K THU T TR NG M T S LOÀI C NUÔI BÒỸ Ậ Ồ Ộ Ố Ỏ
- C là th c ăn chi n l c c a trâu bòỏ ứ ế ượ ủ
C là th c ăn chính, là kh u ph n c s ỏ ứ ẩ ầ ơ ở
=> Mu n nuôi bò ph i tr ng cố ả ồ ỏ
- Tính toán di n tích tr ng c ệ ồ ỏ
+ Căn c vào nhu c u v th c ăn thô xanh c a bò: kho ng 10% th tr ng theoứ ầ ề ứ ủ ả ể ọ
VCT hay 2% th tr ng theo VCK ể ọ
+ Căn c vào năng su t c a c : ph thu c gi ng, đt tr ng và trình đ thâm canhứ ấ ủ ỏ ụ ộ ố ấ ồ ộ
+ Kh năng c a các ngu n th c ăn thay thả ủ ồ ứ ế
- Ch n gi ng c tr ng ọ ố ỏ ồ
+ Căn c đc đi m th nh ng và khí h u th i ti tứ ặ ể ổ ưỡ ậ ờ ế
+ Đc đi m c a các gi ng c có th tìm đcặ ể ủ ố ỏ ể ượ
+ Kinh nghi m tr ng c đa ph ngệ ồ ỏ ở ị ươ
Ví d v tính toán di n tích tr ng cụ ề ệ ồ ỏ
Tính di n tích c c n tr ng đ nuôi 10 bòệ ỏ ầ ồ ể
- Gi s bò có kh i l ng bình quân là 200 kg/conả ử ố ượ
- C đnh tr ng là c voi, c tính năng su t 150 t n/ha/nămỏ ị ồ ỏ ướ ấ ấ
Cách tính:
- Nhu c u: 200kg/con x 10% x10 con x 365 ngày/năm = 73.000 kg/nămầ
- Di n tích c voi c n tr ng = 73.000/150.000 = 0,48ệ ỏ ầ ồ ha
Bài 1: QUY TRÌNH TR NG VÀ CHĂM SÓC C VOI, C S Đ NUÔIỒ Ỏ Ỏ Ả Ể
BÒ
Các gi ng c thích h p v i đi u ki n sinh thái Vi t Nam có th tr ng đ chănố ỏ ợ ớ ề ệ ệ ể ồ ể
nuôi bò g m có 4 lo i chính:ồ ạ
- Lo i c hòa th o thân đng, s ng nhi u năm, tr ng đ c t ăn t i ho c ạ ỏ ả ứ ố ề ồ ể ắ ươ ặ ủ
xanh nh c voi, c Su đăng...ư ỏ ỏ
- Lo i hòa th o thân đng s ng h ng năm (m i năm tr ng 2-3 v ) tr ng đ ănạ ả ứ ố ằ ỗ ồ ụ ồ ể
t i ho c xanh nh cây ngô, cây cao l ng...ươ ặ ủ ư ươ
- Lo i hòa th o thân bò hay thân b i tr ng đ c t ăn t i ho c chăn th , ho cạ ả ụ ồ ể ắ ươ ặ ả ặ
có th c t ph i khô làm c khô d tr nh c Ghi nê (c s ), c Păng- gô la, cể ắ ơ ỏ ự ữ ư ỏ ỏ ả ỏ ỏ
Béc mu đa, c lông Pa ra.ỏ
- C voi và c s là hai gi ng c hòa th o có năng su t cao, tr ng r t phỏ ỏ ả ố ỏ ả ấ ồ ấ ổ
bi n hi n nay đ chăn nuôi gia súc nhai l i nh bò, dê, trâu. Sau đây là ph ngế ệ ể ạ ư ươ
