BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
NGUYỄN TIẾN PHÁP
ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH TRÊN THẬN
LIÊN QUAN TỚI TENOFOVIR (TDF)
TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ TẠI
PHÒNG KHÁM NGOẠI TRÚ ĐIỀU TRỊ
HIV/AIDS, BỆNH VIỆN BẠCH MAI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƯỢC SĨ
HÀ NỘI - 2015
BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
NGUYỄN TIẾN PHÁP
ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH TRÊN THẬN
LIÊN QUAN TỚI TENOFOVIR (TDF)
TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ TẠI
PHÒNG KHÁM NGOẠI TRÚ ĐIỀU TRỊ
HIV/AIDS, BỆNH VIỆN BẠCH MAI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƯỢC SĨ
HÀ NỘI - 2015
Người hướng dẫn:
1. TS. Đỗ Duy Cường
2. ThS. Võ Thị Thu Thủy
Nơi thực hiện:
Phòng khám ngoại trú điều trị
HIV/AIDS, bệnh viện Bạch Mai
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS.
Nguyễn Hoàng Anh - Giảng viên Bộ môn Dược lực, Phó giám đốc Trung tâm
DI&ADR Quốc gia, người thầy đã cho tôi nhiều ý kiến nhận xét quý báu cũng như
truyền đạt cho tôi tinh thần làm việc khoa học hăng say, nghiêm túc trong quá trình
tôi thực hiện khóa luận này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn TS. Đỗ Duy Cường – Phó trưởng khoa truyền
nhiễm, bệnh viện Bạch Mai, Th.S Võ Thị Thu Thủy - Phó giám đốc Trung tâm
DI&ADR Quốc gia và TS. Vũ Đình Hòa – giảng viên Bộ môn Dược lâm sàng đã có
những góp ý và luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành khóa luận này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn DS. Trần Ngân Hà – Chuyên viên Trung tâm
DI&ADR Quốc gia, chị đã luôn quan tâm, hướng dẫn, giúp đỡ tôi từ những bước đầu
tiên khi tôi thực hiện khóa luận.
Tôi xin cảm ơn toàn thể thầy cô trường Đại học Dược Hà Nội đã truyền đạt
những kiến thức và kỹ năng nghiên cứu khoa học quý báu cho tôi. Cảm ơn các anh,
chị ở Trung tâm Quốc Gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc
cũng như các cán bộ, nhân viên tại Phòng khám ngoại trú điều trị HIV/AIDS, bệnh
viện Bạch Mai đã luôn nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện khóa luận.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè tôi, những người đã
luôn ở bên, động viên và khích lệ tôi trong suốt 5 năm đại học.
Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2015
Sinh viên
Nguyễn Tiến Pháp
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
ĐẶT VẤN ĐỀ ............................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ..................................................................................... 3
1.1. Sơ lược về thuốc retrovirus ............................................................................... 3
1.2. Tổng quan về tenofovir ...................................................................................... 5
1.2.1. Sơ lược về đặc tính dược lý, dược động học của tenofovir .............................. 5
1.2.2. Độc tính trên thận của TDF ............................................................................... 6
1.2.2.1. Dịch tễ ............................................................................................................ 6
1.2.2.2. Cơ chế gây độc tính trên thận của tenofovir .................................................. 9
1.2.2.3. Phương pháp theo dõi và xác định độc tính trên thận .................................. 11
1.2.2.4. Ý nghĩa lâm sàng .......................................................................................... 12
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................... 14
2.1. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................... 14
2.2. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 14
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu ......................................................................................... 14
2.2.2. Chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................................................... 16
2.2.3. Xử lý số liệu .................................................................................................... 16
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .............................................................. 19
3.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu ............................... 19
3.1.1. Số lượng bệnh nhân tham gia nghiên cứu ....................................................... 19
3.1.2. Đặc điểm bệnh nhân trong nghiên cứu ........................................................... 20
3.1.3. Tình trạng duy trì điều trị ................................................................................ 24
3.2. Đặc điểm biến cố độc tính trên thận ở bệnh nhân HIV sử dụng phác đồ có
chứa TDF ................................................................................................................. 25
3.2.1. Tỷ lệ gặp biến cố độc tính trên thận ................................................................ 25
3.2.2. Mức độ nghiêm trọng của biến cố trên thận dựa theo thang RIFL và thang
đánh giá mức độ suy thận mạn KDIGO 2012 ........................................................... 27
3.2.3. Xử trí khi gặp độc tính trên thận ..................................................................... 29
3.3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới tần suất xuất hiện độc tính trên thận ở
bệnh nhân HIV sử dụng phác đồ có chứa TDF. ................................................... 29
3.3.1. Phân tích đơn biến các yếu tố ảnh hưởng tới tần suất xuất hiện của biến cố
độc tính trên thận ....................................................................................................... 29
3.3.2. Phân tích đa biến tìm các yếu tố độc lập ảnh hưởng tới tần suất xuất hiện độc
tính trên thận ............................................................................................................. 31
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN ....................................................................................... 33
CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................... 39
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC