Kỹ thuật xử lý ra hoa cho cây
điều
Cây điều là cây công nghiệp dài ngày, có khả năng
trồng trên nhiều loại đất khác nhau. Cây có đặc tính
chịu hạn khá nên được trồng rộng rãi ở các tỉnh
Đông Nam bộ và Tây Nguyên. Năm 2005, nước ta xuất khẩu
được 110.000 tấn điều, trị giá 450 triệu USD. Đây là con số lớn
và khá ấn tượng. Như vậy, Việt nam vẫn là nước xuất khẩu điều
lớn thứ 2 thế giới, sau Ấn Độ. Hiện nay, do thu nhập từ cây điều
khá cao nên bà con nông dân đã biết tập trung thâm canh, chăm
sóc, sử dụng phân bón và xử lý ra hoa để điều ra hoa tập trung,
giúp cho việc thu hoạch sớm và tăng năng suất điều. Từ kinh
nghiệm thực tế đưa ra giải pháp kỹ thuật xử lý ra hoa cho cây
điều.
Đặc điểm hoa điều: Hoa điều có 2 loại: Hoa đực (chỉ gồm nhị
đực); hoa lưỡng tính (gồm 8-12 nhị đực và 1 nhụy cái ở chính
giữa). Hoa điều mọc thành chùm có vài chục tới 1-2 trăm hoa,
gồm hoa đực và hoa lưỡng tính. Số hoa đực chiếm tỷ lệ cao, hoa
cái chiếm thấp từ 0-30% tổng số hoa. Những chùm hoa đầu và
cuối vụ thường là hoa đực, hoa chính vụ tỷ lệ hoa lưỡng tính
cao. Tỷ lệ hoa lưỡng tính còn phụ thuộc vào cá thể cây trong
vườn, có cây tỷ lệ hoa lưỡng tính thấp, có cây tỷ lệ hoa lưỡng
tính cao hay còn gọi là điều chùm. Đây là chỉ tiêu để chọn cá thể
giống có năng suất cao làm giống gốc để nhân giống.
Mùa hoa nở bắt đầu từ tháng 11 kéo dài tới tháng 3 năm sau.
Hoa điều thường nở rộ nhất vào tháng giêng, tháng 2, hoa chủ
yếu thụ phấn nhờ côn trùng. Vào thời điểm hoa đang nở rộ nếu
gặp mưa phấn sẽ không tung được dẫn đến tỷ lệ đậu trái thấp.
Trong mỗi chùm sẽ có hoa nở sớm, nở muộn, có thể chênh lệch
nhau 2-3 ngày. Giữa các chùm hoa cùng một cây và giữa các
cây trong vườn cũng có sự chênh lệch thời điểm nở hoa. Do đó
việc xử lý ra hoa đồng loạt sẽ giúp cho việc thụ phấn, chăm sóc
tốt và tỷ lệ đậu trái sẽ cao hơn.
Để vấn đề xử lý ra hoa điều hiệu quả, ngay từ đầu mùa mưa phải
áp dụng chế độ chăm sóc, bón phân đầy đủ giúp cho cây ra đọt,
cành nhiều, sinh trưởng, phát triển mạnh, để cuối mùa mưa sẽ đủ
sức ra hoa. Lượng phân bón giai đoạn đầu mùa mưa được tập
trung là phân đạm (nếu là phân vô cơ), phân hỗn hợp NPK ưu
tiên loại có hàm lượng đạm cao như: 16-16-8; 20-20-16; 20-20-
10. Giai đoạn này nên sử dụng kết hợp phân hữu cơ sinh học
như Cugasa, Humix, Komix với liều lượng từ 3-4kg/gốc cho các
loại cây từ 5 tuổi trở lên.
Vào cuối mùa mưa khỏang tháng 10, tháng 11 trên cây điều sẽ
xuất hiện đợt đọt non thứ 2, đây là đợt đọt rất quan trọng ảnh
hưởng đến năng suất điều sau này, vì vậy ta nên phun thuốc trừ
sâu bệnh ngay từ khi đọt non mới nhú. Vào thời điểm này, khi ta
quan sát thấy vườn điều bắt đầu rụng lá khoảng 20%, ta sử dụng
lọai phân bón lá có chứa Thioure để xử lý rụng lá điều. Sau khi
phun được 5-7 ngày lá điều dụng rất nhanh và đọt non sẽ xuất
hiện. Khi chồi non được khoảng 5 lá ta tiến hành phun thuốc
kích thích ra hoa điều, thông thường sử dụng các loại phân bón
lá có hàm lượng lân cao, trong khi đó đạm thấp, ví dụ như 6-30-
30; 10-52-10, có thể phun liên tiếp 2 lần, mỗi lần cách nhau 3-4
ngày. Sau khi phun khoảng 10 ngày thì điều sẽ ra hoa đồng loạt.
Lưu ý: Giai đoạn này đối với phân bón gốc nên sử dụng các loại
phân có hàm lượng đạm thấp, đặc biệt không nên sử dụng phân
urê mà tăng cường loại phân NPK có hàm lượng lân cao, DAP
hoặc Super lân. Có thể bón phân hữu cơ nhưng chỉ bón loại hữu
cơ sinh học sẽ có tác dụng nhanh, và chỉ bón sau khi điều trổ
hoa. Khi chồi hoa nhú ra khoảng 10cm, ta có thể sử dụng các
loại phân bón lá có hàm lượng Kali cao, và có phối trộn thêm vi
lượng (B) để giúp cho việc ra hoa đậu trái điều được tốt hơn.
Thông thường có thể phun từ 2 – 3 lần.
Một số vần đề cần lưu ý thêm khi sử dụng: Để tranh thủ xử lý ra
hoa điều ta cần chọn thời điểm thích hợp để xử lý ra hoa được
hiệu quả là khi vừa dứt mưa khoảng 15-20 ngày, thời điểm này
cây điều bắt đầu nở hoa. Như vậy phải xử lý trong thời điểm còn
một số cơn mưa cuối vụ. Do đó người trồng điều phải theo dõi
dự báo thời tiết để chuẩn bị cho chính xác
