TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC
GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT
NGỤ NGÔN LA FONTAINE
TRẦN BẢO NGỌC
Hậu Giang, tháng 05 năm 2013
TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC
GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT
NGỤ NGÔN LA FONTAINE
Giảng viên hướng dẫn:
TS. LÊ NGỌC THÚY
Sinh vên thực hiện:
TRẦN BẢO NGỌC
Hậu Giang, tháng 05 năm 2013
Giá trị nội dung và nghệ thuật ngụ ngôn La Fontaine
GVHD: TS. Lê Ngọc Thúy SVTH: Trần Bảo Ngọc
1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Jean de La Fontaine là tác giả để lại dấu ấn đặc biệt quan trọng trong nền văn
học Pháp thế kỷ XVII. Với nhiều thành công trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, ông đã
mang đến cho nhân loại một kho tàng tác phẩm có giá trị cả về số lượng lẫn chất lượng.
Trong đó không thể không kể đến các tác phẩm ngụ ngôn – thể loại tiêu biểu làm nên
tên tuổi nhà văn.
Được xem như một bức tranh toàn cảnh xã hội Pháp lúc bấy giờ, ngụ ngôn của
La Fontaine góp phần phản ánh thực tế chính trị, xã hội, con người đương thời. Qua đó,
chúng ta có thể hình dung về cuộc sống thông qua cách nhìn nhận, đánh giá của nhà
văn trong tác phẩm của mình. Đồng thời, bản thân có thái độ đúng đắn trong việc tiếp
nhận những bài học kinh nghiệm, triết lý mà nhà văn đã tận tình gửi gắm.
Ngoài ra, với việc triển khai đề tài “Giá trị nội dung và nghệ thuật ngụ ngôn La
Fontaine”, người viết có thể tìm hiểu sâu hơn về con người, tính cách của tác giả Jean
de La Fontaine thông qua những bài thơ ngụ ngôn đặc sắc và biệt tài của ông về thể loại
này. Cuối cùng, người viết có thể nắm được những kiến thức, kinh nghiệm hỗ trợ cho
việc giảng dạy sau này. Nhất là những tác phẩm ngụ ngôn có trong chương trình đào
tạo ở các bậc học nước ta. Đó là tất cả lí do người viết chọn đề tài này.
2. Lịch sử vấn đề
Nói đến ngụ ngôn La Fontaine không thể quên nhắc đến tầm khái quát và giá trị
giáo dục của nó. Tác phẩm vẫn còn nguyên giá trị bởi con người bao thế hệ lưu truyền.
Ở Việt Nam, ngụ ngôn La Fontaine cũng được đem vào nghiên cứu và giảng dạy.
Trong đó, người viết xin được nêu ra một số công trình tiêu biểu:
Thứ nhất là công trình “ngụ ngôn La Fontaine”, NXB Trẻ Tp Hồ Chí Minh,
1996 do nhiều tác giả cùng dịch. Đây là công trình tiêu biểu cho ra nhằm kỷ niệm lần
thứ ba trăm ngày mất của Jean de La Fontaine (1621 – 1695), trước những sáng kiến
dịch ra tiếng Việt những truyện ngụ ngôn nổi tiếng nhất của nhà văn. Với việc đưa ngụ
Giá trị nội dung và nghệ thuật ngụ ngôn La Fontaine
GVHD: TS. Lê Ngọc Thúy SVTH: Trần Bảo Ngọc
2
ngôn La Fontaine vào chương trình giáo dục ở bậc tiểu học và trung học tại Việt Nam
thì việc dịch ra tiếng Việt các tác phẩm là vô cùng quan trọng. Do đó, công trình này
được đánh giá rất cao và mang lại thành công đáng kể. Bạn đọc Việt Nam cũng qua đó
có dịp tiếp cận, thưởng thức được giá trị văn hóa tinh thần mà nước bạn đem lại. Đồng
thời, ngụ ngôn này cũng đáp ứng được thị hiếu của đọc giả qua các tác phẩm mang màu
sắc nghệ thuật từ cuộc sống. Trong đó, loài vật là hình tượng phổ biến nhất trong môtip
của ngụ ngôn. Đặc biệt với các tác phẩm quen thuộc “Chó sói và cừu non” [16; 91]
Hoàng Hữu Đản dịch, “Qụa và cáo” [16; 393] Tú Mỡ dịch, “Cáo và giàn nho” [16;
407] Nguyễn Đình dịch, “Cây sồi và cây sậy” [16; 399] Xuân Diệu dịch…đã giúp
người đọc thưởng thức và nắm bắt được ý nghĩa mang tính triết lí mà nhà văn lồng sau
tác phẩm. Hơn nữa, công trình nghiên cứu này cũng được tác giả trình bày tóm lược về
sự nghiệp và các tác phẩm nghệ thuật của Jean de La Fontaine, mang đến cho đọc giả
hiểu biết sâu sắc hơn về những thể tài gắn liền với sự nghiệp sáng tác của nhà văn đến
từ nước Pháp này.
