giữ được 12 ngày.
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC
CÂY MĂNG CỤT
(Garcinia mangostana L.)
I. Yêu cầu sinh thái
1. Lượng mưa
Cây yêu cầu lượng mưa thấp nhất phải đạt 1.270mm/ năm.
2. Nhiệt độ- ẩm độ
Nhiệt độ thích hợp vào khoảng 25-35oC và ẩm độ không khí thấp nhất
là 80%.
3. Ánh sáng
Trong hai năm đầu trồng ra ruộng sản xuất cây măng cụt cần phải được
che bớt 50-60% ánh nắng mặt trời trực tiếp đến với cây.
4. Đất trồng:
Tốt nhất là đất sét giàu hữu cơ, tầng canh tác dầy, độ pH đất ở khoảng
5,5- 7,0 thoát nước tốt và gần nguồn nước tưới.
II. Cách nhân giống, tiêu chuẩn cây giống tốt và những giống
phổ biến hiện nay
1. Cách nhân giống:
Trồng bằng hạt: Chọn hạt to (trọng lượng hạt > 1g) và ươm hạt trong
môi trường tro trấu hoặc xơ dừa. Khi cây con đạt 4-5 tháng tuổi chuyển
sang bầu, đến khi cây được 01 năm tuổi lại chuyển sang bầu to hơn, lúc nầy
bầu phải có kích thước 16 - 17cm x 40 - 45 cm
1616
2. Tiêu chuẩn cây giống tốt
- Cây có thân và cổ rễ thẳng, đang sinh trưởng khoẻ không bị chảy
nhựa thân.
- Lá phải xanh tốt, có hình dáng và kích thước đặc trưng của giống. Đặc
biệt là các lá ngọn đã trưởng thành.
- Chiều cao cây giống (từ mặt bầu ươm đến đỉnh chồi) thấp nhất là 70cm.
- Bầu ươm cây: Bầu phải chắc chắn, nguyên vẹn và có mặt trong màu đen.
- Không bị sâu bệnh.
3. Giống măng cụt:
Hiện nay, trong sản xuất trái măng cụt ở các nước Đông Nam á chỉ có
01 giống.
III. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
A. Thiết kế vườn
1. Đào mương lên liếp
- Vùng ĐBSCL và những nơi có điều kiện tương tự:
+ Cần có hệ thống mương liếp thông nhau để thuận tiện trong việc di
chuyển trên vườn cũng như cung cấp và thoát nước kịp thời cho vườn cây
khi cần thiết. Có thể mương, liếp có kích thước như sau: Mương rộng 2m, liếp
rộng 7- 8m (nếu trồng 2 hàng cây) và liếp rộng 5m (nếu trồng 1 hàng cây).
+ Cần có hệ thống đê bao cho từng vườn hay đê bao cho từng khu vực
có điều kiện tương tự nhau, để chủ động nước cho vườn cây.
- Vùng có địa hình cao như miền Đông Nam bộ và những nơi có điều
kiện tương tự:
+ Cần thiết kế hệ thống rảnh thông nhau để tiêu thoát nước kịp thời khi
có mưa bão, nhằm tránh hiện tượng ngập úng cục bộ.
- Vùng có địa hình không bằng phẳng như một số tỉnh ở miền Trung:
Cần trồng cây theo đường đồng mức để thuận lợi trong bảo quản,
chăm sóc và hạn chế xói mòn đất.
2. Trồng cây chắn gió
Nếu vườn có diện tích lớn thì nên chia thành từng lô nhỏ (20-30 ha)
và chọn cây có độ cao hợp lý, chắc gỗ, khó đổ ngã để trồng quanh vườn
và đường phân lô để làm cây chắn gió cho vườn cây măng cụt. Tuy nhiên,
1717
hình dáng và kích thước lô còn tùy thuộc rất nhiều vào điều kiện cụ thể của
từng nơi. Do đó, diện tích 20- 30 ha nêu trên chỉ là một gợi ý.
3. Mật độ và khoảng cách trồng
Nên trồng măng cụt với khoảng cách 6 - 7m x 6 - 7m, mật độ 204 - 277
cây/ha nếu không sử dụng cơ giới trong vườn. Đối với những vườn có sử
dụng cơ giới, có thể trồng với khoảng cách 8 – 9m x 6 - 7m/cây, mật độ
158 - 208 cây/ha. Mặc dù trồng dày nhưng đảm bảo tán cây không được
giáp nhau.
B. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
1. Thời vụ trồng
Cây măng cụt có thể trồng được quanh năm, nhưng thường trồng vào
đầu mùa mưa để giảm bớt chi phí chăm sóc.
2. Chuẩn bị hố và cách trồng
Chuẩn bị hố trồng:
Hố được đào với kích thước 60 – 80 cm x 60 – 80 cm x 60 – 80cm, bón
lót cho mỗi hố vào khoảng 0,5 – 1 kg vôi, 10 – 20 kg phân chuồng hoai kết
hợp với 100 – 200g phân N- P- K (16: 16: 8 hoặc 20: 20: 15),và 10- 20g thuốc
sát trùng Regent.
Cách trồng:
Khi cây con đạt tiêu chuẩn mới đưa ra ruộng sản xuất (cây 2 năm tuổi có
khoảng 13-14 cặp lá và 02 cặp cành cấp 1). Đặt cây vào hố lấp đất ngang
mặt bầu, cắm cọc giữ cây khỏi đổ ngã, che bóng và tưới nước cho cây ngay
sau khi trồng.