pháp tr ng và chăm sóc hai gi ng c nói trên:ồ ố ỏ
1. C voiỏ (tên La tinh: Panisetum Purpurcum).
Các gi ng c voi hi n đc tr ng Ph bi n cho năng su t cao là Kingrass,ố ỏ ệ ượ ồ ổ ế ấ
Selection 1. C voi có th cao t i 3-4m. Đây là cây c thu c vùng nhi t đi xíchỏ ể ớ ỏ ộ ệ ớ
đo, do v y nó c n đ đ m và nhi t đ. Nhi t đ thích h p tà t 25-30 ạ ậ ầ ủ ộ ẩ ệ ộ ệ ộ ợ ừ 0C. Cỏ
voi a đt t t, có t ng canh tác sâu, giàu mùn, không a đt cát và n i b ng p úng.ư ấ ố ầ ư ấ ơ ị ậ
Th i v tr ng t tháng 4 đn tháng 7, thu ho ch t tháng 6 đn tháng 11. Chuờ ụ ồ ừ ế ạ ừ ế
k s d ng 3-4 năm.ỳ ử ụ
- Tr c khi tr ng ph i c y, b a k , làm s ch c d i, bón lót 1,5-2 t n phânướ ồ ả ầ ừ ỹ ạ ỏ ạ ấ
chu ng/ha; 200-300 kg supe lân/ha; 100-200 phân kali/ha. N u đt b chua, có thồ ế ấ ị ể
b sung 500-1.000 kg vôi/ha.ổ
- Tr ng b ng hom. Ch n hom bánh t t 2,5 tháng tr lên, ch t hom thànhồ ằ ọ ẻ ừ ở ặ
t ng đo n ng n có t 2-4 m t, tr ng theo kho ng cách hàng cách hàng 60 cm, r chừ ạ ắ ừ ắ ồ ả ạ
hàng sâu 15-20 cm. Đt hom g i đu n i ti p nhau r i l p đt dày 7-10 cm. M tặ ố ầ ố ế ồ ấ ấ ộ
năm c voi có th cho t 4-6 l a c t. Kho ng 45- 50 ngày c t m t l a. C t làmỏ ể ừ ứ ắ ả ắ ộ ứ ắ
th c ăn xanh khi c đt đ cao 80-120 cm.ứ ỏ ạ ộ
Chăm sóc c voi: Sau m i l n c t, bón phân đm (n u bón phân urê thìỏ ỗ ầ ắ ạ ế t 60-ừ
100 kg/ha/1 l n bón; n u bón phân đm sun phát thì li u l ng g p đôi) ho c bónầ ế ạ ề ượ ấ ặ
thêm phân NPK ho c n c phân chu ng.ặ ướ ồ
- C voi cho năng su t ch t xanh r t cao 150-200 t n/ha. nh ng ru ng đcỏ ấ ấ ấ ấ Ở ữ ộ ượ
chăm bón t t, năng su t c có th đt t 250-300 t n/ha. Vì năng su t c r t cao doố ấ ỏ ể ạ ừ ấ ấ ỏ ấ
t c đ tăng tr ng nhanh nên khi tr ng v i di n tích l n nên b trí tr ng r i vố ộ ưở ồ ớ ệ ớ ố ồ ả ụ
thành nhi u đt, m i đt cách nhau 10-15 ngày, đ phòng khi thu ho ch không k pề ợ ỗ ợ ề ạ ị
c s b già.ỏ ẽ ị
N u thâm canh đ c đt năng su t 250 t n/ha thì tr ng 1 ha c voi có thế ể ỏ ạ ấ ấ ồ ỏ ể
đám ng đ c xanh cho 18-20 con bò cái sinh s n n i ho c có th nuôi đc 12-14ứ ủ ỏ ả ộ ặ ể ượ
bò cái v t s a.ắ ữ
2. C Ghi-nêỏ: C Ghi-nêỏ hay còn g i làọ c sỏ ả (tên khoa h c làọ Panicum mai-
mum): Là lo i c ch u h n và nóng, ch u d m đp khi chăn th bò. C m c thànhạ ỏ ị ạ ị ẫ ạ ả ỏ ọ
b i, thân lá m m, bò thích ăn.ụ ề
Có hai lo i c s : C s lá nh và c s lá to, c s lá nh tr ng đ xây d ngạ ỏ ả ỏ ả ỏ ỏ ả ỏ ả ỏ ồ ể ự
các bãi chăn th , b o v đt. C s lá l n tr ng đ c t cho ăn t i chu ng ho c ả ả ệ ấ ỏ ả ớ ồ ề ắ ạ ồ ặ ủ
xanh.
