BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ
CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
Chuyên đề
CÁC KỸ NĂNG QUẢN TRỊ DÀNH CHO
LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP
(Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực
cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa)
Biên soạn: PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa
HÀ NỘI - 2012
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1: KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO .............................................................. 2
1.1. Vị trí, vai trò và các kỹ năng quản trị cần có của lãnh đạo doanh nghiệp ............... 2
1.2. Định nghĩa và đặc trƣng cơ bản của lãnh đạo: ........................................................... 8
1.3. Phân biệt Lãnh đạo và Quản lý: .................................................................................. 9
1.4. Những cách tiếp cận khác nhau về lãnh đạo ............................................................. 12
1.4.1. Lý thuyết về người lãnh đạo vĩ đại. ........................................................... 12
1.4.2. Lý thuyết về các đặc tính cá nhân của Người Lãnh đạo. .......................... 13
1.4.3. Lý thuyết về lãnh đạo theo hoàn cảnh. ...................................................... 13
CHƢƠNG 2 :KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .......................................... 22
2.1. Vấn đề là gì? ................................................................................................................. 22
2.2. Các cách tiếp cận trong giải quyết vấn đề và những nhân tố tác động .................. 23
2.3. Qui trình và các bƣớc giải quyết vấn đề .................................................................... 25
2.3.1. Xác định vấn đề: ........................................................................................ 25
2.3.2. Phân tích vấn đề ......................................................................................... 26
2.3.3. Đưa ra các giải pháp: ................................................................................. 29
2.3.4. Đánh giá và Lựa chọn giải pháp ................................................................ 32
2.3.5. Thực hiện giải pháp ................................................................................... 34
2.3.6. Đánh giá thực hiện giải pháp ..................................................................... 34
CHƢƠNG 3 :KỸ NĂNG GIAO TIẾP ............................................................. 36
3.1. Các loại giao tiếp và truyền đạt thông tin trong tổ chức .......................................... 36
3.2. Mô hình giao tiếp và những nhân tố ảnh hƣởng ...................................................... 38
3.3. Nguyên tắc giao tiếp và truyền đạt thông tin hiệu quả ............................................ 39
3.4. Kỹ năng giao tiếp cơ bản ............................................................................................. 41
CHƢƠNG 4 :KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH ................................................... 45
4.1 Bản chất của thuyết trình ........................................................................................... 45
4.2. Chuẩn bị thuyết trình .................................................................................................. 47
4.3. Kỹ thuật xây dựng quan hệ với ngƣời nghe .............................................................. 56
4.4. Thể hiện nội dung và hoàn thiện bài trình bày ......................................................... 61
CHƢƠNG 5 :KỸ NĂNG XÂY DỰNG NHÓM LÀM VIỆC HIỆU QUẢ .... 64
5.1. Các loại nhóm làm việc ............................................................................................... 64
5.2. Nhóm làm việc hoạt động nhƣ thế nào? .................................................................... 65
5.3. Xây dựng nhóm làm việc hiệu quả ............................................................................. 68
CHƢƠNG 6 :KỸ NĂNG QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI .................................... 74
6.1. Các loại thay đổi trong tổ chức .................................................................................. 74
6.2. Khi nào cần thực hiện những thay đổi ...................................................................... 76
6.3. Phƣơng thức thực hiện sự thay đổi ............................................................................ 77
6.4. Các mô hình thay đổi .................................................................................................. 78
6.5. Các nguyên tắc quản lý sự thay đổi ........................................................................... 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 85
1
2
CHƢƠNG 1
KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO
MỤC TIÊU:
- Làm rõ vị trí, vai trò của lãnh đạo doanh nghiệp và các đặc trưng cơ bản của lãnh
đạo
- Hệ thống các quan điểm khác nhau về lãnh đạo
- Phát triển kỹ năng lãnh đạo cho chủ doanh nghiệp
1.1. Vị trí, vai trò và các kỹ năng quản trị cần có của lãnh đạo doanh nghiệp
Theo John Adair, người lãnh đạo là những người có trình độ, khả năng tạo ra
những điều kiện nhất định để tiến hành các hoạt động. Và quan trọng hơn cả, Nguời lãnh
đạo là người có khả năng tập hợp, lôi kéo được nhiều người tích cực tham gia thực hiện
các mục tiêu đã đề ra. Còn Peter,F. Drucker lại viết trong cuốn sách “Cách thức quản lý”
năm 1955 là “Người lãnh đạo không chỉ là người đơn thuần có khả năng lôi cuốn người
khác vì đôi khi đó chỉ là sự mị dân. Đó cũng không đơn giản là khả năng gây cảm tình và
thuyết phục người khác vì nó dễ nhầm lẫn với kỹ năng thuyết phục của một nguời bán
hàng. Người Lãnh đạo là người có tầm nhìn ở mức cao hơn, và thường hướng việc thực
hiện công việc tới một tiêu chuẩn cao hơn và phát triển tính cách con người vượt qua
những giới hạn thông thuờng”. Với những quan điểm như vậy, người Lãnh đạo có thể một
người rất kiệt xuất, có sức “thu hút và khơi dậy” lòng nhiệt huyết và sự cống hiến hết
mình của người khác. Chúng ta có thể kể ra đây rất nhiều tên các Nhà Lãnh đạo kiệt xuất
trong lịch sử như Hồ Chí Minh - Người Anh hùng giải phóng dân tộc và là nhà văn hoá
lớn của Việt Nam; Mahatma Gandhi - Vị lãnh tụ của phong trào đấu tranh giành quyền tự
chủ của nhân dân Ấn Độ; Nelson Mandela - Vị tổng thống da mầu đầu tiên của đất nước
Nam Phi; Bà Emmeline Pankhurst – Nhà lãnh đạo trong phong trào đấu tranh giành quyền
tham gia bầu cử của phụ nữ Anh....Mỗi nhà Lãnh đạo kể trên đều để lại những dấu ấn vẻ
vang trong lịch sử. Bên cạnh đó còn có nhiều nhà lãnh đạo nổ tiếng trong lĩnh vực công
nghiệp và kinh doanh thương mại. Đó là những nhà lãnh đạo trong doanh nghiệp.
Chúng ta cũng gặp rất nhiều doanh nhân có khả năng thu hút người khác, lôi cuốn
và khích lệ sự nhiệt tình làm việc của nhân viên vì mục đích phát triển doanh nghiệp. Nếu
chỉ lấy tiêu thức “khả năng lôi cuốn và động viên người khác” để xác định ai là người lãnh
đạo trong doanh nghiệp thì có thể kể đến một Giám đốc công ty, cũng có thể là một cán
bộ quản lý cấp trung gian trong công ty và cũng có thể là một trưởng nhóm bán hàng hoặc
có thể là một người không có một chức danh quản lý nào trong công ty nhưng có khả năng
lôi cuốn người khác rất lớn. Ta có thể nói tất cả những người trong doanh nghiệp có khả
năng khiến người khác làm việc vì mục tiêu phát triển doanh nghiệp một cách tự nguyện
đều là người có khả năng lãnh đạo. Những người có chức danh quản lý trong doanh