BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
----------o0o----------
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGHIÊN CỨU ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH GẠO CỦA VIỆT NAM NHẰM
NÂNG CAO LIÊN KẾT VÀ GIÁ TRỊ CHO NGÀNH
Ngành: Quản trị kinh doanh
NGUYỄN PHƢƠNG CHI
HÀ NỘI – 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
----------o0o----------
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NGHIÊN CỨU ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH GẠO CỦA VIỆT NAM NHẰM
NÂNG CAO LIÊN KẾT VÀ GIÁ TRỊ CHO NGÀNH
Ngành: Quản trị kinh doanh
Mã ngành: 9340101
NGUYỄN PHƢƠNG CHI
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYỄN VĂN THOAN
HÀ NỘI – 2025
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam kết luận án tiến với đề tài Nghiên cứu đẩy mạnh ứng dụng thương mại
điện tử vào chuỗi giá trị ngành gạo của việt nam nhằm nâng cao liên kết giá trị cho
ngành‖ là một công trình nghiên cứu độc lập, đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của PGS,TS.
Nguyễn Văn Thoan. Mọi dữ liệu, thông tin sử dụng trong luận án đều chính xác, có nguồn gốc
minh bạch và hợp pháp. Ngoài những tài liệu tham khảo đã đƣợc trích dẫn đầy đủ, toàn bộ nội
dung luận án kết quả nghiên cứu của nhân tôi chƣa từng đƣợc công bố dƣới bất kỳ
hình thức nào trƣớc đây. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực chính xác của
toàn bộ nội dung trong luận án này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2025
Nghiên cứu sinh
Nguyễn Phƣơng Chi
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................................... i
PHẦN MỞ ĐẦU ....................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ............................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ......................................................................................................... 3
3. Đối tƣợng nghiên cứu ....................................................................................................... 3
4. Phạm vi nghiên cứu .......................................................................................................... 3
5. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................................. 4
6. Những đóng góp mới của luận án ................................................................................... 5
7. Kết cấu của luận án .......................................................................................................... 5
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU .................................... 7
1.1. Các công trình nghiên cứu về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị ngành gạo .................... 7
1.1.1. Các nghiên cứu về chuỗi giá trị ............................................................................... 7
1.1.2. Các nghiên cứu về chuỗi giá trị ngành gạo .......................................................... 12
1.2. Các công trình nghiên cứu về ứng dụng thƣơng mại điện tử .................................. 16
1.2.1. Các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng tới việc ứng dụng thương
mại điện tử ........................................................................................................................ 16
1.2.2. Các công trình nghiên cứu về tác động của thương mại điện tử tới hiệu quả
kinh doanh ........................................................................................................................ 19
1.2.3. Các công trình nghiên cứu về tác động của thương mại điện tử tới nông sản
chuỗi giá trị gạo ................................................................................................................ 21
1.2.4. Các công trình nghiên cứu về mức độ ứng dụng thương mại điện tử ................. 24
1.3. Khoảng trống nghiên cứu............................................................................................ 27
Kết luận chƣơng 1................................................................................................................... 28
CHƢƠNG 2: SỞ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
CHUỖI GIÁ TRỊ .................................................................................................................... 30
2.1. Cơ sở lý luận về thƣơng mại điện tử .......................................................................... 30
2.1.1. Khái niệm về thương mại điện tử .......................................................................... 30
2.1.2. Lợi ích của thương mại điện tử ............................................................................. 31
2.1.2.1. Lợi ích đối với người tiêu dùng ....................................................................... 31
2.1.2.2. Lợi ích đối với doanh nghiệp ........................................................................... 32
2.1.2.3. Lợi ích đối với chính phủ/ nhà nước ................................................................ 33
2.2. Các mô hình lý thuyết liên quan ti việc chấp nhn ng dng tơng mại điện tử ...... 34
2.2.1. Mô hình lý thuyết về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) ...................... 35
iii
2.2.2. Mô hình lý thuyết về khuếch tán đổi mới (DOI) ................................................... 36
2.2.3. Mô hình lý thuyết Công nghệ - Tổ chc – Môi trường (TOE) ............................. 37
2.3. Cơ sở lý luận về chuỗi giá trị ...................................................................................... 39
2.3.1. Khái niệm chuỗi giá trị ........................................................................................... 39
2.3.2. Phân loại chuỗi giá trị ............................................................................................ 41
2.3.2.1. Theo phạm vi địa lý .......................................................................................... 41
2.3.2.2. Theo ngành nghề .............................................................................................. 42
2.3.2.3. Theo chiến lược kinh doanh ............................................................................. 42
2.3.2.4. Theo hoạt động ................................................................................................ 43
2.3.3. Các liên kết trong chuỗi giá trị .............................................................................. 44
2.3.4. Các cách để gia tăng liên kết trong chuỗi ............................................................. 45
2.3.5. Các cách để gia tăng giá trị trong chuỗi................................................................ 46
2.4. Khái quát về chuỗi giá trị gạo ..................................................................................... 48
2.4.1. Khái quát chung về chuỗi giá trị gạo..................................................................... 48
2.4.2. Đặc điểm của chuỗi giá trị gạo .............................................................................. 49
2.4.2.1. Đặc điểm của chuỗi giá trị gạo toàn cầu ........................................................ 49
2.4.2.2. Đặc điểm chuỗi giá trị gạo tại Việt Nam ......................................................... 51
2.4.3. Cấu trúc của chuỗi giá trị gạo ............................................................................... 58
2.4.4. Các chủ thể trong chuỗi giá trị gạo ....................................................................... 59
2.4.4.1. Các chủ thể trong chuỗi giá trị gạo toàn cầu .................................................. 59
2.4.4.2. Các chủ thể trong chuỗi giá trị gạo tại Việt Nam ............................................ 60
2.4.5. Các mô hình liên kết trong chuỗi giá trị gạo......................................................... 61
2.4.5.1. Các mô hình liên kết trong chuỗi giá trị gạo toàn cầu .................................... 61
2.4.5.2. Các mô hình liên kết trong chuỗi giá trị gạo tại Việt Nam .............................. 63
2.4.6. Các quốc gia chủ lực trong chuỗi giá trị gạo toàn cầu ......................................... 64
Kết luận chƣơng 2................................................................................................................... 64
CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................ 66
3.1. Quy trình nghiên cứu .................................................................................................. 66
3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................................ 68
3.2.1. Phương pháp định tính .......................................................................................... 69
3.2.2. Phương pháp định lượng ....................................................................................... 69
3.3. Mô hình nghiên cứu ..................................................................................................... 70
3.3.1. Mô hình nghiên cứu sơ bộ ..................................................................................... 70
3.3.2. Lấy ý kiến chuyên gia về mô hình nghiên cứu sơ bộ ............................................ 72