- Th i v tr ng: T tháng 4 đn tháng 6, thu ho ch t tháng 6 đn tháng 11.ờ ụ ồ ừ ế ạ ừ ế
Chu k s d ng 4-5 năm.ỳ ử ụ
- Yêu c u đt tr ng thu c lo i đt cát pha, tránh n i ng p n c, đt cày sâuầ ấ ồ ộ ạ ấ ơ ậ ướ ấ
15-20 cm. Bón lót phân chu ng 1,5 - 2 t n/ha, 200 kg lân, 100 kg kali/ha.ồ ấ
- Tr ng b ng g c tách ra t các c m l n. M i khóm có 3 - 4 dành, xén b t láồ ằ ố ừ ụ ớ ỗ ớ
và đem tr ng ngay. L ng gi ng c n cho 1 ha kho ng 2-2,5 t n. Kho ng cáchồ ượ ố ầ ả ấ ả
tr ng' khóm cách khóm 30 cm, r ch hàng cách hàng 40-60 cm, sâu 15 cm. Đt g cồ ạ ặ ố
r i l p đt d y 10 cm, đ h ph n ng n và d m ch t.ồ ấ ấ ầ ể ở ầ ọ ẫ ặ
- Chăm sóc c : Sau 1-2 l a thu ho ch, bón thêm 60-100 kg urê. C s có thỏ ứ ạ ỏ ả ể
tr ng đ chăn th bò ho c c t cho bò ăn. S l n chăn th luân phiên trong năm đtồ ể ả ặ ắ ố ầ ả ạ
8-10 l n.ầ
N u chăn th , năng su t có th đt 50-60 t n/ha. N u c t cho ăn t i chu ng,ế ả ấ ể ạ ấ ế ắ ạ ồ
năng su t có th đt 70-80 t n/ha.ấ ể ạ ấ
BÀI 2: K THU T TR NG C VA06Ỹ Ậ Ồ Ỏ
C VA06 còn đc g i là “c vua” vì có năng su t cao, d tr ng, hàm l ngỏ ượ ọ ỏ ấ ễ ồ ượ
dinh d ng r t cao, đc đánh giá là lo i th c ăn t i t t nh t cho gia súc ăn c ,ưỡ ấ ượ ạ ứ ươ ố ấ ỏ
gia c m và cá tr m c ...ầ ắ ỏ
C VA06 nh cây mía, thân th o, m c th ng, chi u cao bình quân 4 - 5m,ỏ ư ả ọ ẳ ề
d ng b i, thích ng r ng, s c ch ng ch u r t kho , có th tr ng trên t t c các lo iạ ụ ứ ộ ứ ố ị ấ ẻ ể ồ ấ ả ạ
đt, có ph thích nghi r ng, s c ch ng ch u t t nên t l s ng sau khi tr ng r t caoấ ổ ộ ứ ố ị ố ỷ ệ ố ồ ấ
≥ 98%. T c đ sinh tr ng m nh, s c sinh s n nhanh, m t cây có th đ đc 25ố ộ ưở ạ ứ ả ộ ể ẻ ượ
– 30 nhánh/năm v i h s nhân trên 300 l n, m c cao nh t là 60 nhánh/năm, h sớ ệ ố ầ ứ ấ ệ ố
nhân trên 500 l n. Đây là lo i c v t xa c voi v năng su t và ch t l ng vì v yầ ạ ỏ ượ ỏ ề ấ ấ ượ ậ
đ tr ngể ồ thâm canh c VA06 đt đc năng su t, ch t l ng cao c n chú ý:ỏ ạ ượ ấ ấ ượ ầ
1. Gi ng:ố
Ch n cây thành th c đt 6 tháng tu i tr lên, kho , không b sâu b nh sau đóọ ụ ạ ổ ở ẻ ị ệ
bóc h t lá b m m nách r i dùng dao s c c t thành t ng đo n (không b ho c kêế ẹ ở ầ ồ ắ ắ ừ ạ ẻ ặ
lên mi ng g ch t đ tránh làm d p hom nh h ng đn m m ho c r gây sâuế ỗ ặ ể ậ ả ưở ế ầ ặ ễ
b nh), c t nghiêng, m i đo n 1 m t, m i m t có 1 m m nách. Đo n thân trên (phíaệ ắ ỗ ạ ắ ỗ ắ ầ ạ
g c) c a m t ng n h n đo n thân d i đ tăng t l s ng. Ngoài ra còn có thố ủ ắ ắ ơ ạ ướ ể ỷ ệ ố ể
tách ch i đ tr ng khi c đã 12 năm tu i.ồ ể ồ ỏ ổ
2. Đt tr ng:ấ ồ
C VA06 có th tr ng đc trên t t c các lo i đt. Tr c khi tr ng c n càyỏ ể ồ ượ ấ ả ạ ấ ướ ồ ầ