3. Tủ gốc giữ ẩm:
Ngay sau khi trồng cần sử dụng rơm hoặc cỏ khô phủ kín phần đất tơi
xốp quanh cây một lớp dầy 10-20 cm, cách gốc 10 cm.
4. Làm cỏ, trồng xen.
Có thể dùng một số cây ngắn ngày làm cây trồng xen trong vườn cây
măng cụt để góp phần hạn chế cỏ dại phát triển. Việc trồng xen cần bảo
đảm cây trồng xen không cạnh tranh nước và dinh dưỡng với cây măng cụt.
Trong những năm đầu khi cây chưa khép tán, cỏ dại sẽ phát triển mạnh,
nên diệt cỏ bằng phương pháp thủ công, hoặc dùng máy cắt cỏ, khi cần
thiết có thể diệt cỏ bằng thuốc hoá học như: Glyphosate, Gramoxone,...
1818
5. Tưới nước
Cần phải tưới nước cách ngày cho cây nhất là ở giai đoạn sau khi trổ
hoa, trái.
6. Tỉa cành tạo tán
Cắt bỏ những cành vượt ra khỏi khung tán và những cành mọc trong
tán, cành mọc đan chéo nhau.
7. Treo cành
Cành măng cụt giòn và dễ gãy vì vậy nên dùng dây hay cây đỡ cành.
8. Bón phân
a/ Giai đoạn cây con
Mỗi năm nên bón 5- 10 kg phân chuồng hoai mục cho một cây (có
thể bón một lần vào cuối mùa mưa) và phân vô cơ theo công thức N:P:K
= 15:15:15 ở giai đoạn cây chưa cho trái với liều lượng và số lần bón trong
năm như sau:
Bảng: Liều lượng và số lần bón phân vô cơ N:P:K = 15:15:15 cho
một cây trong năm
Tuổi cây
(năm)
Liều lượng
(kg/cây/năm)
Số lần bón
(lần/năm)
1 0,5 2- 4
2 1,0 2- 4
3 1,5 2- 4
4 2,0 2- 4
1919
b/ Giai đoạn cây cho trái ổn định
Đối với cây có đường kính tán 7- 8m phân bón vô cơ được bón cho mỗi
cây theo liều lượng 1200g N+ 1200g P2O5+ 1200g K2O + 2kg phân Humic
cao cấp, bón làm 3 lần trong năm như sau:
+ Lần 1: Sau khi thu hoạch dứt điểm: bón toàn bộ 2kg phân Humic cao
cấp và Phân vô cơ theo tỷ lệ 50% N+ 25% P2O5 + 25% K2O, cho mỗi cây.
+ Lần 2: Trước khi ra hoa 30-40 ngày bón: 25% N + 50% P2O5 + 25%
K2O.
+ Lần 3: khi trái có đường kính 1- 2cm bón: 25%N + 25% P2O5 + 50%
K2O.
Cách bón phân: Do rễ cây măng cụt chỉ phát triển ở 2/3 hình chiếu tán
cây nên khi bón phân cũng chỉ bón ở vị trí 2/3 quanh hình chiếu tán cây.
9. Tăng trọng lượng trái măng cụt
Phun phân bón lá có tỷ lệ N:P:K = 20:20:20 và một số trung, vi lượng
khác phun làm 3 lần, mỗi lần cách nhau 1 tuần và bắt đầu phun vào tuần
thứ 5 sau khi đậu trái.
10. Xử lý ra hoa sớm cho cây măng cụt
a/ Biện pháp tổng hợp
Khi đọt non được 8- 9 tuần tuổi tiến hành tạo khô hạn cho cây bằng
biện pháp phủ nilon trên mặt liếp (xiết nước thật khô trên mặt liếp và mực
nước ở mương phải cạn, tối thiểu mực nước dưới mương cách mặt liếp từ
1- 1,5 m) sau khi tạo khô hạn cho cây khoảng 15- 30 ngày (tùy trình trạng
đất) lá non măng cụt bị héo hay đọt non măng cụt bị móp lại, nhăn nheo
thì tưới nước thật đẫm trở lại (lần 1) và tưới nước lần 2 cách lần 1 là 1 tuần
với lượng nước bằng ½ lượng nước tưới lần 1. Các lần tưới nước sau phải
đảm bảo cho đất phải đủ ẩm, tuỳ theo tình trạng của cây khoảng 10-20
ngày sau khi tưới nước cây sẽ nhú chồi hoa. Nếu cây không ra hoa có thể
tiến hành tạo khô hạn và tưới nước lại.
b/ Biện pháp xử lý ra hoa sớm trên măng cụt bằng khoanh gốc
Biện pháp khoanh gốc măng cụt vào trung tuần tháng 11DL hàng năm
cũng giúp cây măng cụt ra hoa sớm và đồng loạt, khắc phục hiện tượng
sượng trái trên trên măng cụt vào mùa mưa (cuối tháng 5 DL). Đây là biện
pháp hoàn toàn mới chỉ có Việt Nam và đã áp dụng thành công.
Nguyên nhân và biện pháp khắc phục hiện tượng sượng trái măng cụt
Hiện tượng chảy mủ vàng là một hiện tượng khá phổ biến trên cây
2020