1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------
TRẦN THANH HẢI
ĐỔI MỚI QUY TRÌNH XÉT CHỌN ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THEO
ĐỊNH HƢỚNG NHU CẦU NHẰM NÂNG CAO
KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀO THỰC TIỄN Ở TỈNH BẠC LIÊU
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội - 2014
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------
TRẦN THANH HẢI
ĐỔI MỚI QUY TRÌNH XÉT CHỌN ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THEO
ĐỊNH HƢỚNG NHU CẦU NHẰM NÂNG CAO
KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
VÀO THỰC TIỄN Ở TỈNH BẠC LIÊU
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60 34 04 12
Hà Nội - 2014
3
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. 6
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................ 7
DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG, BIỂU ...................................................... 8
PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................. 9
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 9
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ............................................................. 11
3. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................. 13
4. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 13
5. Mẫu khảo sát.............................................................................................. 13
6. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................... 14
7. Giả thuyết nghiên cứu ............................................................................... 14
8. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................... 14
9. Kết cấu của Luận văn ............................................................................... 15
PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 16
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÉT CHỌN ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG NHU CẦU ........... 16
1.1. Một số khái niệm có liên quan .............................................................. 16
1.1.1. Đề tài, dự án ......................................................................................... 16
1.1.2. Đề tài, dự án KH&CN .......................................................................... 17
1.1.3. Hoạt động KH&CN .............................................................................. 19
1.2. Việc ứng dụng kết quả NCKH .............................................................. 21
1.3. Nhu cầu về sản phẩm NCKH ................................................................ 22
1.4. Lý thuyết về thị trƣờng .......................................................................... 24
1.4.1. Khái niệm thị trường ............................................................................ 24
1.4.2. Quy luật vận hành của thị trường ....................................................... 25
1.4.3. Những dạng khiếm khuyết của thị trường ......................................... 26
1.4.4. Đặc thù của thị trường công nghệ ...................................................... 27
1.5. Chính sách “khoa học và công nghệ đẩy” và “thị trƣờng kéo” ......... 28
4
1.5.1. Khái niệm chính sách “khoa học và công nghệ đẩy” ........................ 28
1.5.2. Khái niệm chính sách “thị trường kéo” .............................................. 30
1.6. Vai trò của KH&CN trong phát triển KT - XH .................................. 32
1.6.1. Mối quan hệ giữa Khoa học và Công nghệ ........................................ 32
1.6.2. Mối quan hệ giữa KH&CN và phát triển KT - XH ............................ 33
1.7. Quy trình xây dựng nhiệm vụ KH&CN của Việt Nam ...................... 35
* Tiểu kết chƣơng 1 ....................................................................................... 36
CHƢƠNG 2. HIỆN TRẠNG QUY TRÌNH XÉT CHỌN ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI TỈNH BẠC LIÊU ............................... 37
2.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, KT - XH tỉnh Bạc Liêu ảnh hƣởng đến
hoạt động NCKH ........................................................................................... 37
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, KT - XH ................................................................ 37
2.1.2. Những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động NCKH của
tỉnh .................................................................................................................. 39
2.2. Thực trạng xét chọn đề tài/dự án và ứng dụng kết quả NCKH tại
tỉnh Bạc Liêu .................................................................................................. 41
2.2.1. Nhiệm vụ quản lý KH&CN cấp tỉnh ................................................... 41
2.2.2. Quy trình đề xuất, xét chọn nhiệm vụ KH&CN tỉnh Bạc Liêu ......... 42
2.2.3. Kết quả triển khai đề tài/dự án NCKH giai đoạn 2006 - 2010 ở tỉnh
Bạc Liêu .......................................................................................................... 45
2.3. Nguyên nhân kết nghiên cứu của các đề tài/dự án không ứng dụng
đƣợc và không nhân rộng đƣợc ................................................................... 55
2.3.1. Ý tưởng đề xuất nhiệm vụ không xuất phát từ đời sống thực tiễn nên
không có khả năng ứng dụng ........................................................................ 55
2.3.2. Đề xuất nhiệm vụ thiếu thông tin về thị trường ................................. 57
2.3.3. Sản phẩm nghiên cứu không hoàn chỉnh, thiếu tính dự báo ............ 58
2.3.4. Chưa đủ cơ sở pháp lý cho việc áp dụng kết quả nghiên cứu ........... 59
2.3.5. Thiếu chính sách hỗ trợ đầu ra đối với sản phẩm đề tài/dự án ........ 60
* Tiểu kết chƣơng 2 ....................................................................................... 61
5
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUY TRÌNH XÉT CHỌN ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG NHU CẦU ........... 62
3.1. Đổi mới xây dựng nhiệm vụ KH&CN định hƣớng nhu cầu .............. 63
3.1.1. Đổi mới cơ chế đề xuất, xét chọn đề tài/dự án theo hình thức đặt hàng
......................................................................................................................... 63
3.1.2. Đánh giá triển vọng quy trình đề xuất, xét chọn đề tài/dự án theo cơ
chế đổi mới ...................................................................................................... 67
3.2. Đổi mới cách thức tổ chức Hội đồng KH&CN .................................... 69
3.3. Đổi mới cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia hoạt động
KH&CN .......................................................................................................... 70
3.3.1. Đổi mới tổ chức thực hiện các nhiệm vụ R&D hướng vào hỗ trợ
doanh nghiệp .................................................................................................. 70
3.3.2. Nâng cao hiệu quả các hoạt động dịch vụ KH&CN nhằm thúc đẩy
phát triển và gắn kết hoạt động R&D trong doanh nghiệp .......................... 72
3.4. Đổi mới phƣơng thức chuyển giao và ứng dụng kết quả NCKH vào
sản xuất nông nghiệp .................................................................................... 73
3.4.1. Biện pháp chuyển giao công nghệ theo chương trình đa ngành ...... 74
3.4.2. Biện pháp chuyển giao công nghệ theo dự án chuyên ngành ........... 74
3.4.3. Biện pháp chuyển giao công nghệ bằng tập huấn và tham quan mô
hình ................................................................................................................. 74
3.5. Tổ chức NCKH theo định hƣớng nhu cầu của xã hội ........................ 76
3.5.1. Các nhân tố quyết định mối quan hệ chặt chẽ giữa NCKH và nhu cầu
KT - XH ........................................................................................................... 76
3.5.2. Gắn kết NCKH và nhu cầu KT - XH ................................................... 77
* Tiểu kết chƣơng 3 ....................................................................................... 82
KẾT LUẬN .................................................................................................... 83
KHUYẾN NGHỊ ............................................................................................ 84
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 85
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 86