b a k , nh t s ch c . Tr ng trên đt b ng nên tr ng theo lu ng đ ti n chăm sócừ ỹ ặ ạ ỏ ồ ấ ằ ồ ố ể ệ
và t i tiêu n c. Tr ng trên đt d c ph i tr ng theo đng đng m c ho c bướ ướ ồ ấ ố ả ồ ườ ồ ứ ặ ổ
h c. Không nên tr ng trên đt đã tr ng c voi.ố ồ ấ ồ ỏ
3. Cách tr ng:ồ
X rãnh sâu 15cm, d i rãnh bón các lo i phân lót sau đó ph m t l p đtẻ ướ ạ ủ ộ ớ ấ
m n r i nén nh . Đem hom đã chu n b s n đt vào rãnh nghiêng 45ị ồ ẹ ẩ ị ẵ ặ 0 ho c đt n mặ ặ ằ
ngang d i rãnh sau đó l i ph trên m m m t l p đt m n kho ng 5cm, n u tr ngướ ạ ủ ầ ộ ớ ấ ị ả ế ồ
vào mùa m a ph i đ h đu hom đ tránh b th i. Tr ng xong c n t i mư ả ể ở ầ ể ị ố ồ ầ ướ ẩ
th ng xuyên. (Có th b h c tr ng v i m t đ và cách tr ng nh trên).ườ ể ổ ố ồ ớ ậ ộ ồ ư
4. Th i v tr ng:ờ ụ ồ
V i đi u ki n mi n B c Trung b t t nh t nên tr ng vào v Xuân kho ngớ ề ệ ề ắ ộ ố ấ ồ ụ ả
tháng 2 tr đi và trong su t mùa m a tháng 8-10.ở ố ư
5. M t đ và kho ng cách:ậ ộ ả
- Tr ng đ làm th c ăn thì kho ng cách cây 30-50cm và hàng 65cm, kho ngồ ể ứ ả ả
30.000 – 45.000 m t/ha, t ng đng 1.500-2.200 m t/sào (500 mắ ươ ươ ắ 2).
- Tr ng l y hom làm gi ng kho ng cách cây và hàng 70cm x 90cm ho c 80 xồ ấ ố ả ặ
100cm, kho ng 12.000 – 15.000 m t/ha, t ng đng 600-750 m t/sào.ả ắ ươ ươ ắ
6. Bón phân và chăm sóc:
Bón lót 500-700kg phân chu ng và 50-100kg lân/sào ho c m i h c bón 100gồ ặ ỗ ố
phân h n h p NPK + 100g phân lân. Sau khi tr ng nên dùng n c phân chu ngỗ ợ ồ ướ ồ
loãng đ t i giúp cây ra r nhanh, chú ý t i n c gi m. Trong th i gian đuể ướ ễ ướ ướ ữ ẩ ờ ầ
c n làm c 1 – 2 l n, l n 1 sau tr ng 1 tháng k t h p bón m i h c 10g đm urê,ầ ỏ ầ ầ ồ ế ợ ỗ ố ạ
l n 2 sau l n 1 kho ng 1 – 1,5 tháng k t h p bón m i h c 25g đm urê và vun g cầ ầ ả ế ợ ỗ ố ạ ố
đ tránh đ vì đây là th i k c phát tri n nhanh nh t.ể ổ ờ ỳ ỏ ể ấ
N u g p khô h n thì m i tu n t i n c 1 l n nh ng không đ đng n c.ế ặ ạ ỗ ầ ướ ướ ầ ư ể ọ ướ
Mu n có năng su t cao ph i bón thúc nhi u l n đ cây đ s m, đ kho và sinhố ấ ả ề ầ ể ẻ ớ ẻ ẻ
tr ng nhanh. Sau m i l n c t 2 ngày thì ph i bón phân b sung 10 – 13kg urê/sàoưở ỗ ầ ắ ả ổ
và x i xáo đ nâng cao năng su t. Tr c khi vào v đông nên bón 1ớ ể ấ ướ ụ l n phânầ
chu ng nh m đm b o m m qua đông và tái sinh năm sau đc t t.ồ ằ ả ả ầ ượ ố
C VA06 ch ng sâu b nh r t t t nh ng khi b b nh nên dùng các bi n phápỏ ố ệ ấ ố ư ị ệ ệ
phòng tr sinh h c, h t s c tránh dùng thu c hoá ch t, t t nh t nên gi v nừ ọ ế ứ ố ấ ố ấ ữ ườ
ru ng thông thoáng.ộ