Thứ hai là nghiên cứu của Phùng Văn Tửu với “Giáo trình văn học phương
tây”, Đại học Huế - 1996. Qua việc nghiên cứu thơ ngụ ngôn La Fontaine về những
điểm cơ bản thì nhà nghiên cứu cho ra nhận xét chung : “đại bộ phận các nhân vật
trong thơ ngụ ngôn của ông là loài vật”. Phùng Văn Tửu cũng đồng ý với việc am hiểu
về loài vật và nắm bắt được tính đặc thù của chúng trong thơ ngụ ngôn của nhà văn
uyên bác này. Sự sâu sắc trong các khía cạnh cuộc sống mà La Fontaine đề cập đồng
thời là mối quan tâm của nhà nghiên cứu. Ông cho rằng những “màn kịch” trong truyện
được nhà thơ bố trí “có xung đột, có cao trào, có thắt nút và phần rút ra bài học thường
chỉ vài câu ngắn gọn bố trí ở đầu hoặc cuối bài” [18; 94]. Và, với cách trình bày tác
phẩm ngụ ngôn bằng thơ, Jean de La Fontaine đã thể hiện tài năng của mình hết sức
độc đáo, linh hoạt trong cách sử dụng số âm tiết, vần điệu và nhịp điệu. Đối với nghiên
cứu này, Phùng Văn Tửu đặt tính khái quát những vấn đề chung về con người và sự
nghiệp sáng tác của nhà văn La Fontaine lên đầu, đặc biệt hơn là vị trí ngụ ngôn của
ông trong nền văn học Pháp cũng như Việt Nam.
Giá trị nội dung và nghệ thuật ngụ ngôn La Fontaine
GVHD: TS. Lê Ngọc Thúy SVTH: Trần Bảo Ngọc
3
Thứ ba là nhận định “ngụ ngôn chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ sáng tác của
nhà thơ, nhưng nó lại làm cho tên tuổi ông lưu danh muôn thuở” [11; 374] do nhà
nghiên cứu Hoàng Nhân đặt bút trong “Văn học Pháp”, NXB Trẻ tp Hồ Chí Minh,
1997. Ông đã viết về La Fontaine với nhiều góc nhìn khác nhau, từ những khía cạnh về
nội dung và nghệ thuật cho đến sự tinh tường, nhạy bén của nhà văn. Nhìn chung,
Hoàng Nhân đã đi sâu nghiên cứu về bước đường trong sáng tác và đầu óc vô cùng
sáng tạo của Jean de La Fontaine. Nhà nghiên cứu cho rằng La Fontaine là một người
biết tiếp thu những kiến thức, kinh nghiệm của tất cả những nhà thơ kể cả những người
ít tiếng tăm thì ông vẫn đọc tác phẩm của họ để có thêm điều mới mẻ cho mình, và
cũng là người “hiểu rõ sự sáng tạo không phải trong chất liệu mà trong cách biểu
hiện” [11; 375]. Ông là người làm cho mọi câu chuyện sinh động cho dù bản thân câu
chuyện ấy chẳng có gì thú vị! Những câu chuyện ngụ ngôn trở thành bài học sâu sắc
sau khi người đọc có dịp trải nghiệm lý lẽ trong nó. Bởi lẽ đó nhiều vấn đề khô khan,
nghiêm túc nhất cũng trở nên dễ tiếp nhận hơn dưới ngòi bút bông đùa của nhà thơ tài
hoa này.
Tóm lại, nhờ các công trình nghiên cứu trên, người viết đã có cơ hội nắm bắt
được những thông tin bổ ích về nhà thơ cùng những nhận định, đánh giá được nêu ra.
Bên cạnh đó, bản thân có dịp đi sâu vào nội dung và nghệ thuật của ngụ ngôn La
Fontaine thông qua bức tranh cuộc sống thật sinh động, gần gũi. Qua đó, sự khác biệt
hoàn toàn về tính độc đáo và sáng tạo của nhà thơ được khẳng định. Đến đây thì vị trí
thực sự của thơ ngụ ngôn nói chung và ngụ ngôn La Fontaine nói riêng sẽ vươn tới một
tầm cao mới trong lòng đọc giả cũng như trong văn đàn Việt Nam.
3. Phạm vi đề tài
Với đề tài “Giá trị nội dung và nghệ thuật ngụ ngôn La Fontaine”, người viết
chỉ xin đi vào phân tích, dẫn chứng cùng với một vài nhận xét đánh giá của bản thân về
những vấn đề liên quan đến nội dung và nghệ thuật của truyện ngụ ngôn La Fontaine,
ngoài ra không đi vào các mảng nội dung không liên quan đến đề tài này. (Chủ yếu dựa
vào hai bản dịch “Ngụ ngôn La Fontaine” của Hoàng Hữu Đản – NXB Trẻ tp Hồ Chí