BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN
NGUYỄN THỊ KIM LỘC
ĐC TRƯNG NGÔN NG VĂN HỌC DÂN GIAN
ÊĐÊ TÂY NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NG HỌC
ĐẮK LẮK, NĂM 2026
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN
NGUYỄN THỊ KIM LỘC
ĐC TRƯNG NGÔN NG VĂN HỌC DÂN GIAN
ÊĐÊ TÂY NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Ngôn ngữ học
Mã số : 8229020
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS Buôn Krông Thị Tuyết Nhung
ĐẮK LẮK, NĂM 2026
i
LỜI CM ƠN
Trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành lun văn với đề tài
“Đc trưng ngôn ng văn hc Tây Nguyên”, chng tôi đã nhn được nhiều
sự quan tâm, hỗ trợ và khích lệ từ các thầy cô, cơ quan đào tạo, gia đình và
bạn bè. Nhng sự gip đỡ quý báu ấy đã tạo điều kiện thun lợi để tôi hoàn
thành lun văn ca mình.
Trước hết, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS
Buôn Krông Thị Tuyết Nhung, người đã tn tâm hướng dẫn, đồng hành
cùng tôi trong suốt quá trình xây dựng, triển khai và hoàn thiện lun văn.
Bằng sự nghiêm tc trong nghiên cứu, tinh thần trách nhiệm và nhng chỉ
dẫn sâu sắc, cô đã gip tôi định hướng rõ ràng vấn đề, mở rộng tư duy hc
thut và tiếp cn khoa hc hơn. Nhng kiến thức và kinh nghiệm mà cô truyền
đạt là nền tảng vô cùng quan trng gip nâng cao năng lực nghiên cứu ca
chúng tôi.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô Bộ môn Ngvăn, Thầy
cô Khoa Sư phạm trường Đại hc Tây Nguyên đã trang bị cho chúng tôi hệ
thống tri thức phong ph và vng chắc về ngôn ng, văn hc và văn hóa các
dân tộc, tạo điều kiện thun lợi trong quá trình hc tp cũng như trong giai
đoạn thực hiện lun văn.
Xin được gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và nhng người thân,
nhng người đã luôn động viên, khích lệ tôi bằng cả tinh thần và vt chất,
gip tôi gi vng niềm tin và nhiệt huyết trong hành trình nghiên cứu.
Mc dù đã nỗ lực với tinh thần trách nhiệm cao nhất, lun văn vẫn
khó tránh khỏi nhng hạn chế nhất định. Chng tôi rất mong nhn được
nhng ý kiến đóng góp quý báu ca quý thầy cô và các nhà nghiên cứu để
công trình được hoàn thiện hơn.
Xin trân trng cảm ơn!
Học viên
Nguyn Thị Kim Lộc
ii
MC LC
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................... 1
1. Lí do chn đề tài ................................................................................................................ 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ................................................................................................. 3
2.1. Các công trình nghiên cứu ca hc giả nước ngoài ........................................................ 3
2.2. Các công trình nghiên cứu trong nước ............................................................................ 5
2.3. Các công trình nghiên cứu về ngôn ng ......................................................................... 6
2.4. Đánh giá tình hình nghiên cứu và xác định hướng tiếp cn ca đề tài ........................... 9
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................... 11
3.1. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................................... 11
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................................... 11
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 11
4.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................................... 11
4.2. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................................... 12
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................................. 12
6. Đóng góp ca đề tài ......................................................................................................... 13
6.1. Về mt lý lun ............................................................................................................... 13
6.2. Về mt thực tin ............................................................................................................ 13
7. Bố cục lun văn ................................................................................................................ 13
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN ........................................... 14
1.1. Khái quát về ngôn ng và văn hóa................................................................................ 14
1.1.1. Khái niệm ngôn ng và đc trưng ngôn ng ............................................................. 14
1.1.2. Khái niệm văn hóa và cấu trc văn hóa cộng đồng ................................................... 17
1.1.3. Mối quan hệ gia ngôn ng và văn hóa ..................................................................... 19
1.1.4. Ngôn ng văn hc dân gian như một hệ thống mã văn hóa ...................................... 21
1.2. Khái quát văn hc dân gian và văn hc dân gian Tây Nguyên ..................................... 23
1.2.1. Khái niệm và đc điểm văn hc dân gian .................................................................. 23
1.2.2. Văn hc dân gian Tây Nguyên trong không gian văn hóa tộc người ........................ 26
1.2.3. Các thể loại tiêu biểu ca văn hc dân gian Tây Nguyên .......................................... 28
1.3. Tiểu kết .......................................................................................................................... 31
CHƯƠNG 2. KHO ST ĐC TRƯNG NGÔN NG TRONG VĂN HỌC DÂN
GIAN ÊĐÊ TÂY NGUYÊN .............................................................................................. 33
2.1. Đc điểm ng âm trong văn hc Tây Nguyên .............................................................. 33
2.1.1. Nhịp điệu và âm hưởng .............................................................................................. 33
iii
2.1.2. Hiện tượng lp âm ..................................................................................................... 35
2.1.3. Ng âm trong din xướng .......................................................................................... 38
2.1.4. Chức năng văn hóa - tín ngưỡng ca các yếu tố ng âm ........................................... 41
2.2. Đc điểm từ vựng trong văn hc Tây Nguyên .............................................................. 43
2.2.1. Từ ng chỉ cộng đồng và quan hệ xã hội ................................................................... 43
2.2.2. Từ ng gắn với môi trường tự nhiên .......................................................................... 45
2.2.3. Từ ng nghi l và tín ngưỡng .................................................................................... 48
2.2.4. Hiện tượng lp từ và giá trị biểu trưng ...................................................................... 52
2.3. Đc điểm c pháp trong văn hc Tây Nguyên .............................................................. 54
2.3.1. Cấu trc câu song hành .............................................................................................. 54
2.3.2. Nhịp câu và độ dài câu ............................................................................................... 57
2.3.3. C pháp gắn với din xướng ...................................................................................... 61
2.4. Tiểu kết ......................................................................................................................... 64
CHƯƠNG 3: ĐC TRƯNG VĂN HÓA QUA NGÔN NG VĂN HỌC DÂN GIAN
ÊĐÊ TÂY NGUYÊN ......................................................................................................... 65
3.1. Văn hóa vt thể qua ngôn ng văn hc Êđê Tây Nguyên ............................................. 65
3.1.1. Văn hóa nhà dài ......................................................................................................... 65
3.1.2. Văn hóa trang phục .................................................................................................... 68
3.1.3. Văn hóa Cồng chiêng và âm nhạc dân gian trong đời sống xã hội ............................ 71
3.1.4. Công cụ lao động sản xuất qua ngôn ng văn hc Tây Nguyên ............................... 74
3.2. Văn hóa phi vt thể qua ngôn ng văn hc Tây Nguyên .............................................. 78
3.2.1. Tín ngưỡng dân gian qua ngôn ng văn hc Tây Nguyên ......................................... 78
3.2.2. Văn hóa l hội ............................................................................................................ 87
3.2.3. Văn hóa m thực ...................................................................................................... 100
3.3. Kết lun ....................................................................................................................... 106
KẾT LUẬN ....................................................................................................................... 107
TÀI LIỆU THAM KHO ............................................................................................... 108