7. Thu ho ch và s d ngạ ử ụ
Sau tr ng 40 ngày là có th c t đc l a đu, c 20 – 40 ngày c t 1 l n, nóiồ ể ắ ượ ứ ầ ứ ắ ầ
chung khi cây cao kho ng 1m thì c t đc, thu 6 – 7 l a/năm. Nên c t cách m t đtả ắ ượ ứ ắ ặ ấ
15cm, không c t quá th p đ tránh nh h ng x u đn kh năng tái sinh và tránhắ ấ ể ả ưở ấ ế ả
c t vào ngày m a vì d gây sâu b nh.ắ ư ễ ệ
L u ý v i ru ng tr ng c đ làm gi ng thì ch nên c t 2 – 3 l a đu vào tr cư ớ ộ ồ ỏ ể ố ỉ ắ ứ ầ ướ
tháng 7 sau đó không c t ti p mà ch bóc lá nh ng ph i tr l i 6 – 8 lá trênắ ế ỉ ư ả ừ ạ
cây(nh ng lá bóc nên đ l i ph n b lá bao m m nách).ữ ể ạ ầ ẹ ầ
Đây là lo i c có kh năng l u g c r t t t, tr ng 1 năm có th thu liên t c 6 –ạ ỏ ả ư ố ấ ố ồ ể ụ
7 năm. Năng su t năm đu lo i c này ch đt kho ng 250 t n/ha, t năm th 2 – 6ấ ầ ạ ỏ ỉ ạ ả ấ ừ ứ
là th i k cho năng su t cao nh t.ờ ỳ ấ ấ
C VA06 có hàm l ng dinh d ng cao, đây là lo i th c ăn t t nh t cho cácỏ ượ ưỡ ạ ứ ố ấ
lo i gia súc ăn c , gia c m và cá tr m c . VA06 v a có th làm th c ăn t i, làmạ ỏ ầ ắ ỏ ừ ể ứ ươ
th c ăn chua, th c ăn hong khô ho c làm b t c khô đ nuôi bò th t, bò s a, dê,ứ ủ ứ ặ ộ ỏ ể ị ữ
cá… mà không c n ho c v c b n không c n cho ăn thêm th c ăn tinh v n đmầ ặ ề ơ ả ầ ứ ẫ ả
b o v t nuôi phát tri n bình th ng. Ngoài ra c VA06 có th dùng đ nuôi n mả ậ ể ườ ỏ ể ể ấ
ăn, n m d c li u ho c dùng đ SX gi y, g và nhi u m t hàng tiêu dùng khác.ấ ượ ệ ặ ể ấ ỗ ề ặ
Bài 3: GI NG C H N H P VÀ GIÀU ĐMỐ Ỏ Ỗ Ợ Ạ
Đây là gi ng c h n h p g m nhi u lo i c (6 lo i c : Villomix, Aztec,ố ỏ ỗ ợ ồ ề ạ ỏ ạ ỏ
Cadillo - thu c h đu, Sigual, Jarra,Callide) h hoà th o. Các gi ng này đc gieoộ ọ ậ ọ ả ố ượ
chung v i nhau và phát tri n theo l i c ng sinh. Ch t l ng c cao, phù h p v iớ ể ố ộ ấ ượ ỏ ợ ớ
nuôi bò cao s n. Hi n gi ng c này ph i nh p t úc và đang đc tr ng m t sả ệ ố ỏ ả ậ ừ ượ ồ ở ộ ố
t nh, thành nh : TP.H Chí Minh, Bình đnh, Phú yên, Ngh An.... ỉ ư ồ ị ệ đ nuôi bò lai.ể
Đc đi m gi ng:ặ ể ố
Ch t l ng c đt yêu c u v đ m m, kích thích s thèm ăn c a bò, đ đmấ ượ ỏ ạ ầ ề ộ ề ự ủ ộ ạ
trên c khô đt 14 - 18%, chu k gi ng s d ng đn 10 năm m i gieo l i. Năngỏ ạ ỳ ố ử ụ ế ớ ạ
su t c r t cao, ti m năng có th cho 500 - 550 t n/ha/năm. Là gi ng c h n h pấ ỏ ấ ề ể ấ ố ỏ ỗ ợ
nên tăng đáng k ngu n dinh d ng t nhiên, cân đi l ng đm ngay t th c ănể ồ ưỡ ự ố ượ ạ ừ ứ
xanh cho gia súc, giúp ăn ngon mi ng, ăn không bi t chán vì đc ăn nhi u lo i c .ệ ế ượ ề ạ ỏ
C i t o đt m t cách đáng k vì trong h n h p có nhi u gi ng c h đu.ả ạ ấ ộ ể ỗ ợ ề ố ỏ ọ ậ