................9
2.4.5 Phân bố của bệnh HPV...................................................................9
2.4.6 Con đường lây nhiễm, biện pháp phòng ngừa và kiểm soát sự
lây nhiễm của HPV..................................................................................9
2.4.7 Tác hại của HPV đối với tôm nuôi ...............................................10
2.5 Lịch sử mô học ....................................................................................11
CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CÚU……….13
3.1 Thời gian và địa điểm…………………………………………………13
3.2 Vật Liệu nghiên cứu…………………………………………………..13
3.2.1 Đối tượng nghiên cứu ...................................................................13
3.2.2 Dụng cụ dùng trong nghiên cứu ...................................................13
3.2.3 Hóa chất dùng trong nghiên cứu...................................................13
3.3 Phương pháp nghiên cứu……………………………………………...13
3.3.1 Phương pháp thu mẫu ...................................................................13
3.3.2 Phương pháp phân tích mẫu .........................................................14
3.4 Phương pháp phân tích số liệu………………………………………..17
3.4.1 Xác định tỉ lệ cảm nhiễm..............................................................17
3.4.2 Xác định cường độ cảm nhiễm/cá thể..........................................17
3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu ............................................................17
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN………………………………18
4.1 Cường độ cảm nhiễm và tỉ lệ cảm nhiễm tự nhiên của vi-rút trên tôm sú
giống thả nuôi ở ĐBSCL………………………………………………….18
iii
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
4.1.1 Cường độ cảm nhiễm HPV trên tôm giống thả nuôi ở ĐBSCL...18
4.1.2 Tỉ lệ cảm nhiễm HPV và MBV trên 3 tỉnh ĐBSCL.....................20
4.1.3 Tỉ lệ cảm nhiễm kép giữa HPV và MBV trên tôm giốngở
ĐBSCL...................................................................................................21
4.1.4 So sánh tỉ lệ cảm nhiễm HPV và MBV ở 3 tỉnh khác nhau: Trà
Vinh, Bạc Liêu và Sóc Trăng. ...............................................................22
4.1.5 Tỉ lệ cảm nhiễm HPV trên tôm giống qua 3 tháng thu mẫu ở
ĐBSCL...................................................................................................23
4.1.6 Tỉ lệ cảm nhiễm HPV trên tôm thịt ở 2 tỉnh Trà Vinh và Sóc
Trăng......................................................................................................24
4.2 Một số biến đổi mô học trên tôm nhiễm HPV………………………..25
4.2.1 Cấu tạo gan tụy ở tôm...................................................................25
4.2.2 Biến đổi mô học trên gan tụy tôm giống và tôm thịt nhiễm
HPV. ......................................................................................................25
4.3 So sánh kết quả kiểm tra HPV giữa 2 phương pháp: phết mẫu tươi gan
tụy Malachite Green và mô học truyền thống……………………………28
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT………………………………..31
5.1 Kết Luận………………………………………………………………31
5.2 Đề Xuất……………………………………………………………….31
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………32
PHỤ LỤC……………………………………………………………………35
iv
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu