ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------
NGUYỄN TIẾN DŨNG
Ý THỨC VỀ CHỦ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH QUỐC GIA
CỦA MỘT SỐ NHÀ CẢI CÁCH Ở KHU VỰC ĐÔNG Á
NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX - ĐẦU THẾ KỶ XX
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
HÀ NỘI - 2017
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------
NGUYỄN TIẾN DŨNG
Ý THỨC VỀ CHỦ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH QUỐC GIA
CỦA MỘT SỐ NHÀ CẢI CÁCH Ở KHU VỰC ĐÔNG Á
NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX - ĐẦU THẾ KỶ XX
Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
Mã số: 62. 22. 03. 11
LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
GS. TS. Nguyễn Văn Kim
HÀ NỘI - 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi.
Các tài liệu, số liệu được sử dụng và trích dẫn trong luận án hoàn toàn trung
thực, đảm bảo độ tin cậy và có xuất xứ rõ ràng. Những kết luận khoa học của
luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận án
Nguyễn Tiến Dũng
LỜI CÁM ƠN
Để hoàn thành Luận án Tiến sĩ này, tôi nhận được sự hướng dẫn tận tình, chu
đáo của Thầy – GS. TS. Nguyễn Văn Kim. Thầy không chỉ gợi cho tôi hướng nghiên
cứu, giới hạn của phạm vi đề tài Luận án; mà may mắn hơn các bạn đồng trang lứa, tôi
được Thầy tận tâm, kiên trì dìu dắt, chỉ dạy từ cách đây hơn 10 năm, khi tôi còn là sinh
viên năm thứ nhất bậc đại học. Tôi học được từ Thầy thái độ làm việc nghiêm túc, nhân
cách đạo đức cao quý, với tôi, Thầy là người dẫn đường thật đáng tin cậy. Từ đáy lòng
mình, tôi xin bày tỏ đến Thầy lòng biết ơn chân thành nhất.
Trong quá trình hoàn thiện Luận án, tôi đã nhận được nhiều sự ủng hộ, giúp đỡ
to lớn của các thầy, cô, các nhà nghiên cứu, các bạn đồng nghiệp; tôi xin gửi lời cám
ơn đặc biệt tới các thầy, cô ở Bộ môn Lịch sử Thế giới, Khoa Lịch sử, Trường Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN cũng như các anh, chị, em trong Nhóm
Nghiên cứu Thương mại châu Á. Đồng thời, tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến các
thầy, cô, anh, chị, em đồng nghiệp ở Khoa Văn hóa học và Trường Đại học Văn hóa Hà
Nội, nơi tôi đang công tác, đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi về mặt thời gian, công việc
và luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt thời gian dài theo học chương trình Tiến sĩ.
Trong đó, tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới PGS. TS. Đặng Hoài Thu – Trưởng khoa
Khoa Văn hóa học, với tấm lòng bao dung, tầm hiểu biết sâu rộng và tư duy khoa học
sắc sảo, chị đã luôn dành cho tôi sự tin tưởng, ủng hộ trong công tác chuyên môn cũng
như luôn chia sẻ với tôi nhiều ý tưởng liên quan tới đề tài Luận án. Nếu không có
những hỗ trợ quý giá đó, tôi khó có thể hoàn thành Luận án theo đúng thời hạn quy
định.
Chương trình đào tạo Tiến sĩ của tôi được thực hiện chủ yếu ở Việt Nam, tuy
nhiên, khoảng thời gian thực tập sinh ngắn hạn 2,5 tháng (tháng 5-7, năm 2013) theo
Chương trình học bổng dành cho học viên sau đại ở châu Á năm 2013 (Asian Graduate
Student Fellowships 2013) tại Viện Nghiên cứu châu Á (Asia Research Institute), Đại
học Quốc gia Singapore (National University of Singapore) cũng như Chương trình hỗ
trợ nghiên cứu một phần Luận án của Học bổng kết nối mạng lưới nghiên cứu Thái
quốc tế năm 2013 (Empowering Network for International Thai Studies Scholarship
2013) tại Viện Thái học (Institute of Thai Studies), Đại học Chulalongkorn (Thailand)
đã cho tôi nhiều trải nghiệm trong môi trường học thuật quốc tế; được học hỏi, trao đổi
với các Giáo sư, các chuyên gia, nhà nghiên cứu đầu ngành, các học viên sau đại học
trẻ đến từ nhiều trường đại học khác nhau ở châu Á cũng như giúp tôi thu thập được
nhiều nguồn tài liệu quý phục vụ cho Luận án.
Tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân thành đến hai Thầy cố vấn khoa học (Mentor)
trong thời gian học tập ngắn hạn ở Singapore là GS. TS. William Callahan (Đại học
Manchester, nước Anh) và GS. TS. Bruce Lockhart (Khoa Lịch sử, Đại học Quốc gia
Singapore). Là chuyên gia hàng đầu về lý thuyết quan hệ quốc tế, GS. Callahan gợi cho
tôi những luận điểm quan trọng về lý thuyết chủ quyền, lợi ích quốc gia và giúp tôi tiếp
cận nhiều nguồn tư liệu hữu ích. Trong khi đó, là chuyên gia nghiên cứu lịch sử Việt
Nam và Thái Lan thời cận đại, GS. Lockhart gợi cho tôi nhiều ý tưởng về lịch sử Thái
Lan dưới thời hai vua Mongkut và Chulalongkorn cũng như giúp tôi có thêm cách nhìn
đối sánh, nhiều chiều về lịch sử Thái, Việt.
Để hoàn thiện bản Luận án này, tác giả xin được bày tỏ lời cảm tạ chân thành
tới các thầy, cô trong Hội đồng đánh giá Luận án các cấp: GS. NGND. Vũ Dương
Ninh, GS. TS. Trần Thị Vinh, PGS. TS. Hoàng Khắc Nam, PGS. TS. Phạm Hồng Thái,
PGS. TS. Võ Kim Cương, PGS. TS. Nguyễn Ngọc Mão, PGS. TS. Trần Thiện Thanh,
TS. Phạm Thị Thu Giang… Bằng sự nghiêm khắc và tầm tri thức uyên thâm, những
gợi ý quý giá của các thầy, cô giúp tác giả gia cố, chỉnh sửa nhiều luận điểm quan trọng
trong Luận án.
Đồng thời, tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc đối với TS. Vũ Công Quý (Viện
Nghiên cứu Đông Nam Á), là giáo viên hướng dẫn thứ hai trong 2 năm đầu tôi thực
hiện chương trình Tiến sĩ, thật tiếc vì lý do sức khỏe, Thầy không thể tiếp tục hướng
dẫn tôi cho đến khi hoàn thành chương trình đào tạo. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân
thành đối với PGS. TS. Nguyễn Thị Phương Chi (Viện Sử học), cô là người luôn lắng
nghe tôi trình bày những ý tưởng chuyên môn và thường cho tôi những lời khuyên vô
cùng bổ ích. Với lòng kính trọng sâu sắc, tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành đối với cô
chủ nhiệm Nguyễn Thị Oanh, nguyên giáo viên bộ môn Lịch sử, Trường THPT chuyên
Nguyễn Huệ - Hà Đông – Hà Nội. Cô là người tận tình dìu dắt và tạo cho tôi sự say mê
nghiên cứu lịch sử từ bậc học phổ thông.
Những tư liệu mà tôi tiếp cận và khai thác được không thể thiếu sự chỉ dẫn và
hỗ trợ của các cán bộ, các bạn bè, đồng nghiệp ở Thư viện Khoa Lịch sử, Thư viện
Viện Sử học, Thư viện Viện Thông tin Khoa học Xã học, Thư viện Quốc gia Việt Nam,
Thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Thư viện Trường Đại học
Văn hóa Hà Nội, Thư viện Đại học Quốc gia Singapore, Thư viện Đại học
Chulalongkorn, Thư viện Đại học Thammasat (Thailand), Thư viện Đại học Waseda
(Nhật Bản), Thư viện Đại học Quốc lập Đông Hoa (Đài Loan)…
Cuối cùng, tôi xin dành lời cám ơn chân thành đến gia đình, người thân và bạn
bè đã luôn đồng hành, ủng hộ tôi trong suốt thời gian qua!
Hà Nội, tháng 07 năm 2017
Tác giả luận án
Nguyễn Tiến Dũng