Luận văn Thạc sĩ: Nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số qua hoạt động trải nghiệm (Khảo sát tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học cơ sở, tỉnh Đắk Lắk)

Việc nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số (DTTS) tại các trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) là một yêu cầu cấp thiết, không chỉ để đảm bảo thành công học tập mà còn thúc đẩy quá trình hòa nhập xã hội và phát triển toàn diện của các em. Mặc dù tầm quan trọng của tiếng Việt được nhấn mạnh trong các chính sách giáo dục, nhiều học sinh DTTS vẫn đối mặt với những rào cản đáng kể trong việc sử dụng ngôn ngữ này do sự khác biệt về ngôn ngữ mẹ đẻ và môi trường giao tiếp hạn chế. Nhằm giải quyết vấn đề này, nghiên cứu tập trung vào vai trò của hoạt động trải nghiệm (HĐTN) như một phương pháp giáo dục hiệu quả. Đề tài này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp thiết thực để nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh DTTS, góp phần vào mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay.

Giáo viên, cán bộ quản lý các trường phổ thông dân tộc nội trú, nhà nghiên cứu giáo dục và ngôn ngữ học, các nhà hoạch định chính sách giáo dục cho vùng dân tộc thiểu số.

Luận văn này tập trung nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số (DTTS) tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học cơ sở (PTDTNT THCS) thuộc tỉnh Đắk Lắk thông qua hoạt động trải nghiệm (HĐTN). Nghiên cứu đặt trong bối cảnh tiếng Việt là yếu tố then chốt cho sự phát triển học thuật và xã hội của DTTS, nhưng các em lại thường gặp khó khăn do ảnh hưởng của ngôn ngữ mẹ đẻ và môi trường tiếp xúc hạn chế. Về mặt lý luận, đề tài xây dựng trên cơ sở các lý thuyết về năng lực giao tiếp (communicative competence) của Dell Hymes và L.F. Bachman, cùng lý thuyết học tập trải nghiệm của John Dewey và David Kolb, nhấn mạnh vai trò của học tập thực tiễn trong việc phát triển ngôn ngữ. Nghiên cứu khảo sát thực trạng năng lực tiếng Việt của học sinh DTTS qua HĐTN, phân tích các rào cản như vốn từ vựng, ngữ pháp và sự tự tin khi giao tiếp. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, bao gồm khảo sát bằng bảng hỏi Likert, phỏng vấn sâu giáo viên, cán bộ quản lý và học sinh, quan sát các hoạt động giao tiếp và thực nghiệm dạy học tại các trường PTDTNT THCS tại Đắk Lắk. Dữ liệu được xử lý thống kê để đánh giá mức độ thành thạo và thái độ sử dụng tiếng Việt, đồng thời phân tích định tính để làm rõ các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu đề xuất các biện pháp cụ thể và mô hình tổ chức HĐTN hiệu quả, nhằm cải thiện khả năng giao tiếp, mở rộng vốn từ vựng và tăng cường sự tự tin của học sinh DTTS khi sử dụng tiếng Việt. Luận văn đóng góp vào việc bổ sung cơ sở lý luận về HĐTN trong dạy tiếng Việt, cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho giáo viên và nhà quản lý giáo dục, góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 và nâng cao chất lượng giáo dục cho vùng dân tộc thiểu số.