BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VŨ TUẤN KIÊN
TỔNG HỢP VÀ KHẢO SÁT HOẠT TÍNH GÂY ĐỘC TẾ BÀO
CỦA CÁC DẪN XUẤT MỚI CỦA ARTEMISININ
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
Hà Nội – 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VŨ TUẤN KIÊN
TỔNG HỢP VÀ KHẢO SÁT HOẠT TÍNH GÂY ĐỘC TẾ BÀO
CỦA CÁC DẪN XUẤT MỚI CỦA ARTEMISININ
Ngành: Hóa học
Mã số: 9440112
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS TRẦN KHẮC VŨ
2. PGS.TS VŨ ĐÌNH HOÀNG
Hà Nội – 2022
i
LỜI CAM ĐOAN
Tác giả cam đoan rằng: Luận án tiến sĩ “Tổng hợp và khảo sát hoạt tính
gây độc tế bào của các dẫn xuất mới của Artemisinin” là công trình nghiên cứu
được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Trần Khắc Vũ và PGS.TS. Vũ
Đình Hoàng- Bộ môn công nghệ Hóa dược và BVTV -Viện kỹ thuật hóa học -
trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Các kết quả trong luận án này là hoàn toàn trung
thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.
Tác giả luận án
Vũ Tuấn Kiên
Vũ Tuấn Kiên
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. TS. Trần Khắc Vũ , PGS.TS.Vũ
Đình Hoàng đã hướng dẫn tận tình, chu đáo và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong
thời gian thực hiện luận án này tại bộ môn Hóa dược – Trường Đại Học Bách Khoa
Hà Nội.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong bộ môn Hóa Dược và Hóa chất
bảo vệ thực vật, các thầy cô giáo trong trường, và ban lãnh đạo viện Kỹ thuật Hóa
học, đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian làm luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
cùng các thầy cô ở trường đã tạo điều kiện về thời gian và hỗ trợ khác giúp tôi thực
hiện luận án.
Cuối cùng tôi muốn cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã cổ vũ động viên tôi
trong suốt thời gian qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2022
Vũ Tuấn Kiên
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................. ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ................................................................. v
DANH MỤC CÁC BẢNG ....................................................................................... vii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ................................................................................. viii
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ..................................................................................... viii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỒNG QUAN .................................................................................... 2
1.1. Giới thiệu về cây thanh hao hoa vàng và artemisinin ......................................... 2
1.1.1. Vài nét về cây thanh hao hoa vàng ................................................................... 2
1.1.2. Vài nét về artemisinin ....................................................................................... 3
1.2. Sinh tổng hợp artemisinin .................................................................................... 7
1.3. Ung thư và hoạt tính kháng ung thư của artemisinin .......................................... 8
1.3.1. Khái niệm ung thư ............................................................................................ 8
1.3.2. Artemisinin trong điều trị ung thư .................................................................... 9
1.3.3. Cơ chế tác dụng của artemisinin..................................................................... 12
1.3.4. Vai trò của sắt liên quan đến cơ chế kháng u của artemisinin ....................... 12
1.3.5. Artemisinin và sự kháng thuốc ....................................................................... 14
1.4. Một số dẫn xuất của artemisinin có hoạt tính kháng ung thư ............................ 14
1.4.1. Dẫn xuất acetal của artemisinin ...................................................................... 14
1.4.2. Dẫn xuất non-acetal của artemisinin .............................................................. 17
1.5. Dẫn xuất dimer của artemisnin .......................................................................... 24
1.6. Dẫn xuất 11-aza-artemisinin .............................................................................. 26
1.7. Histone deaceylase ............................................................................................ 27
1.7.1. Histon acetyltransferase (HAT) ...................................................................... 27
1.7.2. Histon deacetylase (HDAC) ........................................................................... 27
1.7.3. Cấu trúc của enzyme HDAC và cơ chế phản ứng deacetyl hóa ..................... 28
1.7.4. Mối liên hệ giữa ung thư và HDAC ............................................................... 29